دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ هشتادوسوم سلسلهٔ «لقاء الله» حجت‌الاسلام بیات، شب هشتم محرّم، تتمهٔ بحث نیمه‌کارهٔ دیروز است: صبر در بلا به‌عنوان یکی از قوای نفس کلیهٔ الهیه. چهارمین نفس در بیان امیرالمؤمنین به سمت خدا برمی‌گردد و مرتبهٔ لقاء الله همین رتبه است؛ در انسان کامل به ولایت کلیه تجلّی می‌کند. کافی کلینی (ج۲ ص۲۶۳): طوبی للمساکین بالصبر؛ همین صبر ملکوت آسمان‌ها و زمین را نشان می‌دهد، چنان‌که ابراهیم ملکوت را دید. المحجة البیضاء (ج۲ ص۱۲۵): اگر شیاطین گرد دل بنی‌آدم نمی‌چرخیدند به ملکوت نظر می‌کردند. روایات معراجیه در کنز العمّال: پیامبر در بازگشت به آسمان دنیا دود و صدا دید؛ جبرئیل گفت شیاطین جلو چشم‌اند تا در ملکوت تفکر نشود. سؤال نسل امروز رزق آسمان است (ذاریات ۲۲–۲۳) نه تهدید؛ تواصوا بالحق را در کنار تواصوا بالصبر زنده نگه دار. غضوا أبصارکم ترون العجائب؛ خیال پاک صورت درست امام را می‌سازد. راه لقاء الله طهارت و ترک گناه و صبر در بلاست. اشک روضه اکسیر است. روضهٔ علی‌اکبر و ماجرای حاج ملا حیدر چاوشی و سقط الحسین علی الأرض ختم جلسه است.

فهرست مطالب

استعاذه، بسم‌الله و زیارت اباعبدالله
شب هشتم و دعای قلب امام عصر
نفس کلیهٔ الهیه و صبر در بلا
کافی کلینی؛ نخستین کتاب دست نوجوانان هیئت
پاداش صبر فقرا؛ رؤیت ملکوت
لقاء الله هنوز در مقدمه است
چرا ملکوت را نمی‌بینیم؛ شیاطین گرد دل
سؤال نسل امروز رزق است نه تهدید
و فی السماء رزقکم؛ ذاریات ۲۲ و ۲۳
روایات معراجیه؛ غرر روایات
فی لیلة الإسراء؛ دود و شیاطین جلو چشم
نگاه چپ و راست و وسط؛ عالم پر از حسین
غضوا أبصارکم ترون العجائب
قوهٔ خیال پاک و صورت امام عصر
آلودگی دل و چشم؛ چرا نماز معراج نیست
پاکی انبیا؛ یحیی و حکم در کودکی
احتیاط امام در جماران
آقا دمعبل حسن اصفهانی؛ عمل شنیع
راه لقاء الله: طهارت، ترک گناه، صبر در بلا
روضه اکسیر است؛ نراقی و حسد
پسر میرزا جواد آقا ملکی تبریزی
روضهٔ علی‌اکبر؛ حاج ملا حیدر چاوشی
سقط الحسین علی الأرض
خاتمه

نکات کلیدی

یکی از قوای نفس کلیهٔ الهیه صبر در بلاست؛ با صبر در بلاها این نفس آمادهٔ ملاقات خدا می‌شود.
چهارمین نفس در بیان امیرالمؤمنین به سمت حق برمی‌گردد؛ لقاء الله مربوط به همین رتبه است. انسان کامل صاحب ولایت کلیه است؛ ما به قدر سعه بهره‌ای داریم.
صبر نخِ اسکندر دین است: نماز، روزه، جهاد، حج، اخلاق، جدا کردن دامن از گناه، تهذیب، علم و معاش حلال همه صبر می‌خواهد.
کافی ج۲ ص۲۶۳: طوبی للمساکین بالصبر وهم الذین یرون ملکوت السماوات والأرض. انعام/۷۵ ابراهیم را به ملکوت نشان داد.
در امالی (شیخ مفید یا صدوق؛ استاد مردّد بود) خدا در محشر از فقرا عذر می‌خواهد؛ درد فقر این‌قدر سنگین است.
دیدن ملکوت در دنیا تمرین لقاء و تمرین موتوا قبل أن تموتوا است. شب هشتم هنوز مقدمه است؛ کیفیت خود ملاقات برای جمع‌بندی شب آخر مانده.
پیامبر و امیرالمؤمنین هر شب هرچه داشتند می‌بخشیدند؛ فاصلهٔ ما با آن سیره زیاد است.
المحجة البیضاء ج۲ ص۱۲۵: لولا أن الشیاطین یحومون علی قلوب بنی آدم لنظروا إلی ملکوت السماء. دل محل تعلق و حب و بغض است؛ مجالست بد میل دل را عوض می‌کند.
سؤال بچه‌های امروز — چرا تقلید، چرا نماز — نشانهٔ زیرکی و ذخیرهٔ عقول آخرالزمان است نه خطر صرف.
ذاریات/۲۲–۲۳: رزق و وعده‌ها در آسمان است؛ قسم خورده که این حق است مثل خودِ سخن‌گفتن شما. جوادی آملی: از شبههٔ نطقی نگریز؛ آن هم رزق است.
تواصوا بالصبر عقل عملی است؛ تواصوا بالحق عقل نظری. امامان دائماً مبارزهٔ فکری داشتند. جواب فاضلانه به سؤال نوجوان لطف است نه زدن سر.
روایات معراجیه غرر روایات‌اند؛ علامه به آن‌ها تأکید داشت. کمترین نقل سی‌وپنج معراج و تا صدوبیست. انکار از سرِ «من فقط یکی شنیده‌ام» دین را به دانستهٔ شخصی فرومی‌کاهد.
سؤال پیامبر از جبرئیل سؤال از رتبهٔ عقل وجود خود اوست؛ عوالم شؤون انسان کامل‌اند.
در بازگشت به آسمان دنیا رهج و دخان و اصوات دید؛ شیاطین جلو چشم می‌چرخند تا در ملکوت تفکر نشود. اگر نبودند عجائب دیده می‌شد.
سلام به حسین با نگاه چپ و راست و وسط: هر طرف عالم را حسین پر کرده. قاضی: مسیر توحید جز از طریق حسین پیمودنی نیست.
غضوا أبصارکم ترون العجائب. بستن چشم از گناه در رمضان و دههٔ حسین ملکوت و خودِ گودی قتلگاه را باز می‌کند. نوجوانان هیئت نسل ظهورند.
اگر امام عصر بیاید خیلی‌ها می‌گویند این آقا را بارها دیده‌ایم؛ چون خیال از متخیّلات فاسد پاک بوده و صورت علمیه درست نقش بسته. نفس پاک محال است صورت غلط نشان بدهد.
نماز معراج نمی‌شود چون تعلقات قلب (پست، ماشین، پول، مدرک، اصل و نسب، قیافه) و نگاه آلوده حجاب‌اند.
ملا علی کنی گناه را عین نجاست می‌دید از نور ترک محرّمات (نور علی نور). فطرت که منکوس شود از بدی لذت می‌آید.
سمع و بصر با لقاء الله گره خورده؛ وهو السمیع البصیر. انبیا نبی شدند چون پاک بودند؛ نبأ عظیم ولایت علی است. یحیی در کودکی حکم گرفت از پاکی صلب و رحم.
احتیاط امام در پردهٔ جماران و لباس نماز جداگانه: حتی سبقهٔ نجاستِ شسته‌شده نماز را از معراج می‌اندازد.
آقا دمعبل حسن اصفهانی در درس خارج حتی نام گناه شنیع را نمی‌برد چون تنش می‌لرزید. بی‌خشیت در برابر گناه دل را برای نام حسین هم سخت می‌کند. گناه مدرن و فضای مجازی غرقگاه است.
بدون ورزش فکری نمی‌شود؛ رسیدن بی‌فکر مال اهل بیت است. منبر باید درس باشد. مرگ آسان می‌شود اگر یک‌بار همین‌جا پرده بیفتد.
نراقی: حسد بیست سال ریشه می‌خواهد؛ میان‌بر یک‌آنِ روضه است اگر حرف‌گوش‌کن باشی. اشک حسین اکسیر اعظم است.
پسر سیزده‌سالهٔ میرزا جواد آقا ملکی تبریزی از شب اول تا عصر عاشورا گریست و همان ساعت شهادت حسین جان داد.
حسین دو جا بکاء عالی کرد: علقمه (فردا شب) و کنار بدن علی‌اکبر. حاج ملا حیدر چاوشی شب جمعه در حرم روضهٔ علی‌اکبر خواند؛ آقا آمد و خواست دیگر شب جمعه نخواند چون زهرا کنار قتلگاه طاقت ندارد.
سقط الحسین علی الأرض: از ذوالجناح خود را روی خاک کوبید؛ زینب پیش‌تر روی بدن علی‌اکبر بود. شوشتری: حسین میان بدن علی‌اکبر و قاسم به احتضار افتاد؛ سکینه نفسش را شبیه محتضر گفت؛ دست زینب روی شانهٔ برادر آمد. بدن مانند کندوی عسل سوراخ‌سوراخ بود.

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: لقاء الله؛ نفس کلیهٔ الهیه؛ ولایت کلیه؛ قوای نفس؛ صبر در بلا؛ صبر و رضا و تسلیم؛ ملکوت و جبروت و لاهوت؛ رؤیت باطنی؛ موتوا قبل أن تموتوا؛ تعلقات قلب؛ مجالست مؤثّر؛ عقل نظری و عقل عملی؛ تواصوا بالحق / تواصوا بالصبر؛ ذخیرهٔ عقول آخرالزمان؛ روایات معراجیه؛ غرر روایات؛ شؤون وجودی انسان کامل؛ قوهٔ عقل و خیال و وهم؛ صور علمیه / صور ذهنیه؛ غضّ بصر؛ نور علی نور؛ فطرت منکوس و فطرت ثانویه؛ سبقهٔ نجاست؛ خشیت؛ اکسیر اشک.

آثار و منابع: الکافی کلینی (ج۲ ص۲۶۳؛ کتب اربعه؛ اصول اربعمائة از میراث اصحاب صادق)؛ المحجة البیضاء فیض کاشانی (ج۲ ص۱۲۵)؛ کنز العمّال (روایات معراج / لیلة الإسراء)؛ امالی شیخ مفید یا شیخ صدوق (عذرخواهی خدا از فقرا در محشر؛ استاد مردّد بود کدام)؛ درس علامه جوادی آملی ذیل ذاریات؛ علامه حسن‌زاده آملی (رفیق و خانهٔ هدیه‌شده؛ ذره‌بین طهارت نفس)؛ مرحوم قاضی (مسیر توحید از حسین)؛ ملا علی کنی؛ امام خمینی و خانهٔ جماران؛ آیت‌الله قرهی به نقل از مولوی قندهارى دربارهٔ آقا دمعبل حسن اصفهانی؛ نراقی (حسد و روضه)؛ میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و فرزند سیزده‌ساله‌اش؛ علامه امینی؛ شیخ رجبعلی خیاط؛ حاج ملا حیدر چاوشی؛ شیخ جعفر شوشتری؛ نقل امام سجاد دربارهٔ بدن علی‌اکبر.

آیات و اذکار: فاتحه/۱؛ فاتحه/۵؛ انعام/۷۵؛ ذاریات/۲۲؛ ذاریات/۲۳؛ عصر/۳؛ نور/۳۵؛ شوری/۱۱؛ واقعه/۷۹؛ نبأ/۱–۲؛ مریم/۱۲؛ استعاذه از همزات شیاطین؛ لا حول و لا قوة؛ مستغاث بک یا صاحب الزمان؛ زیارت اباعبدالله و ارواح فناء و سلام بر حسین و علی و اولاد و اصحاب؛ صلوات؛ طوبی للمساکین بالصبر وهم الذین یرون ملکوت السماوات والأرض؛ لولا أن الشیاطین یحومون علی قلوب/أعین بنی آدم؛ موتوا قبل أن تموتوا؛ غضوا أبصارکم ترون العجائب؛ سقط الحسین علی الأرض؛ السلام علی الخدّ التراب.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.