دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ هفتادوچهارم سلسلهٔ «لقاء الله» حجت‌الاسلام بیات، سخنرانی شب جمعه ۲۴ اسفند ۱۴۰۲ (بخش ششم)، بازگشت دوباره به انتهای کلام ملا محسن فیض کاشانی است: المعرفة بذر المشاهدة. روایت کافی از امام صادق: اگر مردم فضل معرفة الله را می‌دانستند چشم به زهرة حیات دنیا و نعیم دشمنان نمی‌دوختند؛ دنیای‌شان از خاک زیر پا کمتر می‌شد و به معرفت چنان لذت می‌بردند که گویی همواره در روضات جنان با اولیاء الله‌اند. اصل نعمت بهشت تجلی حق است نه حوری و قصر. ایستادگی اصحاب کربلا از تجلی سیدالشهداست؛ حماسهٔ حججی و سلیمانی از تجلی امام عصر. لا تکرار فی التجلی: نعمت و حتی بافت بدن آن‌ف‌آن نو می‌شود. روزه تنظیم ساعات خوردن است و تهجد تنظیم ساعات خواب؛ هر دو بدن را زیر اسم طبیب حق تازه می‌کنند. کل یوم هو فی شأن. آخرت نسیه نیست؛ همین‌اکنون برپاست. امام سجاد با دهر رمضان وداع کرد نه با زمان منقضی. زمان نسبت متغیر با متغیر است، دهر ثابت با متغیر، سرمد ثابت با ثابت؛ اسماء مربّیه تعطیل ندارند. نفس جسمانیة الحدوث است و بعد مربی بدن می‌شود؛ از معرفت نفس باید به معرفت رب رفت. زهد حالت بی‌رغبتی است نه نداشتن — سلیمان داشت و زاهد بود. هدف نکاح انشاء صورت انسانی است و واسطهٔ فیض شدن؛ پیامبر به کثرت امت حتی سقط‌شدگان مباهات می‌کند. غالب مردم به دامنهٔ جسم و دنیا چسبیده‌اند؛ چشم را بالا بیاور. چشیدن کمیل امشب انزال دفعی است که تنزیل تدریجی‌اش در برزخ و قیامت باز می‌شود، چون قرآن در لیلة القدر یک‌آن نازل شد و بیست‌وسه سال تنزیل یافت.

فهرست مطالب

استعاذه، بسم‌الله و یاد نوجوانان
بازگشت به انتهای کلام ملا محسن
نعمت بهشت همان تجلی حق است
تجلی سیدالشهدا برای یاران کربلا
تجلی امام عصر؛ لا تکرار فی التجلی
نو شدن بافت بدن و سرّ روزه
روزه تنظیم ساعات خوردن است؛ تهجد تنظیم ساعات خواب
کل یوم هو فی شأن
ادامهٔ حدیث؛ لذت معرفت همین‌اکنون است
وداع امام سجاد با دهر رمضان
زمان، دهر و سرمد؛ اسماء مربّیه
جسمانیة الحدوث؛ نفس مربی بدن
از معرفت نفس به معرفت رب
اگر بذر شهود چشیده شود
قناعت و زهد حالت است نه نداشتن
انشاء صورت انسانی؛ واسطهٔ فیض بودن
کثرت اولاد و افتخار پیامبر
دو فرزند و جانبازی شیمیایی
غالب مردم به دامنه پرداخته‌اند نه به قله
لا تمدن عینیک؛ متاع الدنیا قلیل
فلسفهٔ بودن امشب در حسینیه
انزال دفعی و تنزیل تدریجی
خاتمه

نکات کلیدی

معرفت بذر مشاهده است؛ لقاء الله در بیان فیض همین کاشتن معرفت است تا به مقام أشهد برسد.
حدیث کافی: اگر فضل معرفة الله دانسته شود چشم به زهرة دنیا و نعیم دشمنان دوخته نمی‌شود؛ دنیا نزد عارف از خاک زیر پا کمتر است.
اصل نعمت بهشت تجلی حق است؛ حوری و قصر و نهر رتبهٔ نازل‌اند.
ایستادگی هفتاد و دو نفر در برابر ده‌ها هزار در کربلا از تجلی سیدالشهدا برای یاران است، نه از شعار «عشق است بکشند».
حماسهٔ شهید حججی و افق شهید سلیمانی — تا تشییعی شبیه تشییع امام — از تجلی امام عصر است؛ دنیا تکانشان نداد.
لا تکرار فی التجلی: ظهور حق عادی و تکراری نمی‌شود؛ نعمت بهشت هم آن‌ف‌آن تازه است، چنان‌که بدن هم نو می‌شود.
سرّ مُلکی رمضان: گرسنگی حدود نه ساعت در روز بافت فرسوده را آب می‌کند و بافت تازه می‌آورد؛ ملکوتش نعمت مخصوص روزه‌داران است.
روزه تنظیم ساعات خوردن است نه نخوردن مطلق؛ تهجد تنظیم ساعات خواب است نه بی‌خوابی. هر دو بدن را زیر اسم مربّی حق می‌گذارند.
یسأله من فی السموات والأرض؛ کل یوم هو فی شأن: درخواست آن‌ف‌آن است ولو ندانیم؛ کسی که این را بچشد غرق نعمت جدید است.
آخرت نسیه نیست؛ تلذذ معرفت همین‌جاست. امام سجاد با دهر رمضان — که حیّ و حاضر است — وداع کرد، نه با زمان متصرّم.
زمان: متغیر با متغیر؛ دهر: ثابت با متغیر؛ سرمد: ثابت با ثابت. اسماء مربّیه تعطیل و تجافی ندارند.
نفس جسمانیة الحدوث است، فرزند جسم؛ بعد تعالی می‌یابد و مربی بدن می‌شود. از معرفت نفس باید به معرفت رب و ارباب انواع و اسماء توقیفی رفت.
زهد و قناعت حالت بی‌رغبتی است نه فقر اجباری؛ سلیمان بیشترین داشت و این حالت را داشت.
هدف خلقت و نکاح انشاء صورت انسانی است نه اطفاء شهوت؛ فرزنددار شدن واسطهٔ فیض وجود است. پیامبر به عدد امت حتی سقط‌شدگان افتخار می‌کند. روزی با تو نیست؛ تربیت سیستم است و با تعداد آسان‌تر می‌شود. فضای مجازی قتلگاه است اما دلیل ترک نسل نیست.
غالب توجه خلق به دامنه است نه قله: جسم و دنیا که بدن عالم‌اند. حق جان جهان است و جهان جمله بدن. لا تمدن عینیک؛ متاع الدنیا قلیل.
یقین امیرالمؤمنین با برداشته شدن پرده زیاد نمی‌شود. چشیدن کمیل امشب دارایی وجود است: انزال دفعی که تنزیل تدریجی‌اش تا قیامت طول می‌کشد، شبیه نزول قرآن در لیلة القدر و بیست‌وسه سال تنزیل.

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: لقاء الله؛ المعرفة بذر المشاهدة؛ مقام أشهد؛ زهرة الحیاة الدنیا؛ تجلی و ظهور؛ لا تکرار فی التجلی؛ آن‌ف‌آن؛ عیون بهشت؛ اسم طبیب؛ تنظیم ساعات خوردن و خواب؛ مقام محمود؛ کل یوم هو فی شأن؛ متصرّم و منقضی؛ دهر رمضان و ملکوت زمان؛ رب‌النوع؛ اسماء مربّیه؛ تجافی؛ جسمانیة الحدوث روحانیة البقاء؛ نفس ناطقه مربی بدن؛ توقیفی بودن اسماء؛ مُثُل و ارباب انواع؛ سرمد و دهر و زمان؛ قناعت و زهد به‌عنوان حال؛ وجود منبسط؛ ظل الرحمن و نفس الرحمن و صادر اول؛ رقّ منشور؛ انشاء صورت انسانی؛ واسطهٔ فیض؛ انزل مراتب؛ انزال دفعی و تنزیل تدریجی؛ صیرورت.

آثار و منابع: ملا محسن فیض کاشانی (انتهای کلمات در معنای لقاء الله)؛ کافی کلینی (روایت امام صادق علیه‌السلام در فضل معرفة الله، روضة کافی)؛ میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، المراقبات (وداع امام سجاد با دهر رمضان)؛ ملا حسینقلی همدانی (استاد ملکی تبریزی)؛ علامه حسن‌زاده (وصف شاگردان همدانی؛ انشاء صورت انسانی نه اطفاء شهوت حیوانی)؛ سخن مشهور دربارهٔ یکتایی ملکی تبریزی در شیخان قم.

آیات یادشده: فاتحه/۱ و ۲ و ۵؛ اسراء/۷۹؛ الرحمن/۲۹؛ ق/۲۲؛ فرقان/۴۵؛ حجر/۸۸؛ نساء/۷۷؛ قدر/۱.

روایات و اذکار: استعاذه از همزات شیاطین و شر نفس و خلق؛ لا حول و لا قوة إلا بالله؛ صلوات و تعجیل فرج؛ المعرفة بذر المشاهدة؛ حدیث کافی «لو یعلم الناس ما فی فضل معرفة الله…» و ادامهٔ «و کانت دنیاهم أقل…»؛ لا تکرار فی التجلی؛ لو کشف الغطاء ما ازددت یقیناً (امیرالمؤمنین)؛ یا من اسمه دواء و ذکره شفاء؛ الحمد لله رب العالمین.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.