دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ هشتادوپنجم سلسلهٔ «لقاء الله» حجت‌الاسلام بیات، شب عاشورا و جلسهٔ آخر این دورهٔ مقدمه است؛ هنوز به سرخط اصلی موضوع نرسیده‌اند. محور، آیهٔ شصت‌وشش مائده است که در شرح مصباح‌الانس ابن‌فناری نزد علامه حسن‌زاده بسیار مورد توجه بوده: اگر تورات و انجیل و «آنچه از پروردگار نازل شده» — که مفسران قرآن دانسته‌اند — اقامه شود نه صرفاً قرائت، أکل از فوق و تحت رخ می‌دهد. ظاهرش برکات زمین و آسمان است؛ باطنش تغذیه از حضرت امکانیه (اسباب مادی هدایت) و حضرت الهیه (کشف و شهود) است و همین دومی لقاء الله است. لقاء یعنی سفر از ظاهر به باطن؛ دین کامل نمی‌شود مگر با التماس آثار از وراء الحجب. قرآن باید غذای نفس ناطقه شود: اقرأ وارق. عالم در حضرات خمس دیده می‌شود و پنجمی کون جامع، انسان کامل است. خطبهٔ خروج امام حسین معیار همراهی را می‌گذارد: باذل مهجه فینا، موطّن نفس بر لقاء الله، سپس فلیرحل معنا — راحل نه مسافر. معیت در جامعهٔ کبیره دو لایه است. لقاء الله ملاقات حجت است در مقام نحن وهو؛ راه علم باب علی است. روضهٔ زهیر و تجلی، ضحّاک مشرقی، جون، عباس نگهبان، گریهٔ زهرا، یا غیاث المستغیثین، خارهای رقیه و سکینه، صبر زینب و نگاه ناحیه به خیمه‌ها، کاروان را هنوز برپا نشان می‌دهد: امشب آمدیم که برنگردیم.

فهرست مطالب

استعاذه، بسم‌الله و زیارت اباعبدالله در شب عاشورا
دعا برای امام عصر و سفارش صدقه
جلسهٔ آخرِ مقدمه؛ هنوز به سرخط لقاء الله نرسیده‌ایم
آیهٔ شصت‌وشش مائده؛ اقامه نه قرائت
ظاهر برکات و باطن أکل؛ لقاء الله سفر از ظاهر به باطن
التمسوا الآثار من وراء الحجب
علم آدم الأسماء؛ باطن اشیا حکمت است
اقرأ وارق؛ قرآن غذای نفس ناطقه
أکل از حضرت امکانیه و أکل از حضرت الهیه
حضرات خمس (غیب مطلق، غیب مضاف، شهادت مضاف، شهادت مطلقه، انسان کامل)
اگر قرآن را اقامه کنی؛ اسباب از پایین، کشف از بالا
توبه سخت‌تر از گناه نکردن
میخ در دیوار؛ آثار اعمال باقی است
بیش از هزار جلسه فقط برای عنوان‌های معرفت نفس
آینهٔ قابض‌الأرواح؛ نحن موازین القسط
کلمات مکنونه در منازل اربعین؛ کی دیوانه می‌شود
امشب از امام حسین بخواه؛ تجلی به زهیر
احکام مجلس: بکا، تباکی، ندبه، زجه و عجه
من کان باذلا فینا مهجته
فینا نه فی سبیلنا؛ قصهٔ ضحّاک مشرقی
مهجه؛ آخرین قطرهٔ خون قلب
موطّناً على لقاء الله نفسه
فمعکم معکم؛ دو معیت در جامعهٔ کبیره
راحل نه مسافر؛ فلیرحل معنا
لقاء الله ملاقات حجت است؛ لی مع الله وقت
أنا مدینة العلم و علی بابها
خوشا نوکران آقا؛ جون غلام سیاه
شب عاشورا؛ خندق و نگهبانی عباس
سه دعای امام صادق در کامل الزیارات
گریهٔ زهرا و مردم آخرالزمان
یا غیاث المستغیثین در گودال قتلگاه
جمع کردن خار برای رقیه و سکینه
صبر زینب؛ خنکای انگشت امیرالمؤمنین
ناحیهٔ مقدسه؛ گوشهٔ چشم به خیمه‌ها
خاتمه؛ سه سلام

نکات کلیدی

این جلسه آخرِ مقدمه است؛ هنوز وارد عمق لقاء الله نشده‌اند؛ امشب مقدمه به کاروان سیدالشهدا گره می‌خورد.
قلب امام عصر امشب تحت فشار است؛ از پس از جلسه تا ظهر فردا به قدر توان صدقه برای آرامش وجودی حضرت رد شود.
اقامه با قرائت فرق دارد؛ چنان‌که نماز خواندن غیر از قد قامت الصلاة و أقم الصلاة است.
مائده/۶۶: اگر کتب الهی و قرآن اقامه شود، أکل از فوق و تحت است؛ ظاهرش ثمرات و باران، باطنش دو حضرت.
لقاء الله سفر از ظاهر به باطن است؛ بدون من وراء الحجب امر دین کامل نمی‌شود.
قرآن باید غذای نفس ناطقهٔ مجرد شود نه فقط خوانده شود؛ اقرأ وارق یعنی بخوان و بالا برو، بخور و بالا برو.
أکل از تحت = حضرت امکانیه: استاد، کتاب، هیئت، پدر و مادر و رفیق خوب؛ أکل از فوق = حضرت الهیه: کشف و شهود، همان لقاء الله.
خدا میان‌تهی نیست؛ صمد است؛ ماهیت جدای از حق نیست که بعد حق در آن بیاید؛ کل یوم هو فی شأن.
حضرات خمس: غیب مطلق (لاهوت/نبی)، غیب مضاف (جبروت/امیرالمؤمنین)، شهادت مضاف (ملکوت/مثال)، شهادت مطلقه (ماده)، کون جامع (انسان کامل).
من رآنی فقد رأى الله چون پیامبر مظهر اسم جامع الله است؛ ابجد «جامع» ۱۱۴ است برابر سوره‌های قرآن.
توبه سخت‌تر از گناه نکردن است؛ کتاب اعمال خودِ وجود است: اقرأ کتابک؛ علم و عمل جوهر انسان‌سازند.
کندن میخ توبه است اما سوراخ دیوار می‌ماند؛ آثار اعمال باقی است و هستی به عدم برنمی‌گردد.
من عرف نفسه فقد عرف ربه صد وجه دارد؛ بیش از هزار جلسه فقط برای عنوان‌های معرفت نفس؛ فیض اقدس و مقدس در وجود ماست.
سکرات موت از بی‌خبری است؛ خود را در آینهٔ قابض‌الأرواح و امیرالمؤمنین می‌بینیم؛ نحن موازین القسط.
فرار از معارف دیوانگی است نه ورود در آن؛ کلمات مکنونهٔ فیض در منازل اربعین خوانده شد.
تجلی حسین به زهیرِ عثمانی حقیقت خود زهیر را نشان داد؛ هرچه تجلی بیشتر، مقام شهید بالاتر.
احکام مجلس: بکا، تباکی، ندبه، زجه و عجه؛ از همین‌جا أکل من فوق در ملکوت شروع می‌شود.
شرط رکاب حسین: باذل مهجه فینا نه فی سبیلنا؛ موطّن نفس بر لقاء الله (اسم جامع نه فقط رحمان)؛ سپس فلیرحل معنا.
ضحّاک مشرقی تا ظهر عاشورا جنگید و برای روز مبادا اسب بست؛ نگاه غنیمتی خطرناک است.
مهجه آخرین قطرهٔ خون قلب است؛ دار و ندار نه فقط مال و آبرو.
راحل می‌رود که برنگردد؛ مسافر می‌رود که برگردد؛ هل من ناصر هنوز بلند است و کاروان خیمه زده.
فمعکم معکم: دنیا و آخرت، غنا و فقر، مدینه و کربلا، خوشی و ناخوشی.
لقاء الله ملاقات حجت است در مقام نحن وهو؛ لی مع الله وقت لا یسعنی فیه ملک مقرب ولا نبی مرسل.
أنا مدینة العلم و علی بابها موضوعیت دارد؛ علم نور است که به خدا می‌رساند؛ غیر آن علم نیست.
نوکر واقعی اباالفضل است؛ جون غلام ابوذر با دل حسین بازی کرد: أمیری حسین ونعم الأمیر.
ورود به حریم حسین امشب از درِ عباس است که تنها نگهبان حرم بود.
امام صادق در کامل الزیارات ابن‌قولویه — که امام عصر ضریحش را بوسید — بر لطمه و ناله بر حسین دعا کرده است.
پیامبر به زهرا گفت در آخرالزمان کسانی چون مادر بچه‌مرده زجه می‌زنند؛ زهرا آرام شد و دعا کرد.
یا غیاث المستغیثین در قتلگاه یعنی حسین معاملهٔ مقامات بدون شهادت را نخواست تا خلق با خدا آشنا شوند.
سحر عاشورا خارها را برای پای رقیه و سکینه جمع می‌کرد؛ روی قبر نوشتند الذی قتلوه عطشانا.
خنکای انگشت علی به حسین رسید و بر سینهٔ زینب نشست؛ شهید مطهری دو جا صبر زینب را تمام‌شده دانست؛ از جمله سر بریده که قرآن می‌خواند و سنگ می‌خورد.
در ناحیه: عضلات در گودی منقبض و منبسط می‌شد و گوشهٔ چشم به خیمه‌ها و زینب بود.

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: لقاء الله؛ اقامه و قرائت؛ أکل من فوقهم / من تحت أرجلهم؛ حضرت امکانیه و حضرت الهیه؛ من وراء الحجب؛ نفس ناطقهٔ مجرد؛ تجرید حواس؛ حضرات خمس؛ غیب مطلق و غیب مضاف؛ شهادت مضاف و شهادت مطلقه؛ لاهوت و جبروت و ملکوت؛ مثال متصل و منفصل؛ کون جامع / انسان کامل؛ اسم جامع الله؛ توحید صمدی (صمد لا جوف له)؛ فیض اقدس و فیض مقدس؛ معرفت نفس؛ باذل مهجه؛ فینا در برابر فی سبیلنا؛ توطن نفس؛ راحل و مسافر؛ معیت (فمعکم معکم)؛ نحن وهو وهو ونحن؛ باب مدینهٔ العلم.

آثار و منابع: مصباح‌الانس ابن‌فناری (درس علامه حسن‌زاده آملی)؛ کافی کلینی؛ انسان در عرف عرفان علامه حسن‌زاده (چهل‌وهفت اصل معرفت نفس)؛ کلمات مکنونهٔ ملا محسن فیض کاشانی (شاگرد و داماد ملاصدرا)؛ کامل الزیارات ابن‌قولویه قمی؛ زیارت جامعهٔ کبیره؛ زیارت ناحیهٔ مقدسه؛ دعای ابوحمزه؛ دعای کمیل (ولا یمکن الفرار من حکومتک)؛ نقل شهید مطهری دربارهٔ صبر زینب؛ مقتل ابی‌مخنف؛ خطبهٔ خروج امام حسین به عراق.

آیات و اذکار: فاتحه/۱؛ فاتحه/۵؛ مائده/۶۶؛ اعراف/۹۶؛ اسراء/۱۴؛ اسراء/۷۸؛ بقره/۳۱؛ فصلت/۵۳؛ رحمن/۲۹؛ رحمن/۷۸؛ فتح/۲۹؛ استعاذه از همزات شیاطین؛ لا حول ولا قوة؛ زیارت اباعبدالله و ارواح فنا؛ صلوات؛ اقرأ وارق؛ من عرف نفسه فقد عرف ربه؛ من رآنی فقد رأى الله؛ أنا مدینة العلم و علی بابها؛ العلم نور یقذفه الله؛ نحن موازین القسط؛ لی مع الله وقت؛ من کان باذلا فینا مهجته… فلیرحل معنا؛ الذین بذلوا مهجهم دون الحسین؛ فمعکم معکم؛ هل من ناصر ینصرنی؛ لیستنقذ عبادک من الجهالة؛ الهی رضا بقضائك یا غیاث المستغیثین؛ الذی قتلوه عطشانا؛ أمیری حسین ونعم الأمیر؛ السلام على ساکن کربلاء / حسین الغریب / الشیب الخضیب / الخد التریب.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.