یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
کلمهٔ دوازده؛ ارزش انسان همان آرمان اوست
کلمهٔ دوازده از صد کلمه در معرفت نفس علامه حسن‌زاده: آن که به هر آرمان است ارزش او همان است. اشاره به حکمت نهج‌البلاغه دارد که پیش‌تر در بحث قلب بی‌خبر نیز آمده بود:
«قِيمَةُ كُلِّ امْرِئٍ مَا يُحْسِنُهُ» (نهج‌البلاغه، حکمت ۸۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ارزش هر انسان همان است که آن را نیکو می‌شمارد / نیکو انجام می‌دهد.
برداشت‌ها مختلف است؛ حرف قرآن و حدیث اهل‌بیت هفتاد هزار معنا دارد و هر کس به ظرف وجودی‌اش برداشتی دارد. علامه جعفری فرموده‌اند: ارزش هر انسان ناشی از آن امتیاز نیکوست که در اوست. قیامت می‌گوید:
«وَامْتَازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ» (یس/۵۹)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و امروز جدا شوید ای گناهکاران.
جداسازی‌ها در کتاب وجودی ما مرقوم است. بر اساس آرمان — دل چه می‌خواهد، دنبال چیست — آنچه در کتاب وجود رقم خورده، خطورات قلبی و هواها و آنچه دنبالش می‌رود، قیمت او همان است.
دعا آینهٔ آرمان
از دعاها می‌توان خود را شناخت؛ جملهٔ آقای قرائتی مبنایی بود. قرآن می‌گوید:
«رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ» (بقره/۲۰۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پروردگارا، در دنیا به ما نیکی عطا کن و در آخرت نیز نیکی، و ما را از عذاب آتش نگاه دار.
هیچ‌یک را برای دیگری رها نکن؛ و به تعبیری این حسنه محبت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیهاست. از دعا معلوم می‌شود طلب وجودی چیست. یا:
«رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ» (آل عمران/۱۹۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پروردگارا، این را باطل نیافریده‌ای؛ منزهی تو؛ پس ما را از عذاب آتش نگاه دار.
نشئهٔ طبیعت را عبث نمی‌داند؛ منظوری از سمت خدا مشخص شده. و در مناجات شعبانیه: کمال الانقطاع إلیک — وقتی کمال انقطاع می‌خواهد یعنی هیچ چیز به اندازهٔ حضرت حق برایش ارزشمند نیست.
فاطمه و طلبِ نظر در وجه
خدا به پیامبر فرمود به فاطمه بگو از من چیزی بخواه. حضرت زهرا فرمود: یا بابا من هیچی نمی‌خواهم؛ خدایی به این خوبی دارم دیگر چه بخواهم؟ خدا فرمود نمی‌شود؛ باید فاطمه چیزی بخواهد — حکم الزامی. حضرت زهرا چه خواست؟ انظر فی وجهک — دوست دارم وجهت را ببینم؛ می‌بیند اما می‌خواهد عمیق‌تر شود. تا آنجا که رسول خدا می‌فرماید:
«لِي مَعَ اللَّهِ وَقْتٌ لَا يَسَعُنِي فِيهِ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَلَا نَبِيٌّ مُرْسَلٌ» (حدیث نبوی)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): مرا با خدا وقتی است که در آن نه فرشتهٔ مقرب و نه پیامبر مرسل جای دارد.
حتی خود را نیز برمی‌دارد؛ چون خود نیز نبی مرسل است. آرمان هر کس مشخص می‌کند کیست. اگر آرمان حیوانی و شهوات و دنیاست — همیشه دستور دادن و تکبر — روشن است چه آدمی است.
«بَلِ الْإِنسَانُ عَلَىٰ نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ» (قیامت/۱۴)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): بلکه انسان بر نفس خود بیناست.
از همه به خود آگاه‌تری. یکی دنبال خدمت و معرفت و زیارت و شهادت است؛ ارزش و آرمان همان است که پیش اوست. از آرزوها و دعاها و آه‌های دل معلوم می‌شود: یکی برای ماشین و کاخ آه می‌کشد؛ یکی از «عزیز علیّ أن أرى الخلق و لا تُرى» و «هل إلیک یا ابن أحمد سبیلٌ فتلقی» آه می‌کشد.
ابرار و فجار؛ کتاب مرقوم
«كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِي عِلِّيِّينَ وَمَا أَدْرَاكَ مَا عِلِّيُّونَ كِتَابٌ مَّرْقُومٌ يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ» (مطففین/۱۸–۲۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): نه چنین است؛ نامهٔ نیکان در علیین است؛ و تو چه دانی علیین چیست؟ نامه‌ای است نوشته‌شده که مقربان گواه آن‌اند.
آنچه در درون می‌گذرد نوشته شده؛ کتابی است. و:
«كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ» (مطففین/۷)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): نه چنین است؛ نامهٔ بدکاران در سجین است.
کتاب فجار همان اعمال و آرزوها و خطورات و آه‌های دل است که در سجین نوشته شده. امروز محک بزن: آرمان و آرزوی من چیست؟ من همانم. عاقبت به خیر، به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.