خلاصهٔ کوتاه
جلسهٔ صدوهفدهم سلسلهٔ لقاءالله، بخش نهم سخنرانی شب جمعهٔ ۲۲ آذر ۱۴۰۳ حجت‌الاسلام بیات است. استاد در میان بحث وسیله و فقر، پرانتز ارادت را ادامه می‌دهد: برای لقاءالله و انداختن حجاب نورانی ارادت لازم است و ارادت ابتدای محبت است. خواجه عبدالله انصاری برای ارادت سه درجه گفته: فعلی، حالی (انقطاع حالی)، و ذهول که سرمستی و شدّت محبت است؛ همان حالت ازخودبی‌خودی هیئت نسبت به زهرا و امیرالمؤمنین و امام حسین که از بیرون تزریق می‌شود. نگهداشت ذهول دو رکن دارد. اول صحت استقامت: عقب‌گرد مطلقاً ممنوع؛ کمترین سستی بیشترین وسوسه است. آیهٔ شوری «فاستقم کما أُمرت» است و آیهٔ هود «و من تاب معک» دارد و همان سوره محاسن پیامبر را سفید کرد. آیت‌الله کمیلی خراسانی — شاگرد سید هاشم حداد — می‌گوید سالک در تحصیل ارادت به معشوق نباید ریب و سستی نشان دهد؛ شیاطین جن و انس منتظر لرزش پایند. پرچمداران هیئت را از پول و شهوت و مقام سر می‌دهند وقتی متزلزل شوند؛ حرم و هیئت اهل‌بیت با هیچ‌جا قیاس نمی‌شود. دوم ملازمت رعایت بر تهذیب ادب: آداب راه و استاد و رفیق را یک آن هم رها نکن؛ بیرون هیئت گمان نکن از حریم حرم دور شده‌ای. از تعلیقهٔ مصباح‌الانس: ابدال بدل انشایی می‌سازند؛ کانال فیض زهرا بسته نمی‌شود حتی در جهنم. فرمول‌هایی چون طی‌الارض حدیث است و اگر به کم‌ظرفیت برسد همان‌جا نگهش می‌دارند. بی‌ادبی سالک را از چشم خدا و استاد می‌اندازد؛ حداد شاگرد باهوشِ بی‌ادب را طرد کرد. عالم حساب دارد: یک شب در آغوش امام زمانی و یک شب از دور.
فهرست مطالب
- استعاذه، بسم‌الله و سلام بر امام عصر
- هدیهٔ صلوات؛ درگذشتگان هیئت
- بازگشت به بحث؛ پرانتز ارادت در میان فقر
- سه مرحلهٔ ارادت به قول خواجه عبدالله
- راهکار نخست: مع صحّة الاستقامة
- فاستقم کما أُمرت؛ سورهٔ شوری و سورهٔ هود
- بیان آیت‌الله کمیلی خراسانی ذیل صحت استقامت
- دام دشمن از نقطهٔ ضعف؛ پرچمداران هیئت
- راهکار دوم: ملازمة الرعایة علی تهذیب الأدب
- ابدال و بدل انشایی؛ تعلیقه بر مصباح‌الانس
- قوهٔ خیال و انشای صورت؛ فرمول طی‌الارض
- ظرفیت؛ حکایت طی‌الارض و نگه داشتن مدّعی
- ملاحظات ادب سلوک؛ از چشم خدا افتادن
- مثال سید هاشم حداد؛ طرد شاگرد باهوشِ بی‌ادب
- عالم حساب و کتاب دارد
نکات کلیدی
- پرانتز ارادت میان بحث «وابتغوا إلیه الوسیلة» و فقر است؛ فقر تمام نشده و از کتاب صد منزل (منازل السائرین) خواهد آمد.
- برای لقاءالله و انداختن حجاب نورانی ارادت لازم است؛ ارادت ابتدای محبت است.
- سه درجهٔ ارادت نزد خواجه: فعلی؛ حالی (انقطاع حالی)؛ ذهول یعنی سرمستی و شدّت محبت.
- ذهول هیئت از بیرون تزریق می‌شود؛ تو همان کسی نیستی که آمده نشسته؛ وقتی شدّت گرفت ذهول است.
- نگهداشت ذهول: صحت استقامت، و ملازمت رعایت بر تهذیب ادب.
- استقامت یعنی آنی غافل نشدن؛ عقب‌گرد و پس‌رفت مطلقاً ممنوع. نبود استقامت کارگزاران ریش علمداران هیئت را سفید کرده.
- «فاستقم کما أُمرت» در شوری/۱۵ بدون «و من تاب معک» است؛ در هود/۱۱۲ با همراهی توبه‌کنندگان آمده و پیامبر فرمود سورهٔ هود محاسن مرا سفید کرد.
- کمیلی: کمترین سستی بیشترین وسوسه است؛ شیاطین جن و انس منتظر لرزش پا و تردیدند؛ یک لحظه پا عقب نگذار.
- دشمن از نقطهٔ ضعف دام پهن می‌کند: پول، شهوت، مقام. پرچمداران و علمداران هدف‌اند. تزلزل یعنی شیطان آمده.
- تردید میان هیئت و خانهٔ خویشاوند یعنی هنوز اولویت نمی‌دانی؛ حرم و هیئت اهل‌بیت با هیچ‌جا قابل قیاس نیست.
- ادب راه، ادب مقابل استاد و رفیق، و شئونات سلوک را مدام باید داشت؛ خروج از هیئت خروج از حریم حرم نیست.
- ابدال از بدن بدل انشایی می‌سازند و در اقصی نقاط کمک می‌کنند؛ برخی گمان امام زمان دیده‌اند.
- کانال فیض الهی که حضرت زهراست بسته نمی‌شود؛ حتی از میان جهنم می‌توان ارتباط گرفت.
- انشای صورت در قوهٔ خیال سخت‌تر از مرتبهٔ نازلهٔ دنیاست؛ طی‌الارض هم فرمول دارد.
- فرمول اگر به کم‌ظرفیت برسد همان‌جا نگهش می‌دارند؛ تکذیب مدّعی لازم نیست اما سطحش همانجاست. خداست و خدایی می‌کند؛ شفای حرم امام رضا هم با اذن اوست.
- یک بی‌ادبی سالک را از چشم خدا ساقط می‌کند؛ مراقبه باید تا یک ادب ارادت هم از دست نرود.
- حداد شاگرد باهوش و خوش‌قلمِ بی‌ادب را از جلسه و از خودش طرد کرد.
- حساب است: یک شب در آغوش امام زمان، یک شب نگاه از دور. ما بی‌توجه‌ایم.
اصطلاحات و منابع
اصطلاحات: لقاءالله، حجاب نورانی، ارادت، محبت، منزل فعلی و حالی و انقطاع حالی، ذهول و سرمستی، صحت استقامت، ملازمت رعایت، تهذیب ادب، مراقبه، علمدار و پرچمدار و کارگزار هیئت، ابدال، بدل انشایی، کانال فیض، قوهٔ خیال و صورت موهوم، طی‌الارض، ظرفیت، نخوت‌کیشی، ادب طریق و ادب مرید.
آثار و منابع: منازل السائرین خواجه عبدالله انصاری (باب الإرادة؛ درجهٔ سوم: ذهول مع صحة الاستقامة وملازمة الرعایة على تهذیب الأدب؛ کتاب صد منزل در دست استاد برای ادامهٔ فقر)؛ فرمایش آیت‌الله محمدصالح کمیلی خراسانی ذیل همین فقره، از شاگردان سید هاشم حداد؛ تعلیقه بر مصباح‌الانس ابن‌فناری (علامه حسن‌زاده) در باب ابدال و بدل انشایی؛ مثال علامه از پخش تصویر در تلویزیون و ماهواره؛ حدیث امام صادق علیه‌السلام دربارهٔ رمز طی‌الارض در یکی از سور قرآن (بدون تعیین سوره در این جلسه)؛ سیرهٔ حداد در طرد شاگرد بی‌ادب؛ حکایت مهدیهٔ چهارراه شهید مدنی حدود سی سال پیش و دعای کمیل دوساعته‌ونیم؛ شفای حرم امام رضا علیه‌السلام.
آیات یادشده: فاتحه/۱، فاتحه/۵، مائده/۳۵، شوری/۱۵، هود/۱۱۲.
خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.