دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

این جلسه از سلسلهٔ «لقاء الله» حجت‌الاسلام بیات، شب جمعه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ (بخش سوم)، نکتهٔ دوم کتاب «نور علی نور در ذکر ذاکر و مذکور» علامه حائری یزدی را باز می‌کند: القائات و تمثلات مسیر لقاء همه درونی‌اند نه بیرونی؛ هر کلمهٔ وجودی جدولی از بحر وجود است و آن بحر ملکوت اوست. آیهٔ پایانی یس — که امیرالمؤمنین بالای سر زهرا خواندند و خانم پرکشید — قوس صعود را نشان می‌دهد: به‌سوی سبحان بازمی‌گردید. فشار قبر ترجمهٔ علمی‌قرآنی همان فشار لقاء است به اندازهٔ خروج از تنزیه؛ قبر حقیقی بدن برزخیِ نفس ناطقه است نه گودال فقهی. معراج مرگ برای همه قطعی است؛ هرکس به قدر طهارت، رب وجودی خود را زیارت می‌کند و لقاءالله افق کسانی است که الله — رب پیامبر — را می‌بینند. آنجا خدا می‌پرسد «من أنا» و فطرت جواب می‌دهد نه محفوظات؛ سوز حسین دماسنج طهارت است و زغال باید کنار آتش بماند تا آتش شود. ملکوت هر شیء به دست اوست؛ بدن انزل مراتب نفس است؛ فاصلهٔ ملک و ملکوت چون حلقه در بیابان. خواب برادر مرگ است. ملکوت زهرا، جبروت علی، لاهوت پیامبر؛ نماز پیامبر کیمیاست. توحید افعالی و صفاتی و ذاتی با ذکرهای لا حول، لا إله إلا الله و لا هو إلا هو، سر سفرهٔ سورهٔ توحید به عسل می‌نشیند.

فهرست مطالب

بسم‌الله و افتتاح جلسه
نُه ماه لقاءالله؛ یاد دوستان رفته
دو نکته از نور علی نور؛ اهمیت نکتهٔ دوم
القائات و تمثلات همه درونی‌اند، نه بیرونی
فسبحان الذی بیده ملکوت کل شیء؛ قوس صعود
فشار قبر؛ ترجمهٔ علمی و قرآنی از لقاء
روایت امام صادق: دیدار در لحظهٔ جان‌دادن
لقاء الرب و لقاء الله؛ رب پیامبر
آنجا تویی و خدای خودت؛ من أنا
اگر نشناسد؛ حائل میان سوز حسین و جان
زغال و آتش؛ ماندن کنار روضه
برنامهٔ شب جمعه و کمیل؛ ده سال گریه پیش از مداحی
روضة من ریاض الجنة یا حفرة من حفر النیران
گوش، دهان روح؛ روضه دنبه است و معارف جگر
از عشق امیر تا خدای امیر؛ جذب جوان‌ها به هیئت
بیده ملکوت کل شیء؛ هر شیء جدولی به‌سوی او
بدن، انزل مراتب نفس ناطقه؛ صورت را شبیه زهرا کن
رفتن زهرا با قرائت امیرالمؤمنین
خزائن و نزول به قدر معلوم
از بالای کوه؛ کوچکی دنیا
فاصلهٔ ملک و ملکوت؛ هشت و نُه فلک
خواب، برادر مرگ؛ آمادگی برای برزخ
ملکوت زهرا، جبروت علی، لاهوت پیامبر
نماز پیامبر؛ غفلت از کیمیای اعظم
توحید افعالی؛ لا حول ولا قوة
توحید صفاتی؛ زیباآفرین زیباتر است
توحید ذاتی؛ لا هو إلا هو و توحید صمدی
صلوات پایانی

نکات کلیدی

حدود نه ماه از شروع بحث لقاءالله در شب‌های جمعه گذشته؛ استاد از داغ دوستان رفته — از جمله امیرحسین و محمدحسین ملک‌محمدی — یاد کرد و گفت اگر کسی از جمع باید برود، کاش خود او باشد.
لقاءالله مسیر ناگزیر همه است؛ در این سی‌وشش‌هفت جلسه بعضی اقرار کرده‌اند که عاشق دیدار خدا شده‌اند.
دو نکتهٔ «نور علی نور» علامه حائری یزدی از همهٔ آنچه تا کنون گفته شده مهم‌تر است؛ نکتهٔ اول دو جلسه پیش بود و نکتهٔ دوم امشب نیمه‌کاره ماند.
آنچه عادت می‌شود و القائات و تمثلات مسیر، همه درونی‌اند نه بیرونی؛ هر کلمهٔ وجودی جدولی از بحر وجود است و آن بحر ملکوت اوست.
آیهٔ آخر یس قوس صعود است: به‌سوی سبحان — منزّه از هر عیب — بازمی‌گردید؛ لقاء قطعی است.
فشار قبر فشار دیدار با رب سبحان است به اندازهٔ ناپاکی باقی‌مانده؛ قبر فقهیِ جسم خاکی مراد نیست. بدن برزخی قبر نفس ناطقه است؛ خواب هر شب ورود به همان نشئه است.
روایت امام صادق: در لحظهٔ جان‌دادن انسان به دیدار می‌رود و ملائکه دست‌به‌دست می‌برند؛ هر ملک تا افق خودش همراه است، چنان‌که جبرائیل در معراج پیامبر ایستاد.
هرکس به قدر طهارت، رب وجودی خود را زیارت می‌کند؛ لقاءالله زیارت الله است و الله رب پیامبر است (نجم/۴۲ و علق/۸). تسبیح سجود پیامبر — ربی الاعلی — تسبیح الله است؛ ما رب خود را تسبیح می‌کنیم.
آنجا فقط بنده و رب اوست. سؤال «من أنا» را فطرت و ابتداء کرم جواب می‌دهد نه اصطلاح محفوظ. اگر بشناسد «علی خیر» برمی‌گردانندش؛ اگر نشناسد «علی شر».
ناپاک نمی‌تواند از کمون ذات برای حسین فریاد بزند؛ «لا یمسه إلا المطهرون». میزان سوز حسین، میزان طهارت وجودی است.
زغال را اگر نزدیک آتش ببری و عقب بکشی تا ابد زغال می‌ماند؛ باید بماند تا از درون آتش شود. برنامهٔ شب جمعه و کمیل نشستن کنار همان آتش است. مداحی فرع است؛ ده سال گریه و سوختن اصل است.
محل دفن برای روح، باغ بهشت یا چاه جهنم است. سرازیری قبر همان لحظهٔ لقاء است. تلقین و مستحبات صدوق و مفید به کار میت می‌آید نه بازی با جسم.
روضه دنبه است و معارف جگر؛ غذای هیئت در قحطی و شکلات مسجد قرائتی و عشق به شهید امیر سعیدپور، پل جذب‌اند تا دل به خدای امیر برسد. گوش دهان روح است.
ملکوت هر شیء رشته‌ای است که سرش به دست خداست؛ انسان شعاع خورشید است که فقط به منتهاالیه — بدن — خیره شده. بدن انزل مراتب نفس ناطقه است. صورت شیئیت است؛ باید شبیه زهرا و علی و شهدا باشد نه اجنبی.
با قرائت امیرالمؤمنین، زهرا از دو سمت کشیده شد و به ملکوت رفت؛ حتی بدن سراسر نور را گذاشت. مرگ همسایه نیست.
هیچ شیء به تمام جهات نازل نشده؛ خزائن نزد اوست و نزول به قدر معلوم است. از بالای کوه دنیا کاسه‌ای بیش نیست.
فاصلهٔ ملک و ملکوت چون حلقهٔ انگشتر در بیابان بی‌انتهاست. هفت آسمان، فلک ثوابت و فلک اطلس در علم هیئت؛ ملکوت عالم خیال است، جبروت عالم عقول.
خواب برادر مرگ است تا برزخ باور شود. ملکوت عالم زهراست، جبروت عالم علی، لاهوت — قلب نظام هستی — عالم پیامبر. نماز پیامبر در مفاتیح کیمیای اعظم است؛ بیش از دویست سورهٔ قدر. قرآن و عترت دو بال کشش به‌سوی فنایند.
توحید افعالی: افعال فانی در فعل حق؛ ذکر لا حول ولا قوة. توحید صفاتی: اسما فانی در اسماء حق؛ ذکر لا إله إلا الله؛ فرمول دولابی و علامه برای چشم: زیباآفرین زیباتر است. توحید ذاتی: وجود فانی در وجود حق؛ ذکر لا هو إلا هو؛ توحید صمدی قرآن علامه حسن‌زاده: یک وجود و باقی اطوار و مجالی. سر سفرهٔ قل هو الله احد عسل می‌نشیند و دیگر شیرینی نمی‌ماند.

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: لقاءالله؛ لقاء الرب؛ قوس صعود؛ تنزیه وجودی؛ القائات؛ تمثلات؛ کلمات وجودی؛ جدول / بحر وجود؛ ملکوت؛ ملک؛ جبروت؛ لاهوت؛ عالم خیال؛ عالم عقول؛ نفس ناطقه؛ بدن برزخی؛ فشار قبر؛ معراج موت؛ سعهٔ وجودی؛ اسم اعظم وجودی؛ حس و سرّ وجودی؛ فطریات / اولیات؛ حائل و پرده؛ طهارت وجودی؛ زغال و آتش؛ روضه و معارف؛ دنبه و جگر؛ شیئیت و صورت؛ انزل مراتب نفس؛ شعاع شمس؛ خزائن؛ نزول به قدر معلوم؛ فلک اطلس / ثوابت؛ عرش؛ حلقه در بیابان؛ خواب برادر مرگ؛ نماز پیامبر؛ نماز جعفر طیار؛ فنا فی الله؛ توحید افعالی / صفاتی / ذاتی؛ وحدهٔ سه‌گانه؛ توحید صمدی قرآن؛ اطوار و مجالی و مظاهر.

آثار و منابع: نور علی نور در ذکر ذاکر و مذکور (علامه حائری یزدی، به‌ویژه فصل پنجم و نکتهٔ دوم)؛ روایت امام صادق علیه‌السلام دربارهٔ دیدار در لحظهٔ جان‌دادن؛ مفاتیح (نماز پیامبر و پرسش از امام رضا دربارهٔ نماز جعفر طیار)؛ کتب شیخ صدوق و شیخ مفید در مستحبات و تلقین میت؛ سخن حاج قاسم آریانی دربارهٔ روضه و جگر؛ خاطرهٔ حاج اکبر صالح‌آبادی و نقل رفتن زهرا با قرائت آیهٔ آخر یس؛ فرمول مرحوم دولابی؛ توحید صمدی علامه حسن‌زاده آملی.

آیات یادشده: فاتحه/۱؛ فاتحه/۲؛ فاتحه/۵؛ یس/۸۳؛ نجم/۴۲؛ علق/۸؛ واقعه/۷۹؛ حجر/۲۱؛ اسراء/۴۴؛ توحید/۱؛ توحید/۲.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.