دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ صد و شانزدهم سلسلهٔ لقاءالله، سخنرانی ظهر شهادت حضرت صدّیقهٔ شهیده سلام‌الله‌علیها در پانزدهم آذر ۱۴۰۳، حجت‌الاسلام بیات است. پس از ادامهٔ بحث لقاءالله از محرم تا دست‌کم ده جلسه، جمع‌بست این است که ملاقات ربّ وجودی برای همه قطعی است، اما ملاقات الله — اسم جامع — جز با خرق همهٔ حجاب‌های ظلمانی و نورانی ممکن نیست. حجاب ظلمانی گناه است و خدا فقط از متّقین می‌پذیرد. حجاب نورانی کار خیر است وقتی با خودخواهی و طمع اجر همراه شود؛ زیارت به طمع بهشت نیز همین حجاب است. راه برداشتن خودخواهی معرفت امام است: آیهٔ آخر کهف عمل صالح را شرط لقاء دانسته و شیخ صدوق آن را معرفة الإمامة خوانده؛ چون همه چیز در امام مبین جمع است، جزء در برابر کل خودیّت را می‌ریزد و محبت بدل به عشق می‌شود. تبلور این خرق در کربلا غلام سیاه اباعبدالله است با رجز «امیری حسین»؛ نقطهٔ مقابلش فخر صحابی بر بستر علی است که مولا تشر زد. فلسفهٔ خلقت زیارت الله است. روایت ابوخدیجه از موسی بن جعفر: خدا مؤمن را با روحی از جانب خود تأیید می‌کند که هنگام احسان چون پرچم به اهتزاز می‌آید و هنگام گناه در خاک فرو می‌رود؛ اهل‌بیت این روح را با طاعت تأیید می‌کنند؛ و در تفسیر فرات کوفی امام صادق آن روح لیلة‌القدر را فاطمه معرفی کرده است. روضه بر بیت‌الأحزان، بالین زهرا و غربت حسین بسته می‌شود.

فهرست مطالب

استعاذه، بسم‌الله و روز شهادت صدّیقهٔ شهیده
مروری بر بحث لقاءالله پس از محرم
ملاقات ربّ وجودی قطعی است
ملاقات الله دشوار است
اثبات وجود انسان کامل در هر عصر
انّ الی ربّک المنتهی؛ رجعت همه به‌سوی اوست
حجاب ظلمانی: ترک گناه و کتاب‌های گناه‌شناسی
حجاب نورانی: کار خیر وقتی حجاب می‌شود
زیارت به طمع اجر؛ حجاب نورانی
آیهٔ آخر کهف: عمل صالح و نفی شرک در عبادت
معرفت الامامه همان عمل صالح است
کلّ شیء أحصیناه فی إمام مبین
اسم الله و آن «هو»ی غیبی
کنز مخفی؛ مبنای خلقت معرفت است
عشق کاذب و عشق صادق
تبلور در کربلا: غلام سیاه و امیری حسین
خفتن بر بستر علی و تشر فخر
دنیا مشوب است؛ آن‌سو فلسفهٔ خلقت زیارت الله است
موسی و شیطان؛ خدایی که اگر اقرار کنند می‌بخشد
این حرف‌ها بازار ندارد؛ بورس و حزب‌بازی
رزق در آسمان؛ کتاب معالم الزلفی
روایت ابوخدیجه از موسی بن جعفر علیه‌السلام
تهتزّ سروراً؛ معجزات قولی
فتعاهدوا؛ من عرف نفسه؛ همّ بخیر فعمله
نحن نؤیّد الروح بالطاعة لله والعمل له
روح لیلة‌القدر فاطمه است
روضه: مادر و پرچم احسان؛ بیت‌الأحزان
روضه: علی بر بالین زهرا
روضه: حسین عطشان و غریب

نکات کلیدی

ملاقات ربّ شخصی — اسمی که سلطان و کانال وجود سالک است — برای همه قطعی است؛ حتی دنیاطلب در تشخیص مصداق کمال خطا کرده، نه در اصل حرکت به‌سوی رب.
ملاقات الله دشوار است چون الله اسم جامع همهٔ اسماء است و جز در انسان کامل پیاده نمی‌شود. پیامبر فرمود هر که مرا ببیند الله را دیده است.
اسم الله نمی‌تواند معطل بماند؛ از این‌رو در هر عصر انسان کامل با بدن عنصری — امام عصر — باید باشد. رشحهٔ کریم و ستّار و رزّاق در افراد عادی ممکن است؛ جمع همهٔ اسماء فقط در انسان کامل است.
انتها و رجعت به‌سوی ربّ پیامبر است (نجم/۴۲؛ علق/۸؛ بقره/۱۵۶). بزرگان: لقاءالله جز با خرق حجاب ظلمانی و نورانی ممکن نیست.
حجاب ظلمانی گناه است. کتاب گناه‌شناسی آیت‌الله مظاهری و آیت‌الله دستغیب. ترک مطلق گناه با مراقبه. قرآن حصر آورده: خدا فقط از متّقین می‌پذیرد؛ هیئت و گریه و خرج اگر بی‌تقوا باشد سراب است.
حجاب نورانی نماز و علم و هیئت و زیارت و حج و انفاق است وقتی با انانیّت و دویّت و طلب پاداش همراه شود. جزا نفس عمل است؛ اذن نشستن در مجلس صدّیقه خود جزاست.
زیارت حضور الزائر عند المزور و مقام عندیّت است؛ به قدر عرفان اجر می‌دهند. زیارت به طمع بهشت حجاب نورانی است. ملکات نفس از اصرار بر اعمال و باورهاست و همان رغبت بهشت را می‌سازد.
تشبیه: مهمانی که به جای میزبان، فرش و مبل را می‌پاید؛ زائری که طومار حاجت می‌نویسد و می‌گوید اگر ندهی دیگر نمی‌آیم.
آیهٔ آخر کهف: هر که امید لقاء رب دارد عمل صالح کند و در عبادت شرک نورزد. چون پیامبر با «أنا» آغاز کرده، ربّ او الله است و مراد لقاء الله است.
روایت شیخ صدوق: عمل صالح معرفة الإمامة است. معرفت امام — با مختصات قرآن نه امام خیالی و نه جمال ظاهری اباالفضل — خودخواهی را برمی‌دارد.
مزاج معتدل و حسن صورت اهل‌بیت قاعده‌ای است که در بیست‌ودو جلسهٔ سرّ مکتوم گذشته؛ روایات ظاهرِ قد و شکم تأویل دارد.
یس/۱۲: همه چیز در امام مبین احصا شده؛ خیرات و کمالات و جلال و جمال. جزء در برابر کل بال و پر می‌ریزد؛ منی نمی‌ماند؛ سیر حبّی محبت را به عشق بدل می‌کند.
الله اسمُ الاسم است نه خودِ ذات غیبی؛ هو اشاره است. حدیث کنز مخفی: دوست داشتم شناخته شوم؛ اساس خلقت معرفت است. لیعبدون را مفسّران لیعرفون خوانده‌اند.
عشق صادق چرتکه نمی‌اندازد. عشق به اباالفضل به‌خاطر برآوردن حاجت مبنای مسخره است. نچشیده هیئت را با خانه و ماشین دنیا می‌سنجد؛ چشیده می‌گوید نمی‌توانم نیایم.
غلام سیاه اباعبدالله در کربلا هیچ شأنی برای خود قائل نبود و خود را فقط به حسین نسبت داد: امیری حسین و نعم الأمیر. این خرق حجاب نورانی است؛ پُز محضر امام دوباره حجاب است.
بعضی گفته‌اند صعصعة بن صوحان بر بستر علی خوابید و غرّه شد؛ مولا تشر زد مبادا میان دوستان من فخر کنی که دیشب در خانهٔ علی بر بستر علی خفتی. سیر حبّی از آن‌ها آغاز شده. بی‌ظرفیتی — بوق کردن یک نخود عنایت یا نسیم عبای استاد — سالک را از لقاء نگه می‌دارد.
دنیا نور و ظلمت مشوب است. آن‌سو معلوم می‌شود فلسفهٔ خلقت زیارت الله بوده. خالق اندازه می‌گیرد، بارئ می‌بُرد، مصوّر می‌دوزد تا انسان مظهر اسماء شود و الله را زیارت کند.
موسی برای بخشش شیطان شفاعت کرد؛ خدا فرمود اگر اقرار کند می‌بخشم؛ شیطان گفت خدا بیاید خانهٔ من. این معارف امروز بازار ندارد؛ بورس و حزب‌بازی وقت را می‌گیرد. پشت سر ولایت باش و چشم بگو؛ عالم بر انگشت امیرالمؤمنین می‌چرخد و ولیّ فقیه شاگرد اوست. منبر بی‌سیاستِ ولایی ضعف معرفت است نه عمق عرفان.
رزق در آسمان است. کتاب چهارجلدی معالم الزلفی فی معارف النشأة الاولی والأخری از سید هاشم حسینی بحرانی، هدیه از حرم رضا، باقیات‌الصالحات است.
ابوخدیجه از کاظم: خدا مؤمن را با روحی از جانب خود تأیید می‌کند؛ هنگام نیکی و تقوا حاضر است و هنگام گناه و تجاوز غایب. تهتزّ سروراً عند إحسانه: چون پرچم به اهتزاز. تسیخ فی الثری عند إساءته: چون مادری که از شرم آب شود و در زمین فرو رود. لا یمسّه إلا المطهّرون؛ کلمات وجودی خدا غیورند.
معجزات قولی اهل‌بیت از شقّ‌القمر ماندگارتر است. علامه حسن‌زاده در درس پنجاه‌وهشت اسفار بر آن تأکید داشت. من عرف نفسه فقد عرف ربّه هزار درس می‌خواهد؛ علامه بیش از هزار درس در معرفت نفس نوشته.
رحم الله امرأ همّ بخیر فعمله: خیر را سریع انجام بده که هفتاد شیطان دست صدقه را می‌گیرند. همّ بشر فارتدع: از شر بازایست.
نحن نؤیّد الروح بالطاعة لله والعمل له: اهل‌بیت واسطهٔ رشحات آن روح‌اند.
تفسیر فرات کوفی، در گوشی: روح لیلة‌القدر که از ملائکه جدا شده فاطمه است؛ شب‌های قدر بر انسان کامل نازل می‌شود. قوت غالب را تفاسیر روایی بگیرید.
گناه مادر را خجالت‌زده می‌کند؛ احسان پرچمش را بالا می‌برد. بیت‌الأحزان سایبان گریه‌های زهرا کنار قبر حمزه بود؛ آفتاب صورتش را پوست‌پوست کرد و نامردان سایبان را زدند.
فاتح خیبر بر بالین زهرا زانو زد: کلّمینی یا فاطمه أنا علی. زهرا با دست شکسته اشک مظلوم را از صورت علی گرفت که شفای دردهاست. روضه به غربت و عطش حسین و نعل اسب بر سینه می‌رسد؛ دعا برای فلسطین و لبنان و سوریه و مادری زهرا بر همه.

اصطلاحات و منابع

لقاءالله / لقاء الرب: ملاقات الله به‌عنوان اسم جامع، در برابر ملاقات ربّ وجودی شخصی که قطعی است.
خرق حجاب: دریدن مانع؛ دو سنخ ظلمانی (گناه) و نورانی (عمل خیر با انانیّت).
انانیّت / اثنینیّت / دویّت: خودخواهی و پندار دوگانگی با حق؛ ضد وحدت.
عندیّت / حضور الزائر عند المزور: حقیقت زیارت؛ اجر به قدر عرفان زائر.
ملکات نفس: رسوخ اعمال و باورها که رغبت بهشت را می‌سازد؛ اشاره به لیلة‌الرغائب.
اسم جامع / اسمُ الاسم: الله جمع اسماء است و خود نشانهٔ ظهور ذات غیبی (هو).
معرفة الإمامة: تفسیر شیخ صدوق از عمل صالح در کهف/۱۱۰.
امام مبین: یس/۱۲؛ مظهر جمع خیرات و اسماء.
سیر حبّی: حرکت از محبت به عشق؛ آغازش از سوی اهل‌بیت است نه از بنده.
معجزات قولی: احادیث عرشی اهل‌بیت در برابر معجزهٔ فعلی مانند شقّ‌القمر.
روح مؤمن: روح تأیید الهی در روایت کاظم؛ حاضر در احسان، غایب در گناه؛ مؤیَّد به طاعت از سوی اهل‌بیت.
گناه‌شناسی آیت‌الله مظاهری؛ گناه‌شناسی شهید آیت‌الله دستغیب.
رسالهٔ لقاءالله و آثار علامه حسن‌زاده آملی (کانال وجودی ربّ شخصی؛ بیش از هزار درس معرفت نفس؛ درس ۵۸ شرح اسفار؛ شروح فصوص و اشارات و مصباح‌الانس؛ نقل از علامه شعرانی).
بیست‌ودو جلسهٔ سرّ مکتوم در اعتدال مزاج.
شیخ صدوق در تفسیر عمل صالح به معرفت امام.
میرداماد در نقل حدیث کنز مخفی.
معالم الزلفی فی معارف النشأة الاولی والأخری سید هاشم حسینی بحرانی (چهار جلد).
الکافی کلینی، باب الروح الذی أیّد به المؤمن: روایت ابوخدیجه از امام کاظم.
تفسیر فرات کوفی: روح لیلة‌القدر فاطمه است.
آیات: فاتحه/۱ و ۵؛ علق/۱ و ۸؛ انشقاق/۶؛ نجم/۴۲؛ بقره/۱۵۶؛ مائده/۲۷؛ نحل/۳۱؛ کهف/۱۱۰؛ یس/۱۲؛ ذاریات/۲۲ و ۵۶؛ حشر/۲۴؛ واقعه/۷۹؛ قدر/۴.
اذکار و نقل‌ها: المستغاث بک یا صاحب الزمان؛ من رآنی فقد رأی الله؛ العلم نور یقذفه الله؛ کنت کنزاً مخفیاً؛ من عرف نفسه فقد عرف ربّه؛ أمیری حسین ونعم الأمیر؛ کلّمینی یا فاطمة أنا علی؛ نحن نؤیّد الروح.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.