دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ نودوچهارم سلسلهٔ «لقاء الله» حجت‌الاسلام بیات، شب دهم محرم ۱۴۰۳ و شب عاشوراست. محور آیهٔ بیست‌وسه عنکبوت است: کسانی که به آیات خدا — تکوینی و تدوینی — و به لقاء او کفر می‌ورزند، آیات را می‌پوشانند؛ پرتو را که نبینند خورشید را هم انکار می‌کنند؛ و لقاء که صددرصد قطعی است اگر پوشانده شود نشان ناامیدی از رحمت است و عذاب الیم در پی دارد. مؤمن باید شائق دیدار باشد نه منکر؛ نماز جلوهٔ زیارت خداست — امیرالمؤمنین «قد قامت الصلاة» را وقت زیارت می‌دانست — و ذکر اکبر است، عمود دین، معراج و ترازوی قدر: قسط از ولایت را نشان می‌دهد چنان‌که آب در ناسوت حیات، در ملکوت علم، در جبروت ولایت و آنگاه نور است. روح نماز ولایت امیرالمؤمنین است. استاد به سرّ الصلاة شهید ثانی، آداب الصلاة امام، اسرار الصلاة ملکی تبریزی و جامع الاسرار سید حیدر آملی ارجاع می‌دهد؛ ابن‌فناری و علامه حسن‌زاده دعوی اخذ از حضرت الهیه را تأیید کرده‌اند. حضرات خمس — غیب مطلق، غیب مضاف، شهادت مضاف، شهادت مطلقه، کون جامع — راه صعود است و مسیر به عالم بالا حضرت زهراست؛ انسان کامل قرآن ناطق و مظهر اسم جامع است. امشب حسین مهلت نماز گرفت؛ از تکبیرةالاحرام در مقام هیمان تا سلام آخر از احدیت به کثرت باید درست شود؛ ارکان نماز هم‌نوایی با ملائکه و حیوان و نبات و جماد است و خضوع بیشتر لقاء عالی‌تر می‌آورد. سه دعای امام صادق در کامل الزیارات بر گریه، زجه و لطمه است. عباس نگهبان حرم ماند نه مشغول عبادت خیمه. معیار همراهی خطبهٔ خروج است: باذل مهجه فینا، موطّن نفس بر لقاء الله، راحل نه مسافر. وداع داخل خیمه ماند و دخترکان بی‌اختیار دنبال بابا راه افتادند.

فهرست مطالب

استعاذه، بسم‌الله و زیارت اباعبدالله در شب عاشورا
دعا برای صاحب‌الزمان و سفارش صدقه
سپاس از حاضران خیمه
آیهٔ بیست‌وسه عنکبوت؛ کفر به آیات و به لقاء
آیه یعنی نشانه؛ پرتو و خورشید
ناامیدی از رحمت؛ عذاب الیم
مهمانی و آمادگی برای دیدار
شوق مؤمن؛ فتمنّوا الموت
نماز زیارت خداست؛ قد قامت الصلاة
نماز ترازوی قدر است؛ قسط از ولایت
نماز موجود زنده است
سرّ الصلاة و آداب الصلاة
روح نماز ولایت امیرالمؤمنین است
نماز خروس‌وار
جامع الاسرار سید حیدر آملی
نماز صبح قاضی و میرزا جواد آقا
هشت ماه سحرخوانی؛ گریهٔ نماز صبح
دلار و سکه در برابر لقاء الله
حضرات خمس (غیب مطلق، غیب مضاف، شهادت مضاف، شهادت مطلقه، کون جامع)
امام حسین امشب مهلت نماز گرفت
قول اصلاح نماز از امشب
تکبیرةالاحرام و مقام هیمان؛ تلّ زینبیه
دو پرانتز: تکبیر اول و سلام آخر
سلام آخر؛ از احدیت به واحدیت و کثرت
هم‌نوایی با عوالم در ارکان نماز
سبحان ربّی العظیم و الاعلی
شکستن در مجلس حسین
سه دعای امام صادق در کامل الزیارات
نماز و پرهیز از تجسّس در مردم
نگهبانی اباالفضل در شب عاشورا
من کان باذلاً فینا مهجته
راحل نه مسافر؛ فإن الراحل قریب المسافة
وداع داخل خیمه؛ دخترکان به دنبال بابا
خاتمه؛ سخن با امام زمان

نکات کلیدی

کفر به آیات یعنی پوشاندن نشانه‌های تکوینی و تدوینی؛ پرتو را که نپوشانی، خورشید را هم می‌بینی؛ پوشاندن لقاء همان تکفیر این حقیقت قطعی است.
منکران لقاء از رحمت ناامیدند؛ رحمت‌های از تولد تا کنون لا تحد و لا تحصی است؛ خدا برایشان عذاب الیم نهاده.
دیدار خدا مهمانی است؛ شأن میزبان آمادگی می‌خواهد و با آلودگی راه نمی‌دهند.
مؤمن باید شائق لقاء باشد؛ فتمنّوا الموت اگر صادق‌اید؛ نماز برای زیارت خدا خوانده می‌شود.
قد قامت الصلاة نزد امیرالمؤمنین وقت زیارت است؛ ولذکر الله اکبر؛ الصلاة عمود الدین؛ نماز معراج و اندازهٔ ماست.
نماز کار حجّت را می‌کند: سرّ القدر و قسط از ولایت. روح نماز ولایت امیرالمؤمنین است.
آب در ناسوت حیات، در ملکوت علم، در جبروت ولایت، و آنگاه نور است؛ نماز موجود زنده است چون قیام کرده.
نماز شتاب‌زدهٔ خروس‌وار را پیامبر عاقبت‌به‌شر دانست؛ آداب و مقدمات و مؤخرات باید رعایت شود.
سرّ الصلاة شهید ثانی، اسرار الصلاة میرزا جواد، آداب الصلاة امام، و جامع الاسرار سید حیدر را بخوانیم؛ دعوی اخذ از حضرت الهیه را علامه حسن‌زاده در شرح مصباح الانس ابن‌فناری تأیید کرد.
نماز صبح قاضی و ملکی تبریزی تا نزدیک قضا با زجه طول می‌کشید؛ هشت ماه سحرخوانی هیئت به گریهٔ همگانی نماز صبح رسید — شدنی است اگر برنامه باشد.
دلار و سکه حضرات ما شده‌اند؛ موقع لقاء جواب نمی‌دهند.
حضرات خمس: غیب مطلق (لاهوت، عالم نبی)، غیب مضاف (جبروت، عقول و ملائکه، عالم امیرالمؤمنین)، شهادت مضاف (ملکوت، مثال و برزخ، عالم زهرا)، شهادت مطلقه (ناسوت)، کون جامع (انسان کامل، امام عصر، قرآن ناطق، عدد ۱۱۴). راه عالم بالا حضرت زهراست؛ تمام مراتب بهشت بی‌او طی نمی‌شود.
عقل در ما رتبهٔ عالم عقول است؛ مثال متصل تمرین سفر موت و مقدّمات لقاء است؛ خواب با آداب وضو و ذکر بی‌ربط از عالم بالا نیست.
امشب حسین برای نماز و قرآن و سحر مهلت گرفت؛ نوکری خیمه هم نباید از ذکر و نماز پشت در غافل کند.
قول امشب: نماز را بپاییم و یک کتاب نماز را درس بگیریم؛ نماز از تعلقات می‌کَند.
تکبیرةالاحرام مقام هیمان است مثل دست زینب بر تلّ زینبیه و محو ملائکهٔ مهیّمین؛ الله‌اکبر اول و سلام آخر دو پرانتز نمازاند.
خروج از احدیت (قل هو الله احد) به واحدیت (وحده لا شریک له) و سلام به کثرات: پیامبر، عباد الله الصالحین، سپس السلام علیکم به همهٔ کون و مکان با توجه به امام عصر.
قیام هم‌نوا با ملائکه، رکوع با بهایم، سجده با نباتات (دهان گیاه در خاک است)، نشستن با جماد؛ رزق در آسمان است نه کله پایین مثل حیوان.
در رکوع سبحان ربی العظیم می‌گویی نه اعظم؛ در سجده اعلی نه علی؛ هرچه خاضع‌تر، لقاء در مقام عالی‌تر.
مجلس حسین بازار شکست دل است نه خودفروشی؛ شأن را کنار گذاشتن خشوع است.
امام صادق در کامل الزیارات سه رحمت واسعه خواست: اشک روی خدود، گریهٔ بلند، و لطمه و گریبان‌درانی.
اهل نماز در زندگی مردم ذره‌بین نمی‌گذارد؛ بدخواهی هیئت — به‌ویژه از سر سفرهٔ زهرا — از پست‌ترین کارهاست؛ امشب محو حسین باشید.
عباس نیزه گرفت و تا صبح نگهبان حرم ماند، نه قرآن و نماز شب در خیمه؛ زمزمهٔ عبادت از خیمه‌ها مثل کندو بود و خندق دور حرم.
معیار همراهی: فینا نه فی سبیلنا؛ باذل مهجه؛ موطّن نفس بر لقاء الله؛ فلیرحل معنا — معیت چشم و دل و خیال؛ عاشورا تمام نشده و هل من ناصر الان بلند است.
راحل قریب المسافه است (ابوحمزه) و برنمی‌گردد؛ مسافر می‌رود که برگردد. وداع داخل خیمه بود؛ پرده پایین ماند؛ دخترکان بی‌اختیار دنبال بابا راه افتادند — امشب ما هم باید دنبال آقا برویم.

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: لقاء الله؛ کفر به معنای پوشاندن؛ آیات تکوینی و تدوینی؛ پرتو و خورشید؛ یأس از رحمت؛ عذاب الیم؛ شوق و فتمنّوا الموت؛ نماز به‌مثابه زیارت؛ قد قامت الصلاة؛ ذکر اکبر؛ عمود دین؛ معراج؛ سرّ القدر و قسط از ولایت؛ روح نماز ولایت امیرالمؤمنین؛ حضرت الهیه و حضرت امکانیه؛ حضرات خمس؛ غیب مطلق و غیب مضاف؛ شهادت مضاف و شهادت مطلقه؛ لاهوت و جبروت و ملکوت و ناسوت؛ مثال متصل و منفصل؛ قوس نزول و صعود؛ کون جامع / انسان کامل / قرآن ناطق؛ اسم جامع (۱۱۴)؛ مقام هیمان و ملائکهٔ مهیّمین؛ احدیت و واحدیت و کثرت؛ خضوع و خشوع؛ باذل مهجه؛ فینا در برابر فی سبیلنا؛ توطّن نفس؛ راحل و مسافر؛ معیت.

آثار و منابع: سرّ الصلاة شهید ثانی؛ اسرار الصلاة میرزا جواد آقا ملکی تبریزی؛ آداب الصلاة امام خمینی؛ جامع الاسرار سید حیدر آملی؛ مصباح الانس ابن‌فناری (تأیید علامه حسن‌زاده آملی)؛ مصباح الشریعه (نقل در لقاء الله ملکی تبریزی)؛ کامل الزیارات ابن‌قولویه قمی؛ زیارت عاشورا؛ دعای ابوحمزه ثمالی؛ سیرهٔ سید علی قاضی و ملکی تبریزی در نماز صبح؛ خطبهٔ خروج امام حسین از مدینه؛ روایت شب عاشورا و مهلت نماز؛ نگهبانی عباس و خندق گرداگرد خیمه‌ها.

آیات و اذکار: فاتحه/۱؛ فاتحه/۵؛ عنکبوت/۲۳؛ عنکبوت/۴۵؛ بقره/۹۴؛ اخلاص/۱؛ حشر/۱؛ ذاریات/۲۲؛ استعاذه از همزات شیاطین؛ لا حول ولا قوة؛ حمد بر هر نعمت؛ استغاثه به صاحب‌الزمان؛ زیارت اباعبدالله و ارواح فنا؛ صلوات و تعجیل فرج؛ لا تحد ولا تحصی؛ الصلاة عمود الدین؛ الله اکبر؛ وحده لا شریک له؛ السلام علینا وعلی عباد الله الصالحین؛ السلام علیکم ورحمة الله؛ سبّوح قدّوس رب الملائكة والروح؛ سبحان ربی العظیم / الاعلی؛ السلام علی الخد التریب؛ من کان باذلا فینا مهجته… فلیرحل معنا؛ هل من ناصر ینصرنی؛ فإن الراحل إلیک قریب المسافة.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.