بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین.
السلام علیک یا داعی الله و ربانی یا آیه.
سلام علیکم و رحمت الله.
ما در بحث روانشناسی و معرفت نفس و اینها روح بخاری رو که شروع کردیم رسیدیم به اهمیت مزاج و البته اخلاط四اربع و اینا.
رسیده بودیم به اونهایی که بلغمی هستن.
دومین مزاجی که ما بررسی کردیم و بحثش نیمه کارمون اونهاییه که مزاجشون بلغمیه.
قبل از اینکه ورود کنیم به ادامه بحث مزاج بلغم، اِاِاِ باز به جهت اهمیت موضوع که ما این صحبتها رو که عرض میکنیم بعضیا گمان میکنند که یه چیز خود ساختهایه برای خودشون اطبای طب اسلامی مثلا اینا رو از خودشون ساختن و اینا.
در صورتی که روایات زیادی داریم در زمینه مزاج از خود اهل بیت علیهم السلام.
تا حالا بزرگان هم قلم زدن مثلا محمد بن علی ابن بابویه یه روایتی داره از [صدای محیط] از کتاب الالشرایع.
امام صادق صلوات الله علیه این روایت رو فرمودن.
ببینید من این روایت رو میخونم.
ببینید چقدر جالب مستقیم رابطهی انسان رو، رابطهی اخلاق انسان رو، اخلاقیاتش رو با مزاج بیان میکنه.
کی؟
امام معصوم.
امام صادق.
سندش هم عرض کردم.
میفرماید شناختن مرد نفس خود را.
از این جهت که ما میگیم-- ما داریم بحث معرفت نفس میکنیم به یه وجه.
امام صادق کف-- حضرت کشاف حقایق، امام به حق ناطق به قول علامه حسن زاده علیه رحمة میفرماید شناختن مرد نفس خود را آن است که بداند در بدنش چهار طبیعت، چهار ستون و چهار رکن است و طبیعت چهارگانه او عبارت است از خون، همون دم، صفرا، سودا و بلغم.
میفرمایند حضرت.
پس ما خودمون چیزی نساختیم.
به مستقیم از ائمه اخذ کردیم.
و در بدن حضرت ادامه میده و در بدن هر کسی دو عامل مؤثر است.
این چهار تا ارکان.
حالا دو تا عامل مؤثر در بدن هرکسی که رفتار، خیلی جالبه، رفتار و گفتار و کردارش به آنها وابسته است.
دو بار دیگه بگم.
دو تا عامل مؤثر تو بدن هرکسیه که امام معصوم میفرماید رفتار، گفتار و کردار هرکسی وابسته به اینا.
حالا اول گرمی، دوم سردی.
پس این نمیدونم گرمی و سردی و یا مزاج معتدل و اینها از حضرته.
[سرفه] حالا بعداً توضیح میدیم که خود سردی به خنکی، سردی و یخی تقسیم میشه.
سردی حالت اعتدالشه، خنکی افراطش-- تفریطشه، یخی افراطشه.
گرمی هم میشه یا گرم یا آتشی.
حالا اینو بعداً میگیم.
یا، یا حالت اعتدال که هیچ کدوم از اینها نیست معتدل.
حالا اینجا حضرت میفرماید اول گرمی دوم سردی.
حالا یه توضیحی حضرت میده پیرامون گرمی و سردی دقت کنید و به واسطهی گرمی بدن است که آدمی وحشت میکند.
چه جالب!
یعنی کسی که این شد یکی از عزیزان، سه-- چند نفر سؤال داده بودن که ما زیاد میترسیم مثلاً سحرا میخوایم نماز شب بخونیم توهم میزنیم فکر میکنیم الان کسی هست، کسی، کسی ما رو میکشه، سیاهی هست یا اسرائیل الان میزنه ما رو.
از انواع این سؤالات.
ترس، ترس غلبهی وهم بر عقل و صور خیال هم به جهت بلعهی اون-- غلبهای که وهم ایجاد میکنه درش صورتهای موهوم انشا میکنه.
میبینه ولی تو خودش میبینه، بیرون از خودش نیست.
فکر میکنه کسی رو دید.
توجه کردید، منجر به-- حضرت میفرماید این علتش گرمیه.
چون بیش از حد بدن گرم شده یا اصلاً طبعش گرمه، به تبع این چیزا رو میبینه.
بهش حالا راه درمانیش چیه؟
داریم بحث میکنیم دیگه.
پس حضرت میفرماید به واسطهی گرمی بدن است که آدمی وحشت میکند و یا بانشاط میشود و یا مرتکب قتل و جنایت و دزدی میگردد و خودخواه و مستبد به رأی خواهد گردید و یا با دیگران در امور مشورت مینماید و یا فسق و فجور میکند و یا فروتنی و یا تکبر میورزد نسبت به شدت این گرمی و حدتش و اگر حالا سردی و اگر سردی بر او غالب گردید، اون موقعی که گرمی غالب شد.
اگر سردی بر او غالب گردید، افسرده و مهمول.
اون گرمیه چی بود؟
عصبی، پرجنبوجوش، هیجانی، مغرور، متکبر، خ-- مستبد اینا اما اینجا وقتی سردی غالب گردید افسرده و مهموم و محزون میگردد.
سردی اسمش رو خودشه دیگه.
یک کوش-- گوشه کنجی عزلت میگیره و یا خود را ذلیل و خوار میپندارد و یا خاطرات خسته کننده را در مغز خود پرورش میدهد و یا فراموشی بر او مستولی میشود.
یادتون باشه در بحث بلغم گفتیم که وقتی بلغم زیاد میشه فراموشی میاد، میکشه به آلزایمر و کمهوشی و کمحواسی و اینا.
و یا از زندگی سعادتمندانه مایوس میشود.
خسته میشه دو تا کلاس اخلاق میره دو تا جلسه شرکت میکنه.
شور و هیجان پیدا میکنه به محض اینکه حرکت میکنه زمین میخوره زود مایوس میشه.
این حالت سردیشه.
ولی اون دمویها نه، دائم هر-هرچی زمین بخورن دوباره حرکت میکنن.
ببینید اختلافات رفتار رو خیلی اینا مهمه ها.
ما یه بار اینجا بین دو نماز عرض کردیم تو این اداره بعضیا به ما خندیدن به ریش ما.
فکر کردن اینو ما از خودمون درآوردیم.
حاج آقا به من گفتن آقا منم گفتم حاج آقا نه از خودت در میاری یا واقعاً هست؟
فرهیختگان این اداره به من اینو گفتن.
[پچ،پچ] احسن.
بچهها هم به شما گفتن نه من از خودم درآوردم.
حالا نباید با-- سنداش رو گفتیم.
این یکی از اسناد مهم ما در امام حسن بوده.
میترسید بگید تو از خودتون-- از خودمون درآوردیم.
تاروت میخونید.[خنده] بله.
حاج آقا این طبع در بدن همه انسانهاست.
برای همه هست، بله.
خب بعد حضرت ادامه میدن که و این عوارضیست که موجب بیماریهای روحی و جسمی میگردد و این دو عامل یعنی سردی و گرمی.
این دو عامل مؤثر در اثر غذاست.
با غذا- یعنی غذاها هم که گرم یا سردن و وقتی ما اونها رو تغذیه میکنیم، طبعمون به سمت گرمی یا سردی میره.
اینکه فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسَانُ إِلَىٰ طَعَامِهِ قرآن میفرماید اینجا خودش رو نشون میده.
بعد حضرت ادامه میدن که گاهی انسان به موقع میل میکند و گاه در غیر موقع غذا میخورد.
غیر موقع، یه بحثش بحث زمانه.
یعنی زمان خوردنه.
یه بحثش زمان منظور بیست و چهار ساعت نیست.
الان شما باید مثلا الان وقت خوردن گرمیه.
شما سردی میخوری.
الان وقت یا موقع خوردن سردیه.
شما برعکس میخوری.
یه وقت-- منظورش این هم هست.
و گاه در غیر موقع غذا میخورد و این واضح و معلوم است که غذای نابجا و غیر موقع خوردن راه را برای تسلط همه انواع بیماری باز میکند.
انواع بیماریها به خاطر اینکه آدم نمیدونه چی بخوره، کی بخوره، چجوری بخوره و چجوری نخوره یا کی نخوره، اینها براش پیش میاد.
بعد ما میبینیم که بچهها بسیار مشکلات روحی، روانی، جسمی اینا رو پیدا میکنن، علتش تو تغذیهست.
ما دنبال چیزای دیگه هستیم.
اینقدر که ما یه روز گفتیم طب از اسم الطبي به حضرت حق گرفته شده و به فرمایش پیغمبر که أنا مدینة العلم وعلی بابها، این علی بابها موضوعیت داره.
اصلاً علم در خونه مولاست.
یعنی از هر کجا دیگه اق-- اقتباس بشه، اون علم نیست.
اون علم اگر هم به-- از حیث متعارف امروز بخوایم بگیم علم، علمِ اهhow should I say نافع نیست.
علم نافع نیست.
تو تغریب نماز عصر دیگه به خدا پناه میبریم و علم و علم لا ينفع.
از علمی که نفع ندارد.
بریم سؤالها رو به جهت شیرین کردن بحث، چون فرمایش اهل بیت مستقیم بگیری اصلاً کام انسان شیرین میشه.
باید بتونیم بقیه بحث رو بریم.
روی بلغم بودیم دیگه درسته حاج سینا؟
حالا علت افزایش و غلبه بلغم چیه؟
دو تا عامل بیشتر نداره.
یا عامل طبیعیه یا غیرطبیعی یا به عبارتی سبک زندگیه.
عوامل طبیعی که غلبه میدن بلغم رو مثل فصل زمستان، شروع فصل زمستان یا فصل سرما، پاییز، زمستان، سن کودکی یا پیری معمولاً در کودکی و پیری بلغم غلبه داره.
این از حیث طبیعیش یعنی دست ما نیست.
اما از حیث سبک زندگی، یه کاری بکنی، یه طوری زندگی بکنی، یه چیزی بخوری، بیتحرکی نشون بدی که چاق بشی، دست خودته.
پس چاقی، اضافه وزن، خوردن غذاهای سرد و تر مثل ماهی و ماست مخصوصاً با هم، اینا غلبه میده به بلغم.
حالا بلغمیا خیلی باید حواستون جمع باشه که حالا نشونههاشو جلسه پیش گفتیم چه نشانههایی داره و متوجه بشن.
حالا بعداً دوباره تکرار-- برمیگردیم به صورت کلی میگیم که مثلاً به صورت کلی میگیم اگر شما وقتی میخوابی، اِاِاِ آب دهانت میریزه رو متکا، بلغمی هستی.
این نشونههای کلی میدیم و اگر شما وقتی که گرمیجات میخوری مثل عسل، مثل خرما، مثل پسته، بادوم اینا میخوری زود جوش میزنی.
این یعنی ش-شما بدنت گرمه، طبعت گرمه.
حالا اینا رو به صورت کلی بعداً میگیم.
بلغمیا باید حواسشون جمع باشه که در شبانه روز بیشتر از هشت ساعت نخوابن.
و هرچی البته کمتر هم بخوابن بهتر، از هشت ساعت براشون بهتره.
حتماً، حتماً باید پیش از آفتاب بیدار بشن، یعنی پاشن.
نباید بذارن خوابشون بعد از طلوع آفتاب کشیده بشه.
این منجر به اِاِاِ سنگینی سرشون میشه.
در سر، در موضع سر سنگینی احساس میکنن.
اگر ادامه بدن خوابو سردرد میشن و بی-- حتی امکان داره حتی تا بیهوشی هم بره.
این سنگینه، زیاد سنگین میشه.
بعد عرض شود خدمتتون که طی روز تا میتونن نخوابن، مخصوصاً اِاِاِ یک ساعت به غروب مونده به مغرب مونده اصلاً نخوابن.
میتونین همه برای همه هست این تجویز اما بلغمیا خیلی بیشتر باید رعایت کنن.
خیلی براشون مضره.
چرا؟
چون بلغم رو زیاد میکنه اینطوری.
بعد سرشون سنگین میشه، التهاب سینوسی پیدا میکنن، رفتارهای مغزیشون کند میشه، عکسالعملشون م-مسائل کند میشه.
پای درس اخلاق و سیر و سلوک استادش نشسته، هرچی استاد میگه این تأثیری نمیگیره.
دیر میفهمه.
دیر فهمیدن اینا دلیلشه.
به همین راحتی.
چرا یکی سریع میگیره، یکی دیر میگیره؟
یکی تا گفتن کربلا، میگه تا گف-- کاف رفت کربلا، اون به سمت گرمی رفته.
همون برعکسش به سمت سردی رفته.
حالا، حالا بشین تا درکی از کربلا داشته باشی.
بهترین راه برای درمان بلغم، گفتن اولین قدم یا بهترین راه برای درمان غل-بلغم اینه که از افزایشش جلوگیری کنی.
حداقل مراقب باشی افزایش پیدا نکنه.
حالا چند تا راه به صورت کلی عرض میکنیم که اینا باید متعادل باشه تا درمان غلبه بلغم صورت بگیره.
یکی حمام با آب گرم برای بلغمیا.
دمویها یادتونه گفتیم حمام با آب خنک.
نشستن در آفتاب خیلی براشون خوبه.
نخوردن غذاهای سرد که قطعاً خیلی به ضررشون میخوره.
نخورن، مخصوصاً صبح و شب.
اگر هم خواستن بخورن مثلاً وسط روز بخورن.
اما به صورت کلی بهت چند تا نمونه بگم از غذاهایی که اطباء سنتی ما، اطباء اسلامی ما که برگرفته از طب الأئمه است، طب الرضا است، طب الصادقه علیه المسلات و السلام فرمودن اینها اِاِاِ مفیده برای درمان غلبه بلغم.
یعنی این غذاها براشون خوبه.
البته به صورت متعادل، نذارین هم زیادهروی کنن.
اولاً تمام غذاهای گرم مثل مثلاً گوشت شتر، گوشت گوسفند، گوشت کبوتر، گوشت سار، گوشت غنجشک، مرغ لمین کباب شده، اینا گرمه.
دیگه میوهجات رسیده و شیرین.
دو تا شرط، کال نباشه، ترش هم نباشه.
اینا گرمه.
ادویهجات.
البته نه هر ادویهجات، ادویهجات گرم.
مثلاً هل، دارچین، زنجبیل.
اینا دیگه همه میدونیم اینا گرمه، طبعشون گرمه.
زعفران، جوز هندی، فلفل سیاه، فلفل سفید، دانه فلفل، دونهش، دانه خردل، سیر، موسیر.
اینا همگیه.
از ریشههاش طور مثل چگو-چغندر، شلغم، هویج.
سبزیجات گرم.
سبزیجات گرم مثل کلم، مثل ساقهی کرفس، ساقهش، نعناع خیلی عالیه، ریحان عالیه، جعفری، مرزه، ترخون، تره، شوید.
اینا همه-- قدیمها تو غذاها اینا رو زیاد میریختن.
مخصوصاً وقتی غذای سرد مثل برنج سفید درست میکردن، باقالی درست میکردن، اینا رو میزدن.
حبوبات، حبوبات مثل نخود، گندم، لوبیا چیتی البته، لوبیا کشاورزی یا کپسولی نه هر لوبیاای.
بعد دال عدس و لپه.
در صورت استفاده از سایر حبوبات و غلات بهتره که از ادویهجات گرم مثل-- یعنی اگر شما حبوباتی رو استفاده کردی که اینا سردن، اون موقع باید چیکار کنی؟
مثل خود لپه، دالش نه، خود لپه، دال نشدهش، اون گر-- اون سرده، دالش گرمه، خب.
اگر اینا رو خواستی استفاده کنی بهتره که بهش چیکار کنی؟
ادویهجات گرم بزنی مثل زیره سیاه، زیره سبز، زنجبی-زنجبیل، نمیدونم دارچین، هل، زعفران یا مثلاً کمی زردچوبه اینا که حالا بحثش جداست.
بذرهای ملین.
اینا گرمن.
مثل تخمه ریحان، تخمه شربتی، بدومه شیرازی، خاکشیر، بارنگ و امثالهم.
خشکبار اینا همه گرمن.
خشکبار غالباً البته گرمن.
مثل البته اون خشکبارای قدیمها غالباً.
الان بعضی چیزای دیگه هم دارن آتش میکنن اونا سردن.
اونی که گرم مثلاً بادوم، گردو، فندق، پسته، کنجد، ارده مفید، عسل، شیر خرما، شیر انگور اینا گرمن.
که خیلی خوبه از اینا استفاده بشه.
حالا غذاهای مضر هم بگیم، بگیم یا جلسه بعد؟
غذای...
جان؟
غذای مضر هم بگیم.
غذای مضر که مضره یعنی چی؟
حاج حسین [پچ، پچ] خوب نیست دیگه.
خب یعنی چی از نظر علمی برای بلغمیها چیکار میکنه که مضره؟
بهتر.
بهتر بگو.
بله قطعاً دو چندان مضره.
یعنی ما قبلاً گفتیم همینطور که دم معادل هواست در طبیعت، بلغم معادل آب بود.
درسته؟
هوا گرم و تر بود یا دم؟
بلغم سرد و تره.
خب؟
وقتی میگیم مضره یعنی این غذاها همراه خودشون سردی میارن و به یک معنا غلبش-- غلبه-- بلغمشون غلبه پیدا میکنه.
این بلغمشون زیاد میشه.
یعنی سرد، سرما درشون هست در این غذاها.
درستو؟
این از جهت علمی.
حالا من اینا رو تند تند بگم دیگه توضیح ندم.
به عنوان نمونه، تمام مواد لبنی از جمله شیر، ماست، دوغ، کره، سرشیر، خامه، پنیر، کشک اینا همه چی هستن؟
سردن.
ترشیجات مثل سرکه و شور و غالب ترشیجات که سرکه الان بهش میزنن اینا همه سردن.
در حالی کسی که سرد مزاجه بیاد ترشی بخوره به شدت کند ذهن میشه.
بچه صبح ام-امتحان ریاضیات داره امتحان مثلاً سنگینه فیزیک داره، شیمی داره یا کنکور داره شبش با غذا ترشی میخوره.
بیا و دیواسهاش کن.
هرچی تو امتحان زور میزنه هیچی یادش نمیاد.
برنج سفید، عدس، ماش، جو قدیمها البته الانم هست.
حالا اونقدرم- عدس سرد نیست؟
جان؟
بله.
یعنی چرا وقتی عدس پلو درست میکنن بهش کشمش میزنن یا خرما، ماش خرما.
برای اینکه به تعادل برسه مزش.
این سرده، عدس سرده، برنج سفیدم که سرده.
سه در-- اندر سرد.
حالا خرما مخصوصاً خیلی خوبه، کشمش هم عالیه.
سوپ جو، سوپِ-- اش اش جو اینا هرچی که آ-- جو توشه سرده.
الان نون جو مثلاً اومده میفروشن ناناوران نمیدونم سنان اینا جو دو سر-- جو، جو که میفروشن این جوها سرده.
بعد به خاطر راحتالحلقوم بودن دو تا تیکهاس میذارن رو هم حالت توست داره.
نون توست جو.
بچه راحت اینو داره میخوره.
خب عزیزم باید بدونی طبعش چیه اینو داری بهش میدی صبح میخوره میره مدرسه.
مزاجش میریزه به هم بیحوصله میشه سر کلاس.
مثلاً امام جعفری علیه السلام میگن آقا چون نون غالباً غذای آقا نان جو بود.
خب ما هم عشق است، تأسی به مولا میکنیم جو میخوریم.
هی جو میخوریم، جو میخوریم هیچی دیگه نمیخوریم.
میگن ماست و دوغ و این انگور چیزا واسه اوکسژن بند خوبه.
اینا رو میگن باید بخوریم.
به خاطر کلسیمشه.
اینا به خاطر کلسیمشه، ولی اینا تقدم و تاخرهاش باید لحاظ بشه.
اگر شما ااا بلغم بدنت زیاد باشه بعد اینا رو بخوری، کلاً سیستم بدنت میریزه به هم و دیگه نمیتونی اصلاً اون مفصلاتم درمان کنی.
اینا خیلی مهمه که شما تقدم و تاخر در خوردن داشته باشی.
پزشکی حاذقه نقدی که ما به پزشکی امروز داریم اینه.
مثلاً آنتیبیوتیک میده که این میکروبهای بدن اصطلاحاً چرکها بمیرن.
خب؟
بعد این چرکها خیلیاش نمیمیرن، فقط میرن فرار میکنن.
اینها ا یه جا رو خیلی دوست دارن که تاریک باشه.
سه تا خصوصیت داشته باشه، تاریک باشه، گرم باشه، تر هم باشه.
خب کجا بهتر از قلب که این سه تا خصوصیتش...
میرن دور قلب.
بعد به مرور ر-روماتیسم قلبی میگیری.
اومدی چرک بدنت رو درست کنی، اونو از بین ببری.
به مرور سن-- پا به سن که گذاشتی میبینی روماتیسم قلبی گرفتی.
یواش یواش تپش قلب به شعاع خونچی بعد خدا نکنه دور از جون سکته و مرگ زودرس.
ما این نقدی که به پزشکی امروز داریم اصلاً این حواسش به این چیزا نیست.
میاد ابرو بردارد چشم غور میکنه.
اما طب اسلامی اینطوری نیست.
قدم به قدم همه چی رو هم در نظر میگیره.
البته به هر طبیبی هم نباید مراجعه کرد.
میوهجات ترش گفتیم دیگه ترش و کال و اینا اصلاً نباید بلغمیها بخورن مضره.
مثل نارنگی، کیوی، گرمک خیار پوست کنده.
من الان بلغمیام یا نه؟
از کردم دیگه خصوصیاتش به چه شکله.
آن جلسه پیش شما نبودی.
نه.
حالا بعد از این جلسه براتون میگم چون اینا رو- یه بار دیگه.
آره خدمتتون میگم قشنگ متوجه میشید.
سیبزمینی، قارچ اینا براشون مضره.
گوشت گاو و گوساله و انواع گوشت سفید اینا براشون مضره.
سس، رب گوجه فرنگی.
گوجه فرنگی براشون مثل سم میمونه.
پرخوری البته در هر نوع مادهی غذایی نباید پرخوری، پرخوری کنن.
که پرخوری اصلاً بلغمیها پرخوری خیلی براشون بده.
حالا شاید مثلاً اونای دیگه اونا هم براشون بده پرخوریها اما بلغمیها خیلی بیشتر خودش رو نشون میده.
اینم ح-- حیصل مجموع مطالبی بود که یه کلیتی ما گفتیم از بلغم که بدونیم چیکار باید بکنیم، چه کنیم.
حالا بعضیا هم دارن اینا رو گوش میدن و مینویسن چون از کتب مهم ما داریم استفاده میکنیم.
مثلاً در کتاب محاضرات في الإلهیات حضرت آیت الله العظمی آقای سبحانی، یه جمله داره.
ایشون میفرماید شخصیت هر کسی سه چیز است که از آن روانشناسان با عنوان مثلث شخصیت یاد میکنند.
مثلث شخصیت.
اون سه مورد عبارتند از کی؟
چی؟
کی داره میگه؟
حضرت آیت الله العظمی آقای سبحانی.
میفرمود اون سه تا مورد که ازش-- به مثلث شخصیت یاد میکنند همه، یکی تعلیم و تربیت، یکی محیط، یکی هم وراثت.
تعلیم و تربیت، محیط، وراثت.
اینا انقدر مهمند در...
حالا چه در وراثت که از اون آبیه که پدر و مادر خورده، چه در محیط که آب و هوا و خاک و حرارت.
ببینید چه در تربیت یعنی سبک زندگی.
یعنی سبک خوردن و خوابیدن و چشیدن و چه میدونم بستری که توش میخوابی، لباست.
اینا همه.
همش میبینی مستقیماً ربط داره به طبایع اربع-- ارکان اربع اخلاط و اربع مزاج.
الحمد لله رب العالمین.
صلوات بفرستید.
اللهم صل على محمد