دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ صد و بیست و نهم سلسلهٔ لقاءالله، سخنرانی شام شهادت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله و امام حسن مجتبی علیه‌السلام، حجت‌الاسلام بیات است. حلقهٔ گم‌شدهٔ سلسله — کلمهٔ نود و نه از صد کلمه در معرفت نفس علامه حسن‌زاده — امشب بازخوانی می‌شود: آنکه در ارتباط بی‌تکیف و بی‌قیاس با پروردگار درست بیندیشد درمی‌یابد که صلاة سبب مشاهده است. نماز زیارت خداست؛ تو نمازت چگونه‌ای، وقت ملاقات (مرگ) هم همان‌گونه‌ای. قرة عین پیامبر در نماز است و امام حسین نماز را دوست داشت چون زیارت حق است. ذاکر جلیس حق است (أنا جلیس من ذکرنی) و امیرالمؤمنین فرمود لم أعبد رباً لم أره؛ این دیدن شهود است نه رؤیت چشم. شهود روحی در مقام جمعیِ روح است و رؤیت عینی در مظاهر فرقی. روح اعظم حضرت زهراست؛ راه شهود حدیث کساست. اگر مصلّی صاحب بصر و عرفان نباشد که نداند حق برای هر چیز و از هر چیز متجلّی است، حق را نمی‌بیند. فیض کاشانی: لقاءالله دیدن کثرت در وحدت و وحدت در کثرت است. همهٔ حدود صد و سی جلسه در این جلسهٔ آخر مندمج شد. در میان بحث، خرج کردن در راه خدا شرط رزق معنوی جدید است؛ شب امام حسن دعوت به گشودن گرهٔ اساسی از نیازمند.

فهرست مطالب

آغاز جلسه؛ شب شهادت رسول خدا و امام حسن مجتبی
حلقهٔ گم‌شده؛ کلمهٔ نود و نه از صد کلمه در معرفت نفس
ارتباط بی‌تکیف و بی‌قیاس با پروردگار
صلاة سبب مشاهده است؛ زیارت خدا در نماز
قوس نزول و قوس صعود؛ لحظهٔ موت دیدار است
مشاهدهٔ محبوب قرة عین محب است
صلاة مناجات است؛ أنا جلیس من ذکرنی
هم‌نشینی با تعلقات؛ معنای زهد
سرّ خرج کردن؛ حضرت ابراهیم و سبّوح قدّوس
تمثّل علامه در بیداری؛ راه حرم باز شد
خیریهٔ یا زهرا؛ شب امام حسن و بخشش دارایی
برای چشیدن هر زیارت جدید باید خرج کرد
جلیس حق او را می‌بیند؛ لم أعبد ربّاً لم أره
شهود در مقام جمعی؛ رؤیت در مظاهر فرقی
روح اعظم و حضرت زهرا؛ حدیث کسا
عبارت را تمام کنیم؛ مصلّی صاحب بصر و عرفان
معنای لقاءالله نزد فیض کاشانی؛ وحدت در کثرت
دعا و ختم جلسه

نکات کلیدی

امشب شب شهادت رسول خدا و امام حسن است؛ غریب‌نوازی امام مجتبی و هدیه به حضرت زهرا با صلوات.
ضبط یکی از شب‌های جمعه دربارهٔ کلمهٔ ۹۹ صد کلمه گم شد؛ امشب همان حلقه باز می‌شود.
ارتباط بی‌تکیف و بی‌قیاس: بدون تکلف و بدون قیاس با حال دیگران. یک آه «ای خدا» گاهی از ده کمیل کارگرتر است.
آه نامی از اسماء خداست؛ امام صادق عیادت‌شونده را که از درد آه می‌کشید نهی نکرد. اسماء خدا لایناهی است؛ جنود رب را جز او کسی نمی‌داند.
حقیقت نماز زیارت خداست. خلاصهٔ صد و سی جلسه: تو نمازت چگونه‌ای، وقت ملاقات با خدا همان‌گونه‌ای.
یدبّر الأمر من السماء إلی الأرض قوس نزول است؛ ثم یعرج إلیه قوس صعود. موت کندن از غیر خود است؛ خلوت بنده و خدا، مناجات نه منادات.
مشاهدهٔ محبوب قرة عین محب است. اربعین برای دیدن ارباب است نه سنگ و چوب. قرة عینی فی الصلاة؛ إنی أحب الصلاة؛ در گودی قتلگاه: رضیً بقضائک.
نماز مناجات و ذکر است. أنا جلیس من ذکرنی در الجواهر السنیة. ذکر اعظم نماز است.
شیطان بر صراط مستقیم کمین کرده (اعراف/۱۶). اگر در نماز چیزی که گم کرده‌ای یادت آمد، شیطان آورده؛ اگر نیامد حواست با خداست.
ما معمولاً جلیس تعلقاتیم: مدرک، پز فرزند، پز جمادات. زهد یعنی داشتن و دلبسته نبودن و خرج در راه خدا.
سرّ رزق معنوی جدید: خرج کردن. ابراهیم با شنیدن سبّوح قدّوس دارایی بخشید. شاگرد علامه به استاد گفت پیش از جلسه و کتاب جیب را بتکان.
تمثّل علامه در بیداری: نماز در اتاق بغلی؛ باز شدن راه بستهٔ حرم با دیدن چهرهٔ علامه.
خیریهٔ یا زهرا خالی است؛ سخت‌ترین دو سه هفته. امام حسن سه بار همهٔ دارایی را بخشید. گرهٔ اساسی باز کنید نه صدقهٔ خرد. ده درصد درآمد؛ قیامت شنوندگان باید جواب بدهند. اجارهٔ مکان هم مانده.
حکم منسوخ: سؤال از علی با پرداخت. فاسألوا أهل الذکر.
جلیس حق او را می‌بیند وگرنه جلیس نیست. لم أعبد رباً لم أره؛ دیدن از نوع شهود است نه رؤیت چشم.
شهود روحی در مقام جمعی (روح، باطن‌ترین حالت)؛ رؤیت عینی در مظاهر فرقی (کثرت). ورود به کثرت فاصله از وحدت و تجرید است.
روح اعظم حضرت صدیقهٔ شهیده است (تنزّل الملائکة والروح). راه شهود روحی حضرت زهرا و حدیث کساست؛ زهرا بی‌واسطه گفت‌وگوی خدا و جبرائیل را گزارش می‌کند.
مسیر علم تا معرفت: گوش → نفس (تجرید) → خیال (صورت) → وهم (جزئی) → عقل (کلی) → قلب (حضور و درک) → روح (چشیدن و شهود). اگر به روح نرسد نمی‌چشد.
قوهٔ باصره رقیقهٔ اسم البصیر است و سامعه شأن السمیع. خود طالب شهود هم ظهور حق است. کل یوم هو فی شأن؛ یوم ظرف ظهور اشیاء.
فیض در کلمات مکنونه: لقاءالله دیدن کثرت در عین وحدت و وحدت در کثرت؛ وجود واحد ذات‌مراتب؛ عالم اطوار وجودی حق. دیدن این، حقیقت لقاءالله است. همهٔ جلسات دو سال در این جلسهٔ آخر مندمج شد.
ختم با سفرهٔ معنوی صاحب‌الزمان: اللهم بارک لمولانا صاحب الزمان.

اصطلاحات و منابع

لقاءالله: سلسلهٔ حدود صد و سی جلسه در دو سال؛ امشب جلسهٔ آخر و تلخیص همه در نماز و شهود.
صد کلمه در معرفت نفس: علامه حسن‌زاده آملی؛ کلمهٔ ۹۹: ارتباط بی‌تکیف و بی‌قیاس؛ صلاة سبب مشاهده؛ مشاهده محبوب قرة عین محب.
بی‌تکیف و بی‌قیاس: ارتباط بدون تکلف و بدون قیاس حال خود با دیگران؛ خلوت ساده با خدا.
قوس نزول / قوس صعود: سجده/۵؛ إنّا إلیه راجعون (بقره/۱۵۶).
موت: کندن از غیر خود و تعلقات؛ اولین دیدار بنده و خدا بدون ملک؛ مناجات (درگوشی) نه منادات.
قرة عینی فی الصلاة: حدیث نبوی؛ نور چشم در نماز چون دیدار محبوب.
إنی أحب الصلاة: منسوب به امام حسین؛ زیارت خدا. مناجات قتلگاه: الهی رضیً بقضائک وتسلیماً لأمرک لا معبود سواک.
أنا جلیس من ذکرنی: حدیث قدسی؛ الجواهر السنیة فی الأحادیث القدسیة، شیخ حرّ عاملی.
لأقعدن لهم صراطک المستقیم: اعراف/۱۶؛ اهدنا الصراط المستقیم فاتحه/۶.
زهد: داشتن بدون دلبستگی؛ خرج در راه خدا.
سبّوح قدّوس ربنا ورب الملائکة والروح: ذکر در داستان امتحان خلیل بودن ابراهیم به‌وسیلهٔ جبرائیل.
جاری اللصیق: اسمی از اسماء که اکثر نشنیده‌اند؛ همسایهٔ چسبنده.
وما یعلم جنود ربک إلا هو: مدثر/۳۱؛ اسماء لایناهی.
لم أعبد رباً لم أره: امیرالمؤمنین؛ شهود نه رؤیت بصر.
شهود / رؤیت: شهود روحی در مقام جمعی؛ رؤیت عینی در مظاهر فرقی.
روح اعظم / صدیقهٔ شهیده: قدر/۴؛ حدیث کسا (إنی أجد فی بدنی ضعفا؛ أتأذن لی أن أدخل معهم فأکون معهم سادسا).
بصر و عرفان: شرط دیدن حق در نماز؛ مسیر علم از گوش تا روح.
رقیقه / رشحه: قوهٔ باصره از اسم البصیر؛ سامعه از اسم السمیع.
کل یوم هو فی شأن: الرحمن/۲۹؛ یوم ظرف ظهور.
کلمات مکنونه: ملا محسن فیض کاشانی؛ کلمة فی معنی لقاءالله: کثرت در وحدت و وحدت در کثرت؛ وجود صمدی قرآنی.
فاسألوا أهل الذکر: نحل/۴۳.
خیریهٔ یا زهرا؛ بخشش سه‌بارهٔ امام حسن؛ دکتر محمدی و اجارهٔ مکان جلسه.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.