دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ صدوبیست‌وششم سلسلهٔ لقاءالله — لقاء الله ۱۲۸ — شب جمعه و شب زیارتی ابی‌عبدالله، حجت‌الاسلام بیات. پس از فقر زاهد و فقر عدمی در منازل السائرین خواجه عبدالله انصاری، امشب سومین و آخرین نوع فقر می‌آید: فقر عارف، با نخستین نشانه‌اش صحة الاضطرار. استجابت را خدا به اضطرار بسته است؛ ذکر و ورد قفل را باز می‌کنند اما اگر اضطرار نباشد صندوقچه خالی است. دو آیه باید کنار هم دیده شود: ادعونی أستجب لکم و أمّن یجیب المضطر. دعا گداصفتی و سفارش کالا نیست؛ عاشق صاحبخانه به راه دادن او بسنده می‌کند. صلوات در زیارت جامعه خلق و نفس را پاک می‌کند؛ باطنش ولایت و تسلیم است. معصوم بی‌رضای خدا لب تر نمی‌کند. اضطراب دوری است و اضطرار بیچارگی برای خدا. خلیفه کسی است که صفات مستخلَف‌عنه در او پیاده شده باشد؛ مضطر را خلفای زمین می‌کنند. ملاقات ربّ شخصی قطعی است؛ ملاقات اللهِ ربّ العالمین بدون این مدارج فقر میسر نیست.

فهرست مطالب

افتتاح جلسه
شب جمعه و زیارت ابی‌عبدالله
بارگذاری نشدن مباحث لقاء الله
مرور: ربط فقر با لقاء الله
فقر عارف؛ الدرجة الثالثة
صحة الاضطرار؛ نه اضطرار ساختگی
دو آیه کنار هم؛ علامه طباطبایی
صاحبخانه، نه سفره و دکوراسیون
رشتهٔ دوست؛ یحبّهم و یحبّونه
موسی و ولیّ خدا کنار ساحل
دعا یا ادعا؛ سرّ دعای کمیل
ارتباط با برزخ و طلب وجودی
صلوات؛ نسخهٔ آیت‌الله بهجت
طیب خلقنا؛ نطفه و دخالت شیطان
طهارة أنفسنا؛ نفس برزخ ظاهر و باطن
حضرات خمس
طهارت نفس و ملکوت حضرت زهرا
باطن صلوات: ولایت و تسلیم
پنجرهٔ فولاد؛ اذن و رضای خدا
امیرالمؤمنین و ارادهٔ رب
اضطراب و اضطرار
أنا بدّک اللازم
خلفاء الأرض؛ فقر ذاتی
پز اسباب؛ ذکر بی‌روح
الوهیت؛ ربّ العالمین
خاتمه

نکات کلیدی

فقر عارف عالی‌ترین نوع فقر در منازل السائرین است؛ نشانهٔ اولش صحة الاضطرار است، نه اضطرار ساختگی و تنبلی اقتصادی.
استجابت منوط به اضطرار است؛ هزار ذکر و توسل بدون آن نتیجهٔ مطلوب نمی‌دهد.
اذکار کلید قفل‌اند؛ اگر اضطرار نباشد در باز می‌شود و صندوقچه خالی است.
«ادعونی أستجب لکم» را تنها دیدن به گداصفتی می‌کشاند؛ باید با «أمّن یجیب المضطر إذا دعاه ویکشف السوء» خوانده شود.
خواستن این و آن از خدا بچه‌بازی است؛ عاشق صاحبخانه به اینکه راهش داده‌اند بسنده می‌کند.
رشته را دوست — حسین بن علی — بر گردن افکنده است؛ قاعده قرآنی یحبّهم سپس یحبّونه است.
تا لب مرگ می‌شود ادعا کرد؛ بسیاری از دعاها از جمله خواندن شتاب‌زدهٔ کمیل ادعاست نه دعا.
حرّ نار، سوزانندگی است نه شعله؛ فراق از خدا سخت‌تر از صبر بر آتش است.
ارتباط با برزخ طلب وجودی می‌خواهد؛ گفتن «بگو» پررویی است و گفتن «نمی‌خواهم» هم بیچارگی.
قوس صعود از عالم مثال (برزخ) به عالم عقول است؛ معارف را نباید در طبقه‌بندی ذهنی نگه داشت.
نسخهٔ آیت‌الله بهجت در اعتیاد و فقر و بی‌لذتی قرآن یک چیز بود: صلوات.
چهار اثر صلوات و ولایت در زیارت جامعه: طیب خلق، طهارت نفس، تزکیه، کفارهٔ ذنوب.
بی‌بسم‌الله در انعقاد نطفه، شیطان دخالت می‌کند؛ فرزند حرام‌زاده نیست اما نطفه ناپاک است.
نفس مرتبهٔ تعلق روح به بدن و برزخ ظاهر و باطن است؛ روح با بدن به قبر برزخی (قالب مثالی) کشیده می‌شود.
حضرات خمس: شهود مطلقه (ملک)، شهود مقید (مثال/برزخ)، غیب مضاف (عقول)، غیب مطلق (ذات)، کون جامع (انسان کامل).
برزخ داخل مثال متصل (خیال) است و برزخ خارج مثال منفصل.
ملکوت عالم حضرت زهراست؛ بی‌طهارت نفس نمی‌توان با حضرت صدیقه ارتباط گرفت.
صلّوا علیه صلوات ظاهری است؛ سلّموا تسلیماً باطن ولایت و تسلیم است.
اکثار دعای فرج، فرج خود ماست نه فرج امام؛ احدی با دعا فرج آقا را از خدا نمی‌گیرد.
امام رضا و امام عصر تا خدا راضی نباشد طلب نمی‌کنند؛ اراده‌شان ارادة الرب است.
بسیاری از خواسته‌های ما چلوکباب برای شیرخوار است؛ حکمت امام در ندادن است.
اضطراب نشانهٔ دوری از خداست؛ اضطرار بیچارهٔ خدا شدن است.
خدا به موسی فرمود: أنا بدّک اللازم؛ چارهٔ لازم اوست نه اسباب.
مضطر را خلفای زمین می‌کنند؛ خلیفه باید صفات مستخلَف‌عنه در او پیاده شده باشد.
پز مال و مدرک و هیئت ذکر را بی‌روح می‌کند و از لقاء الله دور می‌دارد.
ربّ شخصی را همه ملاقات می‌کنند (فملاقیه)؛ اللهِ ربّ العالمین را باید با مدارج فقر زیارت کرد.

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: لقاءالله، فقر زاهد / فقر عدمی / فقر عارف، صحة الاضطرار، اضطرار و اضطراب، ورد و تردد، کشف سوء، گداصفتی، تسلیم، طلب وجودی، قوس نزول و قوس صعود، ذرّ نزولی، حضرات خمس، شهود مطلق و مقید، غیب مضاف و مطلق، کون جامع، مثال متصل و منفصل، نفس (تعلق روح به بدن)، قالب مثالی، طیب خلق، طهارة أنفس، ولایت، الوهیت جامعه، ربّ العالمین، جدول وجودی، وجود منبسط، صادر اول.

آثار و منابع: منازل السائرین خواجه عبدالله انصاری (باب الفقر، الدرجة الثالثة صحة الاضطرار)؛ المیزان علامه طباطبایی در کنار هم دیدن آیات؛ زیارت جامعهٔ کبیره (جعل صلواتنا علیکم…)؛ دعای کمیل (صبرت علی حر نارک / فکیف أصبر علی فراقک)؛ توقیع «أکثروا الدعاء بتعجیل الفرج فإن ذلک فرجکم»؛ نقل آیت‌الله بهجت دربارهٔ صلوات؛ اسفار و تقریرات علامه حسن‌زاده در معنای الوهیت؛ سیرهٔ امیرالمؤمنین در برابر درخواست کنار زدن معاویه؛ پنجرهٔ فولاد و شفای به اذن الله؛ بیت «رشته‌ای بر گردنم افکنده دوست».

آیات یادشده: فاتحه/۱، فاتحه/۲، فاتحه/۵، نمل/۶۲، غافر/۶۰، مائده/۵۴، بقره/۱۵۶، واقعه/۷۹، احزاب/۵۶، ضحی/۱۱، انشقاق/۶.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.