دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ چهل‌ویکم سلسلهٔ «لقاء الله»، شب جمعه ۲۶ خرداد ۱۴۰۱، ادامهٔ حدیث تفسیر حروف المعجم از باب سی‌ودو توحید شیخ صدوق است: امام رضا علیه‌السلام باطن حرف قاف را «قرآن علی الله جمعه وقرآنه» می‌خوانند. لقاء یعنی چشیدن و تلقّی حقایق؛ هر مقدار از حقیقت حرف را بچشی به همان میزان رب را ملاقات کرده‌ای. قاف فقط جوهر روی کاغذ و صوت مادی نیست؛ حقیقت ملکوتی، عقلی، لاهوتی و عرشی دارد و از احدیت و اسماء — از کانال اسم الله که ربّ پیامبر است — تا ذات کشیده می‌شود، چون قرآن از لدن حکیم علیم تلقّی شده است. عالم زنده و تسبیح‌گو است و تجلّی حق آن‌ف‌آن است؛ از همین تجلّیِ تازه، در توبه هیچ‌گاه بسته نمی‌شود. آیهٔ «کلّاً نمدّ هؤلاء و هؤلاء» دو مسیر امداد را باز می‌گذارد: دنیا تا مرگ، یا آخرت. داستان ابا بصیر همین دو راه را نشان می‌دهد: شفای چشم دنیا در برابر شفاعت و الحاق به امام در قیامت. امام عصر اسم اعظم است و اگر برای ظهور خودش دعا کرده بود ظهور رخ می‌داد؛ دعا را به ما سپرده تا ما فیض ببریم، چون او مظهر صمد است. مثال باغ علامه حسن‌زاده در شرح فصوص همین را می‌گوید: صلوات انگور باغ صاحب باغ است. خاطرهٔ صوت عبدالباسط در کودکی و مناجات حاج منصور ارضی در بی‌ام‌و برادر نشان می‌دهد صداهای قدسی با جان عجین می‌شوند. توضیح جمع و قرائت قرآن بر عهدهٔ خدا برای جلسهٔ بعد ماند.

فهرست مطالب

استعاذه، بسم‌الله و سلام بر داعی الله
بازگشت به حدیث حروف المعجم؛ حرف قاف
تلقّی قرآن از لدن حکیم علیم
کلّ یوم هو فی شأن؛ رمز توبه
کلّاً نمدّ هؤلاء و هؤلاء
داستان ابا بصیر: شفا در برابر شفاعت
اسم اعظم امام عصر و دعا برای فرج
مثال باغ علامه حسن‌زاده: صلوات و فیض ما
قرآن در گوش کودک؛ خاطرهٔ کارگاه پدر
صدای مناجات در بی‌ام‌و برادر
شما هم کشیده شده‌اید تا ذات؛ مراتب لقاء
والقاف قرآن علی الله جمعه وقرآنه

نکات کلیدی

یکی از معانی لقاء چشیدن، ملاقات، رسیدن و تلقّی حقایق است؛ هر مقدار حقیقت را بچشی، برسی، دریابی و دارا شوی، به همان میزان رب را ملاقات کرده‌ای — و این برای همه قطعی است.
حروف هم حقیقت پشت پرده دارند. حقیقت مُلکی قاف جوهر روی کاغذ یا صوت مسموع است؛ ولی ملکوت، عقل، لاهوت، عرش و فوق عرش هم برای همین حرف ثابت است.
اگر قلب را عرش بگیری («قلب المؤمن عرش الرحمن»)، فوق قلب مقام احدیت است؛ قلب به پایین واحدیت و کثرت است. روح مافوق قلب، جمع‌الجمع و بسیط‌الحقیقه است.
حقیقت قاف از احدیت هم بالاتر می‌رود تا اسماء الهیه، و از کانال اسم الله — ربّ پیامبر — تا ذات حضرت حق کشیده می‌شود.
چون «القرآن» قاف دارد و پیامبر قرآن را از لدن حکیم علیم تلقّی کرده، حرف قاف تا ذات کشیده شده است.
عالم حی، پاینده و ابدی است؛ همه در تسبیح‌اند؛ همه جلوه و آیه و تجلّی حق‌اند — نه یک تجلّی و تمام، بلکه آن‌ف‌آن. لفظ «آن» از ضیق زبان است و تجزیه نمی‌پذیرد.
همه‌چیز ظهور و بروز حق است («برزوا لله الواحد القهار») و شئون توحید صمدی است؛ لذا همه‌چیز حق است.
«کل یوم هو فی شأن»: تو آن‌ف‌آن تجلّی تازه‌ای؛ آدم قبلی نیستی. رمز باز بودن همیشگی در توبه همین تجلّیِ جدیده است: یک آن خدا تو را عوض می‌کند؛ فقط ارادهٔ تو را می‌خواهد.
«کلّاً نمدّ هؤلاء و هؤلاء»: دنیا بخواهی امداد می‌کند، آخرت بخواهی امداد می‌کند. راه دنیا تا مرگ باز است؛ از لحظهٔ مرگ به بعد دیگر با حق کاری نداشته باش.
لذت‌های دنیا امروز از شهوت و قدرت و ثروت — حتی مالکیت شهر و هزاران خانه — فراتر از قدیم است؛ این همان «نمدّ هؤلاء» است.
ابا بصیر از خواص امام باقر و امام صادق است. با ادب، نه با طلب‌کاری، پرسید آیا امام چون بالاتر از انبیاست می‌تواند اکمه را شفا دهد؛ امام فرمود بله، اسم اعظم است، لب تر کند تمام است.
امام عصر نیز اسم اعظم است. اگر برای ظهور خودش دعا کرده بود ظهور رخ می‌داد؛ نکرده و به ما سپرده. ما زورمان نمی‌رسد؛ آخر خودش شب جمعه تا صبح از خدا می‌گیرد و ما فیض می‌بریم.
«اکثروا الدعاء بتعجیل الفرج»: اکثار دعا برای فرج، خیرش به ما می‌رسد نه به امام. امام و قرآن مظهر صمدند و نیازمند ما نیستند.
مثال علامه حسن‌زاده در شرح فصوص: صلوات مثل آن است که کارگر باغ از انگور همان باغ برای صاحب باغ ببرد؛ صاحب محتاج انگور تو نیست؛ تو به فیض پذیرایی می‌رسی. کلید خزانه‌های عالم دست اوست.
ابا بصیر شفای چشم را خوشحال پذیرفت؛ امام فرمود قیامت دیگر شفاعت و الحاق ما را توقع نکن. به دست و پای حضرت افتاد که تا آخر عمر نابینا بماند اما آنجا با امام باشد.
دو لذت مقابل هم‌اند: لذت دنیا در برابر لذت ذکر حسین و قرآن در گوش.
مادران باردار قرآن زیاد گوش بدهند؛ در طهارت نفس جنین اثر دارد. استاد در کودکی هر شب سورهٔ مریم عبدالباسط را با اشک می‌شنید؛ کارگران کارگاه پدر گمان مایکل جکسون بردند و قرآن یافتند.
برادر بزرگ در سال آخر عمر در هیئت با فریاد می‌گریست؛ لات کوچه و حافظ دین بود و عاقبت‌به‌خیر شد. در بی‌ام‌و، مناجات حاج منصور ارضی پخش می‌شد. آن صوت‌ها با جان عجین می‌شوند و نمی‌گذارند انسان به لذت دنیا سُر بخورد.
حجت بن الحسن باید جان را دو قبضه بگیرد؛ وگرنه دنیا همه را می‌برد. برای بچه‌ها دعا کنید.
انسان هم مثل حروف تا ذات کشیده شده؛ مراتب لقاء از چشیدن عالم مثال رب تا عقول و قلب و بالاتر، الی ما شاء الله، نهایت ندارد.
شأن نزول قاف در حدیث امام رضا: «والقاف قرآن علی الله جمعه وقرآنه». هر قاف باید آلارم و فلشِ یاد قرآن باشد. جمع و قرائت قرآن بر عهدهٔ خداست (اشاره به قیامه/۱۷). توضیح تفصیلی برای جلسهٔ بعد.

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: لقاء الله؛ تلقّی حقایق؛ حقیقت مُلکی / ملکوتی / عقلی / لاهوتی؛ عالم مثال؛ عالم عقول؛ عالم اله؛ قلب عالم؛ عرش و فوق عرش؛ احدیت و واحدیت؛ جمع‌الجمع؛ بسیط‌الحقیقه؛ اسم الله ربّ پیامبر؛ تجلّی آن‌ف‌آن؛ توحید صمدی؛ ظهور و بروز؛ شأن نزول حروف؛ اسم اعظم؛ اکثار دعا برای فرج؛ مظهر صمد.

منابع و ارجاعات: التوحید شیخ صدوق، باب ۳۲ تفسیر حروف المعجم (امام رضا: والقاف قرآن علی الله جمعه وقرآنه)؛ شرح فصوص علامه حسن‌زاده آملی (تمثیل باغ و صلوات، دو بار در درس)؛ توقیع امام عصر در کمال‌الدین صدوق: «أکثروا الدعاء بتعجیل الفرج فإن ذلک فرجکم»؛ روایت ابا بصیر و شفای چشم نزد امام باقر/صادق؛ حدیث «قلب المؤمن عرش الرحمن»؛ صوت عبدالباسط، سورهٔ مریم؛ مناجات حاج منصور ارضی؛ سورهٔ فاتحه آیات ۱ و ۵؛ سورهٔ نمل آیهٔ ۶؛ سورهٔ ابراهیم آیهٔ ۴۸؛ سورهٔ اسراء آیات ۲۰ و ۴۴؛ سورهٔ رحمن آیهٔ ۲۹؛ سورهٔ آل عمران آیهٔ ۴۹؛ سورهٔ قیامه آیهٔ ۱۷.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.