دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسۀ بیست‌وپنجم سرّ مکنون، در روز میلاد حضرت صدیقهٔ شهیده صلوات‌الله‌علیها، ادامۀ تقریرات فلسفی امام خمینی ذیل اسفار است دربارۀ روح بخاری و ربط اغذیه با پذیرش فیض. امام می‌فرمایند اگر انبیا خواص مطعومات را گفته‌اند نظرشان طبی نبوده؛ نظر به صفای روح و قبول فیض است نه فربهی و تقویت کبد. مثال خربزه همین است: لطافت روح، نه کالری. پیامبر فرمود «أنتم أعلم بأمر دنياكم»؛ آمده برای هدایت و ارتقای وجود، و هدایت بستر جسمانی می‌خواهد. اطباء با عقل طبیعی بیش از آثار بدنی را نمی‌فهمند. آثار اشیا در سعادت ذاتیه، صفای وجود و ضیاء ذوات را فقط انبیا به تعلیم غیبی می‌دانند. طبّ منسوب به اسلام اگر از باب علی علیه‌السلام (قال الباقر و قال الصادق) نباشد مشکوک است؛ «لا يمسه إلا المطهرون». کتب حکمیه و عرفانیه صحف نوریه و از مصدر وهبی‌اند. اصطلاح «نشئه» قرآنی است؛ فصوص و فتوحات و مصباح الانس اقتباس از قرآن و روایات‌اند. فیض منبسط صادر اول است؛ بسیط مقابل مرکّب است و عالم طبیعت عالم مزاج و فساد است. اراده از بنده، حول و قوه از خدا؛ اسمای جلال جهنم، اسمای جمال بهشت، غرق در او بهشت ذات. اتصال بحث به حضرت زهرا: هرچه فیض بالاتر، کلّی‌تر و زلال‌تر تا اسم اعظم. نور زهرا مستخرج از نور ذات است؛ مجلسی گفته خدا در خلقت او شاهکار کرده و همۀ خلایق از نور اویند. امّ‌ابیها به نفس کل در قوس صعود برمی‌گردد. رتبۀ هر شیء به میزان بهرۀ او از نور زهراست و انسان اشرف است چون بیشترین بهره را دارد؛ از این رو امانت را پذیرفت. نطفۀ طیّب در دامن طیّب است؛ امام صادق فرمود اگر پدر و مادر ما را دوست نداشتند تو هم دوست نمی‌داشتی. خدا استثنا می‌گذارد: شفا در تربت، و گاه نطفۀ مؤمن در صلب کافر. قرآن فرمود تا خبیث از طیّب جدا شود. ثواب جلسه نثار مادران شد.

فهرست مطالب

آغاز جلسه و سلام به امام عصر علیه‌السلام
ادامهٔ روح بخاری، اغذیه و ذریّهٔ قابلِ فیض
نمونهٔ خربزه: لطافت روح، نه کالری
«أنتم أعلم بأمر دنياكم» و رسالتِ هدایت
انحای اخذ فیض: لمس، شنیدن، دیدن
نظر طبیب به فربهی جسم؛ عقل طبیعی بیش از این نمی‌رسد
سعادت ذاتیه، صفای وجود و ضیاء ذوات
طبّ منسوب به اسلام و باب علم امیرالمؤمنین علیه‌السلام
لا یمسّه إلا المطهّرون و علوم سازندگی ذوات
«نشئه» واژه‌ای قرآنی است
اصطلاحات عرفا اقتباس از قرآن و روایات اهل بیت
هو الأوّل والآخر والظاهر والباطن
فیض منبسط و صادر اوّل
عالم مرکّبات، مزاج و فساد؛ بساطت و توحید
اراده از تو؛ حول و قوّه از خدا
ذکر حرکت در نماز: بحول الله و قوّته
سعهٔ فیض و اسم اعظم
نور زهرا مستخرج از نور ذات
امّ‌ابیها و نفس کل در قوس صعود
هر شیء بهره‌ای از نور زهرا دارد
موالید ثلاثه و اشرفیّت انسان
عرضهٔ امانت و «إنّه کان ظلوماً جهولاً»
رتبه‌ها بر اساس بهره از نور زهرا
روایت امام صادق علیه‌السلام: دعا برای پدر و مادر
خدای استثناها: تربت و نطفه
ختم جلسه

نکات کلیدی

در روز میلاد حضرت زهرا باید قدر مادر را دانست؛ هیچ‌چیز جای مادر را پر نمی‌کند.
انبیا اگر خواص غذا را گفته‌اند نظر به صفای روح و قبول فیض است، نه فربهی و کالری و تقویت قوا.
آثار طبی اغذیه به‌حق است، اما مقصود ترغیب انبیا آن نیست؛ آمادگی نفس برای فیض است.
«أنتم أعلم بأمر دنياكم» واگذاری امور تجربی دنیاست، نه نقص علم پیامبر؛ او برای هدایت آمده است.
کار علما کار انبیاست: هدایت. هدایت بستر می‌خواهد و یکی از مهم‌ترین بسترها غذای سازگار با طبع برای اخذ فیض است.
تفاوت احساس در مسّ قرآن، شنیدن صوت قرآن و نام حضرت زهرا به صفای باطنی برمی‌گردد و صفای باطن از خوردنی‌ها اثر می‌پذیرد.
اطباء و حکمای طبیعی با عقلشان از آثار جسمانی بالاتر را نمی‌فهمند؛ قابلیت فهم سعادت ذاتیه را ندارند.
آثار اشیا در سعادت ذاتیه — نه عرضیه — و صفای وجود و ضیاء ذوات فقط به تعلیم الهی نزد انبیا معلوم است.
آنچه به نام طب سنتی یا اسلامی گفته می‌شود همه درست نیست مگر آنکه از باب علی باشد: قال الباقر و قال الصادق.
«لا يمسه إلا المطهرون»: ناپاک به ملکوت نمی‌رسد؛ علوم سازندگی ذوات علم غیبی است.
اسفار و تقریر امام و صحف نوریۀ حکمیه از مصدر فیض وهبی و از روایات‌اند، نه از خودنویسندگان.
«نشئه» واژۀ قرآن است (واقعه/۶۲)؛ بسیاری از اصطلاحات فصوص و فتوحات و مصباح الانس اقتباس قرآنی و روایی است.
فیض منبسط صادر اول است. بسیط اطلاقات دارد: سطح، الوان، ملائکه، مهیمین، و بسیط الحقیقه کل الاشیا.
عالم طبیعت عالم مرکّبات و مزاج است و به فساد می‌رود؛ با بساطت فساد معنا ندارد و با قرب به توحید وحدت ظهور می‌کند.
اراده از بنده است، حول و قوه از خدا. اسمای جلال تا ته جهنم، اسمای جمال تا ته بهشت، غرق در او بهشت ذات: «فادخلی فی عبادی / وادخلی جنتی».
«بحول الله وقوته أقوم وأقعد» تنها ذکری است که در حرکت نماز گفته می‌شود چون اقتضای حرکت دارد.
هرچه فیض بالاتر، کلّی‌تر و زلال‌تر و با سعهٔ بیشتر؛ اتصال به منبع فیض یعنی اسم اعظم.
نور زهرا مستخرج از نور ذات است؛ مجلسی خلقت او را شاهکار از نور ذات خوانده و همۀ خلایق از نور او خلق شده‌اند.
امّ‌ابیها با نفس کل در قوس صعود گره می‌خورد: پیامبر تحت تربیت نفس کل بودند و آن نفس کل حضرت زهراست.
هیچ شیئی نیست مگر بهره‌ای از نور زهرا؛ رتبه و سعه به میزان همان بهره است. انسان اشرف است چون بیشترین بهره را دارد و از این رو امانت را پذیرفت.
امانت به یک معنا ولایت اهل بیت است و به یک معنا عقل؛ «ظلوماً جهولاً» معنای اصطلاحی اجتماعی نیست و با «إنی کنت من الظالمین» به ولایت گره می‌خورد.
نطفه از اصلاب و ارحام، به‌ویژه مادر، تأثیر مستقیم دارد. امام صادق فرمود اگر پدر و مادر ما را دوست نداشتند تو هم دوست نمی‌داشتی.
قاعده: نطفۀ طیّب در دامن طیّب. خدا استثنا می‌گذارد: شفا در تربت حسین علیه‌السلام؛ و گاه نطفۀ کافر در صلب مؤمن و بالعکس تا خدایی‌اش معلوم شود. سپس «لیمیز الله الخبیث من الطیب».

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: روح بخاری، اغذیه، صفای روح، قبول فیض، سعادت ذاتیه و عرضیه، صفای وجود، ضیاء ذوات، اخذ فیض (لمس، سمع، بصر)، طب سنتی/اسلامی، باب علم، ملکوت، صحف نوریه، نشئه، فیض منبسط، صادر اول، بسیط و مرکّب، مزاج، موالید ثلاثه، آباء سبعه، امّهات اربعه، اسم اعظم، نفس کل، قوس صعود، امّ‌ابیها، نور ذات، نطفه، اصلاب و ارحام، طیّب و خبیث.

آثار و منابع: تقریرات/تعلیقهٔ فلسفی امام خمینی ذیل اسفار ملاصدرا؛ حدیث «أنتم أعلم بأمر دنياكم» (صحیح مسلم، ۲۳۶۳)؛ حدیث سدّ الابواب الا باب علی؛ واقعه/۷۹ و واقعه/۶۲؛ انسان/۱؛ حدید/۳؛ فجر/۲۹–۳۰؛ احزاب/۷۲؛ انبیاء/۸۷؛ انفال/۳۷؛ فصوص و فتوحات ابن‌عربی و مصباح الانس ابن‌فناری و شروح علامه؛ قاعدۀ «بسیط الحقیقه کل الاشیا»؛ ذکر «بحول الله وقوته أقوم وأقعد»؛ مرحوم مجلسی، کتاب چهارده معصوم؛ کتاب فصل اسمیّه/فاطمیهٔ حضرت استاد؛ روایت امام صادق علیه‌السلام دربارۀ دعا برای پدر و مادر؛ «جعل الله الشفاء في تربته».

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.