یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
استفتا؛ نجاست در خانه و حداقلِ طهارت
برخی حدودِ الهی را رعایت نمی‌کنند و سبب می‌شوند منزل و اثاث نجس شود؛ گاه حتی در خانواده‌هایِ مذهبی دیده می‌شود که نجس و پاکی را جدی نمی‌گیرند. پرسش آن است که خانوادهٔ بیچاره‌ای که می‌خواهد در آن خانه نماز بخواند و برای سیدالشهدا مجلس بگیرد چه کند؟
از رهبر استفتا شد. فرمودند طهارتِ همهٔ اشیایِ منزل لازم نیست. آنچه ضروری است: لباسِ نمازگزار؛ محلِ سجده؛ و ظرف‌هایِ خوردن و آشامیدن. لباس و محلِ سجده و ظرفِ طعام باید پاک باشد؛ بقیه اگر نجس باشد از جهتِ فقهی مشکلِ نماز را برنمی‌دارد.
از جهتِ عرفانی اما سخن دیگر است. هر جا نجاست باشد محلِ حضورِ شیاطینِ جنی است و ملائکه آنجا نازل نمی‌شوند. یکی از دلایلِ آنکه سگ را در منزل نگاه ندارند همین است؛ حدیث داریم جایی که سگ باشد ملائکه نازل نمی‌شوند. آن‌گاه هرچه دعا رود بالا نمی‌رود؛ واسطهٔ فیض نیست. این‌ها باید لحاظ شود.
پس از دههٔ عزاداری؛ چرا سبد خالی می‌شود؟
حدیثِ نفس برای خود و آنان که در لباسِ مشکیِ اباعبدالله بیش از ده شب عزاداری کرده‌اند: چرا معمولاً پس از مجالس قلب دچارِ شک و ریب و تزلزل می‌شود؟ در مجلس همچون سبدی پر از آب‌اند؛ چون بیرون آیند سبد خالی می‌شود. چرا گرفتاری‌هایِ پس از دهه؟ دو دلیلِ عمده هست.
دلیلِ اول؛ کمینِ شیطان بر صراط
دلیلِ اول آنکه شیطان به خدا وعده داده است:
«قَالَ فَبِمَا أَغْوَيْتَنِي لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ» (اعراف/۱۶)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): گفت پس به سببِ آنکه مرا لغزاندی، قطعاً بر سرِ راه راستت برایشان کمین می‌نشینم.
«لأقعدنّ» با لامِ تأکید: قطعاً کمین می‌زنم؛ آن‌گاه که بر مسیرِ تو هستند. چون بر صراط نیستند کاری‌شان ندارد. گمان می‌رود در حسینیه و هیئت و مسجد و حرم شیطان نیست؛ حال آنکه هرچه حسینی‌تر شویم، شیطان اعوانش را بیشتر بر ضد می‌شوراند. این دلیلِ اول.
دلیلِ دوم؛ پس زدنِ مقدسات و امانت
دلیلِ دوم که کمتر بدان توجه می‌شود: پس زدنِ مقدسات. اگر چیزِ خوب و ذی‌قیمتی به کسی دهی و او ضایعش کند، بارِ دوم و سوم نیز می‌دهی؟ قرآن می‌فرماید:
«إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا» (نساء/۵۸)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدا شما را فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به اهلش بازگردانید.
و نیز:
«إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَيْنَ أَن يَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنسَانُ» (احزاب/۷۲)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ما امانت را بر آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها عرضه کردیم؛ از برداشتنش سر باز زدند و از آن ترسیدند؛ و انسان آن را برداشت.
امام صادق علیه‌السلام فرموده‌اند این امانت ولایتِ ماست؛ همان که بر سرِ سفرهٔ جلسات و تکایا و هیئت‌ها و مساجد و عزاداری‌ها به امانت داده می‌شود. در زیارتِ جامعهٔ کبیره: «والأمانة المحفوظة»؛ شما امانتِ محفوظِ حق‌اید. اگر کسی خیانت کند خدا می‌گیردش.
چرا پس از دهه‌ها گرفتارِ فراز و نشیبِ روحی و خانوادگی و فکری و عقیدتی و اخلاقی می‌شویم؟ چون مقدسات را پس می‌زنیم — هرچند در متنِ مقدسات و لباسِ مشکی باشیم. فیضِ اقدسِ نظامِ هستی و امانتِ اصلی که بالاتر از آن نیست، حبِّ اباعبدالله است. «من أراد الله به خیراً قذف فی قلبه حبّ الحسین»؛ هرکه را خدا ارادهٔ خیر کرده، محبتِ حسین را در قلبش می‌افکند. مقدس‌ترین چیز از نظامِ اقدس تنزل یافته و در دل نشسته؛ و ما آن را پس می‌زنیم.
چگونه؟ با ادامهٔ همان کارهایِ پیش از دهه: بی‌محاسبه و بی‌مراقبه؛ دوباره همان چشم و گوش و سوءظن و متخیلاتِ فاسده. برنامهٔ مدونی به‌سویِ خیمهٔ سیدالشهدا پس از دهه نیست؛ دوباره پس می‌زنیم.
تشبیهِ فقهیِ ارتداد و پس دادنِ نظامِ اقدس
کافرِ از اول که مسلمان شود خوش آمد؛ قضایِ پیشین بر او نیست. اما مسلمانی که به کفر و نفاق رود مرتد است و حکمِ سنگین دارد. زیربنایِ فقه، عرفان و برهان نیز هست: چون نظامِ اقدس را پس داده است. یکی از دلایلِ رکودِ عجیبِ پس از دهه — نمازِ قضا، بازگشت به گناهانِ پیشین — نبودِ محاسبه و مراقبه است.
«إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا» (نساء/۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): قطعاً خدا بر شما نگهبان است.
فلسفهٔ فرشتهٔ رقیب و عتید همین مراقبت است که دوباره مقدسات پس زده نشود. چون پس زدی، آنچه از روضه و گریه اندوخته‌ای از دست می‌رود؛ گویی شمرِ وجود بر سینهٔ حسینِ وجود می‌نشیند و در باطن ذبح و اسارت تکرار می‌شود؛ چادرها کنار می‌رود و نگاه به نامحرم و دروغ و فحش بازمی‌گردد. نظامِ اقدس پس زده شده است.
ابن‌عربی؛ مراقبه مقام است نه حال
شیخِ اکبر در فتوحات جمله‌ای دارد: مراقبه از بهترینِ مقامات است — مقام یعنی قیام‌کرده، حال نیست که برود؛ می‌ماند. دقیق‌ترین و غنی‌ترینِ آنها به فتوحات و اسرار است. آنکه می‌خواهد فتح و گشایش یابد و قلب یکپارچه حقایق را دریابد و به اسمِ یقین رسد، راهش مراقبه است؛ راهی دیگر ندارد.
«لِيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ» (انفال/۳۷)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): تا خدا پلید را از پاک جدا کند.
اگر دوباره به خبائث روی، خدا خبیث را از طیب جدا می‌کند؛ آن‌گاه مشکلات و بلاها — از جمله ریب و شک — می‌آید. مبادا فضایِ مجازی زبان را سست کند تا به جریانِ سیدالشهدا و روضه‌ها نیز مشکوک شوی.
پس از دهه باید برنامهٔ مراقبه نوشت: محاسبهٔ شبانه، مراقبت از چشم و گوش و زبان، و نگهداشتِ حبِّ حسین به‌عنوانِ امانت. وگرنه آنچه در روضه گرفته شده چون آب از سبد می‌رود و ریب جای یقین می‌نشیند. شیطان درست هنگامی فعال‌تر است که انسان بر صراط بوده است؛ غفلتِ پس از مجلس میدانِ اوست.
در زیارتِ جامعه ائمه امانتِ محفوظ‌اند؛ خیانت به آن امانت با بی‌مبالاتیِ پس از عزاداری رخ می‌دهد. لباسِ مشکی به تنهایی نگهبان نیست؛ مراقبه نگهبان است. ابن‌عربی مراقبه را غنی‌ترینِ مقامات به فتوحات می‌خواند؛ پس راه پر شدنِ دوبارهٔ سبد، نشستنِ دوباره در مراقبه است نه فقط نشستنِ دوباره در مجلس.
ادامهٔ تحلیلِ پس زدنِ امانت
محبتِ حسین که از نظامِ اقدس تنزل یافته امانتی است که باید نگه داشته شود، نه آنکه فقط در دهه به آن تمسک شود و پس از آن رها گردد. رها کردن همان خیانتِ به امانت است که آیه فرمان داده به اهلش ادا شود. ائمه در زیارتِ جامعه امانتِ محفوظ‌اند؛ محفوظ بودنِ امانت یعنی ظرفیتِ انسان برای نگاهداشت، و پس زدن یعنی اعلامِ بی‌اهلی.
از این‌رو رکودِ پس از دهه نباید به «طبیعتِ هیجانِ مجلس» فروکاسته شود. طبیعتِ مجلس اگر با مراقبه پیوند نخورد، هیجان است نه مقام. ابن‌عربی مراقبه را مقام می‌خواند تا روشن شود نباید به حالِ گریه‌ای که می‌رود دل بست؛ باید به قیامی که می‌ماند دل بست.
برنامهٔ نگهداشتِ فیض
پس برنامه روشن است: شب‌هنگام محاسبه؛ روزهنگام مراقبهٔ چشم و گوش و زبان؛ و پیوندِ دائمی با خیمهٔ سیدالشهدا نه فقط در دهه. اگر دوباره به خبائث رو شود، آیهٔ لیمیز الله الخبیث من الطیب به کار می‌افتد و ریب یکی از میوه‌هایِ تلخِ آن جدایی است. فضایِ مجازی اگر زبان و ذهن را مشغولِ طعن به مقدسات کند، همان سبد را دوباره خالی می‌کند.
عاقبت به خیر باد، به برکتِ صلوات بر محمد و آلِ محمد.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.