دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ پنجاه‌وششم سلسلهٔ «لقاء الله» حجت‌الاسلام بیات، شب جمعهٔ اول ماه رجب ۶ بهمن ۱۴۰۱، کوتاه است: بیشتر شب به مناجات گذشت و سیر کتاب‌به‌کتابِ بحث روزی نشد. استاد با توسل به حجت خدا در مقام «داعی الله و ربّانی آیات» به القای صفحه‌ای از «نور علی نور» علامه حسن‌زاده رسید. پرسش محوری این است که پیش از موت اجباری یا اختیاری، اولین فیض لقاءالله چیست و انسان از کجا یقین کند که شروع شده است. پاسخ از ملحقات نور علی نور (صفحهٔ ۲۹۰، ملحقهٔ ۵۹) و آغاز فصّ یوسفی فصوص‌الحکم ابن‌عربی است: انبساط نور کلمهٔ یوسفیه بر حضرت خیال، نخستین مبادی وحی الهی در اهل عنایت. نبوت تشریعی با خاتم بسته شد؛ نبوت انبایی — باخبر شدن از حقایق — باز است و هر کس به قدر سعهٔ وجودی از ولایت کلّیه بهره گیرد. نشانهٔ اول رؤیای صادقه در قوهٔ خیال است، همچون فلق صبح در روایت آغاز وحی. خیال از عالم مثال است؛ چون از متخیلات فاسده پاک شود نور و جمال و عبادت در خواب دیده می‌شود. دیدن صورت اشخاص القاء با واسطه و هنوز مقام پایین است؛ دریافت صوت و لفظ تجلی بی‌واسطه است، از سنخ تلقی قرآن. هر چه در خواب دیده می‌شود انشائات نفس ناطقه است. تحقق مبشّرات نسبت به ارتفاع سالک فردا یا تا چهل سال بعد است. این نقطه آغاز لقاءالله در همین نشئه است.

فهرست مطالب

آغاز جلسه؛ مناجات و توسل در فرصت اندک
سلام به حجت خدا در هر مقام
پرسش محوری: اولین فیض لقاءالله چیست؟
نور علی نور؛ ملحقات؛ آغاز فصّ یوسفی
وحی تشریعی و نبوت انبایی
لحظهٔ وصل؛ عنایت مشترک بزرگان
روایت عایشه؛ رؤیای صادقه همچون فلق صبح
قوهٔ خیال و عالم مثال
دیدن صورت اشخاص؛ القاء با واسطه
صوت و لفظ؛ تجلی بی‌واسطه
این نقطه، آغاز لقاءالله در همین نشئه

نکات کلیدی

امشب بیشتر به مناجات گذشت؛ فرصت برای سیر کتاب‌به‌کتاب لقاءالله نماند و استاد از امام خواست در همین چند دقیقه چه بگوید.
سلام به حجت خدا در هر مقام، توجه همان‌لحظه‌ای او را می‌آورد: نماز و قنوت، حمد و استغفار، و منبر با خطاب داعی الله و ربّانی آیات.
مقام «داعی الله و ربّانی آیات» مقام پرورش آیات، منبر و دعوت به حق است؛ تصویر صفحهٔ نور علی نور در همین توسل القا شد.
پرسش: اولین فیضان فیض الهی در مسیر لقاءالله — پیش از موت اجباری یا اختیاری در همین نشئه — چیست و نشانه‌اش کدام است؟
ظاهرِ هیئت و زیارت و نماز و سحر و معارف عالی است؛ اما جرقهٔ شروع چیز دیگری است: یقین درونی که «شروع شد».
پاسخ از نور علی نور، ذکر ذاکر و مذکور، صفحهٔ ۲۹۰، ملحقهٔ ۵۹، به نقل از آغاز فصّ حکمة نوریة فی کلمة یوسفیة.
حکمت نوریه انبساط نور کلمهٔ یوسفیه بر حضرت خیال است و این انبساط اولین ظهور مبادی وحی الهی در اهل عنایت است.
نبوت تشریعی با پیامبر خاتم تمام شد؛ نبوت انبایی یا تعریفی یا عامه — باخبر شدن از حقایق عالم — بسته نشده است.
نبی از نبأ است؛ نبأ عظیم ولایت کلّیهٔ امیرالمؤمنین است و هر کس به قدر سعهٔ وجودی از ولایت بهره گیرد باخبر می‌شود.
چشیدن حقیقت در کمون ذات و مکمن غیب، به بیان علامه نزول ملک است: تلقی حقیقت از ملکوت نظام هستی.
بزرگان — علامه حسن‌زاده، حاج ملا حسین‌قلی، آقای بهجت، آقای حداد — هر چه دارند از همان عنایت نخستین می‌دانند.
روایت عایشه: آغاز وحی رؤیای صادقه بود که همچون سفیدی صبح بدون خفا در حس ظاهر می‌شد.
قوهٔ خیال از عالم مثال است؛ مثال متصل در خود انسان و منفصل بیرون از او؛ خواب سیر در همان عالم است.
پاکی خیال از افکار زشت، خواب را به نور و جمال و جلال و مسجد و هیئت و عبادت و مؤمن بدل می‌کند؛ این اول کار است.
بزرگان می‌خوابند تا خواب ببینند؛ آنچه در خواب دیده می‌شود مطلقاً انشائات نفس ناطقه است، چون با همان حقایق مأنوس‌اند.
دیدن صورت اشخاص در خواب القائات با واسطه است و نشان مقام پایین‌تر است؛ باید از صورت عبور کرد و تعبیر نمود.
دریافت صوت و لفظ بی‌واسطه است، از سنخ تجلیات الهیه در صقع نفس سالک و مانند تلقی قرآن از لدن حکیم علیم.
خوابِ نور محض بدون هیچ صورت، نشانهٔ پاکی شدید خیال و حرکت آن به‌سوی عقل است؛ آن پیام‌ها صادقهٔ مبشّره‌اند و محقَّق می‌شوند.
زمان تحقق نسبت به سعهٔ وجودی است: لایه‌های پایین برزخ فردا؛ ارتفاع بیشتر تا چهل سال بعد.
کسی که این برایش رخ داد، شروع لقاءالله‌اش در همین نشئه است؛ امشب منبر همان نقطهٔ پنجاه‌شصت جلسه را زد.

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: لقاءالله؛ موت اجباری / موت اختیاری؛ نشئهٔ طبیعت؛ فیضان فیض؛ بارقه؛ القائات؛ توسل به حجت خدا؛ داعی الله و ربّانی آیات؛ حکمت نوریه؛ کلمهٔ یوسفیه؛ حضرت خیال؛ اهل عنایت؛ وحی تشریعی؛ نبوت انبایی / تعریفی / عامه؛ نبأ عظیم؛ ولایت کلّیه؛ سعهٔ وجودی؛ صقع نفس ناطقه؛ کمون ذات؛ بطنان وجود؛ مکمن غیب؛ نزول ملک؛ ملکوت؛ مثال متصل / منفصل؛ قوهٔ خیال؛ متخیلات فاسده؛ انشائات نفس ناطقه؛ نشئهٔ برزخ وجودی؛ تعبیر و عبور؛ القاء با واسطه / بی‌واسطه؛ صوت و لفظ؛ تجلیات الهیه؛ رؤیای صادقه؛ فلق صبح؛ مبشّرات.

منابع و ارجاعات: زیارت آل یاسین (خطاب‌های داعی الله و ربّانی آیات، حین تصلّی و تقنت، حین تحمد و تستغفر)؛ نور علی نور علامه حسن‌زاده آملی، ذکر ذاکر و مذکور، صفحهٔ ۲۹۰، ملحقات ملحقهٔ ۵۹؛ فصوص‌الحکم محیی‌الدین ابن‌عربی، فصّ حکمة نوریة فی کلمة یوسفیة؛ ترجمهٔ فارسی علامه از عبارت شیخ اکبر؛ روایت عایشه در آغاز وحی (رؤیای صادقه همچون فلق صبح، صحیح بخاری/مسلم)؛ احوال علامه حسن‌زاده، حاج ملا حسین‌قلی همدانی، آیت‌الله بهجت، سید هاشم حداد؛ سورهٔ مؤمنون آیهٔ ۹۷؛ سورهٔ فاتحه آیات ۱ و ۵؛ سورهٔ نبأ آیات ۱ و ۲؛ سورهٔ نمل آیهٔ ۶؛ سورهٔ جمعه آیهٔ ۵؛ سورهٔ صافات آیهٔ ۱۸۲.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.