دروس سخنرانی

خلاصهٔ کوتاه

جلسهٔ بیست‌وششمِ سلسلهٔ «لقاء الله» با سه شاخه‌نبات احکام، قرآن و عترت آغاز شد و سپس حقیقت قرب به خدا را از مسیر سه شکل قرآن و اشتداد وجودی گشود. در احکام، اقتدا به کسی که پس از سلام امام، نماز جامانده را فرادی ادامه می‌دهد جایز است اگر یقین باشد از جماعت خارج شده و نیت فرادی دارد. در قرآن، از آیت‌الله بهجت نقل شد که کل قرآن به هر نیتی خاصیت دارد و حتی یک آیه یا یک کلمه را می‌توان تکرار کرد؛ هر آیه ثواب یک ختم دارد. در عترت، کتاب الفین علامهٔ حلّی با هزار و صد دلیل ولایت امیرالمؤمنین معرفی شد و آیهٔ «لا تقدموا بین یدی الله ورسوله» حجتی بر کسانی دانسته شد که با شورا و رأی از خدا و پیامبر پیشی گرفتند. استاد سه قرآن کتبی، آفاقی و انفسی را یادآور شد و قرب را نه پیمودن مسافت تا خدای همه‌حاضر، بلکه اشتداد وجودی و تلبّس به اسماء الله معنا کرد. وجود یک حقیقت اصمد است و کثرات شؤون اویند؛ نفس در وحدتش همهٔ قواست و انسان کامل آینهٔ تمام‌نمای حق و حجّت خدا می‌شود. غبار گناه، به‌ویژه دروغ، آینه را کج‌ومعوج می‌کند. دعای «رب أدخلنی مدخل صدق» با تفسیر صدوق، سلطان نصیر را امام عصر می‌شناسد؛ انتظار أباصالح بدون صلاح و عمل صالح، که همان تلبّس به اسماء است، تمام نیست. حاج قاسم نمونهٔ أشدّاء علی الکفار رحماء بینهم بود. جلسه با ذکر او و اعلام روضهٔ موسی بن جعفر بسته شد.

فهرست مطالب

آغاز جلسه و سه شاخه‌نبات
شاخه‌نبات احکام: اقتدا به کسی که نماز جماعت را فرادی ادامه می‌دهد
شاخه‌نبات قرآن: خاصیت کل قرآن به هر نیت
شاخه‌نبات عترت: کتاب الفین و لاتُقدِّموا
سه شکل قرآن: کتبی، آفاقی، انفسی
اشتداد وجودی؛ حکمت و فلسفه یک حقیقت‌اند
اگر خدا همه‌جا هست، قربتاً الی الله یعنی چه؟
وجود اصمد و شؤون حق؛ درس اول معرفت نفس
النفس فی وحدتها کل القوی
ما آیاتیم، کلماتیم، تجلی و سایه‌ایم
انسان کامل آینهٔ تمام‌نمای حق؛ پس قربتاً الی الله چیست؟
ظاهر و باطن خدا؛ هو الأول والآخر والظاهر والباطن
قرب یعنی تلبس به اسماء الله
غبار گناه روی آینه؛ دروغ انسان را کج‌ومعوج می‌کند
ربّ أدخلنی مدخل صدق؛ سلطان نصیر امام عصر است
تلبس به اسماء، قرب به امام عصر و انتظار أباصالح
حاج قاسم: أشدّاء علی الکفار رحماء بینهم

نکات کلیدی

سه شاخه‌نبات آغازین جلسه احکام، قرآن و عترت است؛ اصل بحث ادامهٔ تجلی اعظم قرآن به سه شکل و حقیقت قرب است.
اقتدا به نمازگزاری که پس از سلام امام، رکعات جامانده را فرادی می‌خواند جایز است، به شرط اطمینان از خروج از جماعت و نیت فرادی.
به نقل آیت‌الله بهجت، کل قرآن در هر موضوعی که نیت شود خاصیت دارد؛ ختم و ذکر خاص خوب است اما لازم نیست به آن محدود ماند.
هر آیه ثواب یک ختم قرآن دارد؛ «قاف والقرآن المجید» و «الم» نیز آیه‌اند و می‌توان آن‌ها را به نیت تکرار کرد.
الفین علامهٔ حلّی هزار و صد دلیل بر ولایت اهل‌بیت، خاصه امیرالمؤمنین، دارد؛ بنا بود دو هزار باشد و نهصد دلیل در آن نیست.
آیهٔ «لا تقدموا» صریح است که در مطلق شؤون زندگی نباید از خدا و پیامبر پیشی گرفت؛ شورا و رأی‌گیری برای تعیین امام مردم، تقدّم بر خدا و رسول است.
قرآن سه شکل دارد: کتبی، آفاقی و انفسی. زمین و آنچه در آن است آیات اهل یقین است و انسان نیز قرآن نازل‌شدهٔ هستی است.
گرفتن قرآن بر سر در شب قدر برای تطبیق این دو قرآن است تا از درون، اعوجاج هوای نفس پیش نیاید.
حکمت و فلسفه یک حقیقت‌اند؛ حرکت از قوه به فعل، اشتداد وجودی است و قرب یعنی نزدیک شدن به ولیّ‌الله اعظم با همین اشتداد.
خدا همه‌جاست: دعای عرفه، «هو معکم»، «نحن أقرب الیه منکم»، «فأینما تولوا»، «من حبل الورید» و صمدِ بی‌جوف. قربتاً الی الله را اگر مسافت بفهمی به شرک می‌انجامد.
آیات آغازشده با «هو» از غرر آیات‌اند؛ «هو الذی فی السماء إله وفی الأرض إله» نشان می‌دهد تقرب کوچ مکانی نیست.
وجود یک حقیقت اصمد است؛ ما نمودار و شؤون اوییم. درس اول معرفت نفس: آنچه مشهود است وجود است.
نفس در وحدتش همهٔ قواست؛ در خواب با چشم و دهان بسته می‌بینیم و می‌خوریم، پس بیننده و خورنده نفس است نه عضو.
شنیدن و دیدن نیز لمس‌اند: موج پردهٔ گوش را و نور شبکیه را لمس می‌کند.
«کل یوم هو فی شأن»: یوم به معنای ظهور است؛ آسمان و زمین و انسان و حیوان و نبات و جماد شؤون حق‌اند.
ما آیات، کلمات بی‌نفاد، مجالی، تجلی و سایه‌های وجود اصمدیم؛ آینه وقتی غبار گناه و هوای نفس زدوده شود حق را بهتر می‌نمایاند.
انسان کامل تمام استعداد را بالفعل می‌کند و آینهٔ تمام‌نمای اسماء در دایرهٔ امکان می‌شود؛ ازاین‌رو حجّت خدا و امام همه است. راه امامت برای متقین با آیهٔ «واجعلنا للمتقین إماما» بسته نبوده؛ گناه ما را ضیق کرده است.
بدن ظاهرِ باطن است و ازاین‌رو غسل و کفن و دفن واجب و محترم است؛ ظاهر و باطن خدا هر دو هو است.
قربتاً الی الله یعنی تلبّس به اسماء الله. هرچه رأفت بیشتر، اسم الرؤوف بیشتر پوشیده می‌شود و قرب به امام رضا و اخذ ولایت بیشتر است.
جذب نداشتن و حتی دفع کردن دیگران از آن است که آینه غبارآلود حق را کج‌ومعوج نشان می‌دهد.
همهٔ گناهان به یک معنا کبیره‌اند؛ در نسبت، کبیره و صغیره می‌شوند. علامه حسن‌زاده دروغ را بیش از همه کج‌ومعوج‌کنندهٔ وجود دانسته است.
دعای ورود و خروج، آیهٔ اسراء است؛ شیخ صدوق در کمال‌الدین سلطان نصیر را امام عصر می‌داند. دولابی، رجب‌علی خیاط و قاضی مداومت صد بار در روز را برای دیدار امام توصیه کرده‌اند.
انتظار أباصالح بدون صالح بودن تمام نیست؛ عمل صالح همان تلبّس به اسماء الله است و بار امام را سبک می‌کند.
حاج قاسم مظهر أشدّاء علی الکفار رحماء بینهم بود: گل کودک در نماز و نشاندن او پس از نماز، رحماء؛ ایستادن در برابر آمریکا، أشدّاء و مظهر ذو انتقام در صقع وجودی خود. بچه‌های شهدا او را پدر می‌دانستند.

اصطلاحات و منابع

اصطلاحات: شاخه‌نبات، اقتدا، فرادی، ختم قرآن، الفین، لاتقدموا، قرآن کتبی، قرآن آفاقی، قرآن انفسی، أقوم، اشتداد وجودی، قوه و فعل، قربتاً الی الله، صمد / لا جوف له، غرر آیات، وجود اصمد، شؤون حق، تشؤن، نمودار وجود، النفس فی وحدتها کل القوی، قوهٔ بصیرت / سامعه / لامسه، مجالی، اظلال، مرآت، انسان کامل، دایرهٔ امکان، حجّت خدا، ظاهر و باطن، عین ربط، تلبّس به اسماء الله، اسم الرؤوف، غبار هوای نفس، کبیره و صغیره، مدخل صدق / مخرج صدق، سلطان نصیر، أباصالح، أشدّاء علی الکفار رحماء بینهم، صقع وجودی، ذو انتقام، شدید العقاب.

منابع و ارجاعات: استفتای فقهی دربارهٔ اقتدا پس از سلام جماعت؛ نقل از آیت‌الله بهجت دربارهٔ نیت در تلاوت قرآن؛ الفین علامهٔ حلّی؛ رسالهٔ اسم اعظم علامه حسن‌زاده آملی (حدیث الصمد الذی لا جوف له)؛ درس اول معرفت نفس؛ حکمت متعالیهٔ ملاصدرا؛ دعای عرفهٔ امام حسین علیه‌السلام؛ زیارت با خطاب «یا داعی الله و ربّانی آیاته» و «السلام علیک حین تحمد وتستغفر»؛ کمال‌الدین و تمام النعمةٔ شیخ صدوق (سلطان نصیر = امام عصر)؛ توصیهٔ مداومت آقای قاضی، شیخ رجب‌علی خیاط و آقای دولابی؛ سورهٔ فاتحه آیات ۱ و ۵؛ سورهٔ ق آیات ۱ و ۱۶؛ سورهٔ بقره آیات ۱ و ۱۱۵؛ سورهٔ حجرات آیهٔ ۱؛ سورهٔ اسراء آیات ۹ و ۸۰؛ سورهٔ ذاریات آیات ۲۰ و ۲۱؛ سورهٔ فصلت آیهٔ ۵۳؛ سورهٔ کهف آیهٔ ۱۰۹؛ سورهٔ حدید آیات ۳ و ۴؛ سورهٔ واقعه آیهٔ ۸۵؛ سورهٔ اخلاص آیهٔ ۲؛ سورهٔ زخرف آیهٔ ۸۴؛ سورهٔ الرحمن آیهٔ ۲۹؛ سورهٔ فرقان آیهٔ ۷۴؛ سورهٔ فتح آیهٔ ۲۹؛ نمونهٔ حاج قاسم سلیمانی؛ روضهٔ موسی بن جعفر علیه‌السلام.

خلاصه توسط مدل از متن کتابیِ جلسه — نقل مستقیم طولانی از عربی لازم نیست.