دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ صدویازدهم لقاء الله، بخش هفتم، سخنرانی شب اول فاطمیهٔ دوم ۱۴۰۳ است. استاد از ترس بدفهمیِ بحث هفتهٔ پیش — رفع حجاب نور به معنای رد شدن از تجلیات و انسان کامل — با روایت نوجوان نابالغ و پیامبر شروع کرد: کودک چشم و پدر و مادر و جان را فدای پیامبر کرد، اما وقتی پرسیدند خدا را یا مرا، سه بار «الله» گفت و عرض کرد هیچ‌کس سزاوار دوستی هم‌قدر خدا نیست؛ تو را به‌خاطر خدا دوست دارم. این را زبانِ همه‌فهمِ فرمایش پهلوانی دانست: حجت را در طول ذات ببین نه در عرض؛ وگرنه امام خودش حجاب نور می‌شود. إرادة الرب را هندسهٔ بالا به پایین خواند: رضای فاطمه رضای خداست. نصب‌العین، زینب در گودی است که قربانی را قلیل دانست. وسیلهٔ لقاء در مائدهٔ ۳۵ را به تفسیر المیزان آورد: تحقق به حقیقت عبودیت و روی فقر و مسکنت به‌سوی خدا؛ عبودیت عبد محض شدن است نه عبادت. فقر باید ذاتی باشد نه صفتِ «من فقیرم». مثال سلمان: امیرالمؤمنین با دست خالی بر کریم وارد شدن را زشت ندانست، زشت را دست پُر دانست. فاطمیه را بار خاص خواند، هدیهٔ کودکی خود را گفت، اشک روضه را تجلی حق، و فهمِ سبک‌شدن بعد از جلسه را نزول ملک در ثغر نفس و به نقل علامه از ابن عربی تجلی حق در مکمن غیب. ختم: «من با فقرم» غلط است؛ فقیر آمده، فقر محض آمده.

فهرست مطالب

آغاز جلسه؛ استعاذه و سلام فاطمی
ترس از بدفهمیِ رفع حجاب نور
روایت نوجوان نابالغ؛ اثر نفس پیامبر
نردبان پرسش: چشم، پدر، مادر، جان، خدا
معنای رفع حجاب: امام در طول خدا، نه در عرض
إرادة الرب؛ هندسهٔ بالا به پایین
نصب‌العین زینب در گودی قتلگاه
ابتغوا إلیه الوسیلة؛ ملاقات رب و ملاقات الله
ملاقات ربّ و ملاقات الله
تفسیر علامه طباطبایی: تحقق به حقیقت عبودیت
عبودیت، نه عبادتِ محض
فقر ذاتی؛ نه منِ فقیر
عین الفقر؛ نه صفت فقر
سلمان و دست خالی در محضر کریم
انگشت اشاره و روح بخاری
بار خاص فاطمیه؛ هدیهٔ رفاقتی
حرمت حسن ظن؛ ملکهٔ گریه برای صدیقه
جرقهٔ عنایت در میدان امام حسین
عکس سیزده‌سالگی پیامبر و جملهٔ بی‌سود
اشک روضه؛ تجلی خدا در چشم
نزول ملک در ثغر نفس؛ تجلی در مکمن غیب
ختم: فقیر آمده است، نه من با فقرم

نکات کلیدی

حجاب نور به نظر سعادت‌پرور شهود تجلیات و کمالات الهی است؛ قرآن و انسان کامل تجلی اعظم‌اند. رفع حجاب یعنی آنها را از دیدهٔ دل زدودن و تجلیات را در عینیت با ذات دیدن، نه رد شدن از امام.
مثال زینب در کربلا — حسین را قربانیِ کم دانستن — اگر بد فهمیده شود گمان می‌رود باید از امام گذشت؛ روایت کودک این بدفهمی را می‌شکند.
علامه مصباح این روایت را شاهد اثر نفس پیامبر در نابالغ می‌آورد؛ نگاه سطحی به سند بهانه است وقتی مربی جامع‌الاطراف نقل کرده.
پیامبر کودکان را می‌نواخت؛ هیئت باید اول کودکان را از عاطفه سیراب کند.
نردبان محبت کودک: پیامبر از چشم و پدر و مادر و جان بیشتر؛ خدا نه. «لیس هذا لک ولا لأحد، وإنما أحببتک لحب الله.» پیامبر فرمود این‌گونه باشید: خدا را برای احسانش، مرا برای حب خدا.
حجت را در طول خدا دیدن یعنی حرمت ذات غیبی را برای امام قائل شدن چون از همان ذات پیاده شده؛ در عرض دیدن بدترین حجاب‌هاست.
قطع ولایت به دست بنی‌امیه و بنی‌عباس و آل مروان ما را از منبر پسر رسول خدا محروم کرد؛ آصف با علمی از کتاب تخت را در یک طرفهٔالعین آورد، نزد امام علم کتاب است.
تعبیر استاد از برزخ: هرچه فاصله با امام بیشتر، برزخ طولانی‌تر؛ شهید آنی طی می‌کند چون به شهود رسیده و فاصله نمانده.
حرمت حتی به اسم شیطان در قرآن؛ بزرگان گفته‌اند «لعنة الله علیه» نه «لعنت بر او»؛ کار را به خدا بسپار.
شفای تک‌وتوک در حرم چون خداست و خدایی می‌کند؛ امام بی‌اذن نمی‌خواهد. خواستن امام وقتی است که یقین کند آن خواستن عین رضای خداست: إرادة الرب، ارادهٔ بی‌فاصله.
هندسهٔ پایین به بالا: رضای ما به رضای خدا. هندسهٔ بالا به پایین: رضای خدا رضای فاطمه و غضب خدا غضب اوست؛ نظر و دستگیری امام نظر و دستگیری خداست.
قهر با امام رئوف و سپس الله‌اکبر گفتن دروغ است؛ ملائکه حق دارند رد کنند. امام را در عرض گذاشته‌ای.
زینب بدن پاره‌پاره را از زمین کند و بالا آورد و گفت اللهم تقبل منا هذا القلیل من القربان؛ نصب‌العین خلوت سالک.
بدون وسیله حتی در خانهٔ امام عصر خرق حجب نورانی نمی‌شود و لقاء الله و شهادت میسور نیست.
وسیله در مائدهٔ ۳۵ اهل‌بیت است به‌عنوان یک تأویل؛ اما برای ورود به خودِ باب الله هم وسیله می‌خواهد. باب آنهاست؛ وسیله تحقق عبودیت است.
همه ربّ خود را ملاقات می‌کنند (فملاقیه قطعی است). ربّ جبار، قهار و ذو انتقام است برای کسی که عمرش خواندن آن اسم بوده؛ الله را کسی زیارت می‌کند که حجب نور را بردارد — بحث فاطمیهٔ اول.
المیزان: الوسیلة هی التحقق بحقیقة العبودیة وتوجیه وجه المسکنة والفقر إلی جنابه تعالی. علم و عمل لازمه است نه خود وسیله.
عبودیت عبادت نیست. شیطان عبادت کرد و ملعون شد. تشهد «عبده ورسوله» است: چون عبد بود رسول شد.
«من فقیرم / با فقرم آمدم» اضافه و صفت است. وسیله عین الفقر است؛ فقر ذاتی، نه صفت.
امیرالمؤمنین با طی‌الارض از کوفه به مدائن سلمان را غسل و دفن کرد؛ با نوک انگشت اشاره — به خاطر اعتدال مزاج و تعلق روح — بر کفن نوشت وفدت علی الکریم بغیر زاد؛ حمل الزاد در وفود بر کریم اقبح است.
محک هیئت: کریم از اطعام لذت می‌برد و لئیم از طعام؛ بانی بودن یا خوردن از سفرهٔ بانی رتبهٔ وجودی را نشان می‌دهد.
دست خالی یعنی با فقر محض رفتن، نه ترک علم و عمل. حتی اگر مثل حسین دامن تکاندی باز بدهکاری؛ وجودی ذنب، نکره، بدون تعیین گناه.
فاطمیه بار خاص است، محرم و صفر بار عام. سر سفرهٔ زهرا در فاطمیه آمدن یعنی جزو خواص؛ دعوت امام عصر است؛ دامن جمع کن.
حرمت حسن ظن دیگران — به نقل میلانی — ظرافت اخلاقی است؛ به خود بی‌احترامی در برابر محبت دیگران جایز نیست.
ملکهٔ مادر استاد گریه برای صدیقهٔ شهیده بود؛ حتی در محاورهٔ عادی نام زهرا اشک می‌آورد.
جرقهٔ عنایت کودکی در میدان امام حسین، با چهرهٔ پیامبر از عکس سیزده‌سالگی که امام خمینی تنها عکس مقبولش بود: کاش کاری کنم که سودش فقط به تو برسد. نشدنش اشک آورد. این جرقه‌ها در جلسات می‌آید و می‌رود اگر نگهش نداریم.
اشک جاریِ روضه تجلی خدا در بنده است؛ شدت ظهور به سمت اعظم، موضوع گناه را برمی‌دارد. این را تفاخر منبری ندانید؛ در جلسه به همه آن‌به‌آن عنایت می‌شود.
سبکی و روشن شدن بعد از حرف‌ها — حتی بی‌روضه — به گفتهٔ علامه نزول ملک در ثغر نفس است؛ تنزّل الملائکه از ملکوت. علامه دست‌کم سه بار ابن عربی در فتوحات را به تجلی حق در مکمن غیب نسبت داد؛ استاد خود آن جمله را در فتوحات نیافت.
هیئت و روضه را دست‌کم نگیرید؛ مستحبی است که همهٔ واجبات از آن بیرون می‌آید.
فردا شب ادامه. جمع‌بندی امشب: با فقر ذاتی برو؛ «من با فقرم» غلط است. فقیر آمده؛ فقر محض آمده.

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: لقاء الله، حجاب نور / حجاب نورانی، شهود تجلیات و کمالات، تجلی اعظم، انسان کامل، دیدهٔ دل، عینیت با ذات، ذات غیبیه، طول و عرض، إرادة الرب، هندسهٔ بالا به پایین، نصب‌العین، قربان قلیل، خرق حجب، وسیله، باب الله، ملاقات رب و ملاقات الله، اسم قهار / شدید العقاب / ذو انتقام، عبودیت و عبادت، عبد محض، فقر ذاتی / عین الفقر / اضافهٔ صفتی، روح بخاری، طی‌الارض، وفود بر کریم، وجودی ذنب، بار خاص و بار عام، حسن ظن، ملکهٔ گریه، تجلی در اشک، ثغر نفس، نزول ملک، تنزّل الملائکه، مکمن غیب.

منابع و ارجاعات: آیت‌الله شیخ علی پهلوانی سعادت‌پرور در تعریف حجاب نور؛ رسالهٔ نور وحدت (توصیهٔ بزرگان به خواندن)؛ علامه محمدتقی مصباح یزدی، سجاده‌های سلوک، از ارشاد القلوب دیلمی (نوجوان نابالغ و پیامبر)؛ دعای ندبه (محیی معالم الدین، بقیة الله، باب الله الذی منه یؤتی)؛ سورهٔ نمل آیهٔ ۴۰ (علمٌ من الکتاب) و رعد آیهٔ ۴۳ (علم الکتاب)؛ سورهٔ مائده آیهٔ ۳۵؛ بقره آیهٔ ۱۵۶؛ انشقاق آیهٔ ۶؛ فاطر آیهٔ ۱۵؛ قدر آیهٔ ۴؛ فاتحه؛ المیزان علامه سید محمدحسین طباطبایی ج ۵ در تفسیر وسیله، با ترجمهٔ شاگرد؛ علامه حسن‌زاده به‌عنوان شاگرد طباطبایی؛ تشهد (عبده ورسوله)؛ نقل غسل و دفن سلمان و بیت «وفدت علی الکریم بغیر زاد»؛ «سلمان منا أهل البیت»؛ رضای خدا رضای فاطمه؛ اللهم تقبل منا هذا القلیل من القربان (زینب در گودی)؛ دعای رجب (یا من أرجوه لکل خیر)؛ نقل آیت‌الله میلانی در حرمت حسن ظن؛ عکس سیزده‌سالگی پیامبر و سیرهٔ امام خمینی در رد سایر تصاویر؛ نقل مکرر علامه از ابن عربی در فتوحات دربارهٔ تجلی در مکمن غیب (استاد خود عبارت را نیافت).

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.