یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
ردپای اصلح در نامه‌های امیرالمؤمنین
از نامه‌های به‌یادگارماندهٔ امیرالمؤمنین علیه‌السلام — که ذخایر هدایت‌اند — می‌توان ردپای ملاک‌های انتخاب اصلح را یافت. با توجه به این موازین و به فرمایشات مولا و رهبر، انتخاب اصلح بر پایهٔ معیار روشن می‌نشیند و خیال از بابت قیامت آسوده‌تر می‌گردد.
نامهٔ چهل‌وپنج؛ ساده‌زیستی و پرهیز از ثروت‌اندوزی
نخستین نکته از نامهٔ چهل‌وپنج است. ساده‌زیستی و عدم ثروت‌اندوزی یکی از ملاک‌های بسیار مهم انتخاب است. می‌فرماید امامتان از دنیایش به دو جامهٔ کهنه بسنده کرده و از خوراک دنیا به دو پاره نان قناعت نموده است:
«أَلَا وَإِنَّ إِمَامَكُمْ قَدِ اكْتَفَى مِنْ دُنْيَاهُ بِطِمْرَيْهِ وَمِنْ طُعْمِهِ بِقُرْصَيْهِ» (نهج‌البلاغه، نامهٔ ۴۵)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آگاه باشید که امامتان از دنیایش به دو جامهٔ کهنه و از خوراکش به دو قرص نان بسنده کرده است.
آنکه می‌خواهد در مسیر مولا گام بردارد بالطبع باید نزدیک شود و اهل ثروت‌اندوزی نباشد. این یک خصوصیت است.
نامهٔ چهل‌ویک؛ برخورد محکم با نزدیکانِ مفسد
دوم، در نامهٔ چهل‌ویک دیده می‌شود: برخورد محکم با نزدیکان مفسد اقتصادی، ولو نزدیکان باشند. جملهٔ مولا شگفت است:
«لَوْ أَنَّ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ فَعَلَا مِثْلَ الَّذِي فَعَلْتَ مَا كَانَتْ لَهُمَا عِنْدِي خَادِعَةٌ وَلَا ظَفِرَا مِنِّي بِإِرَادَةٍ» (نهج‌البلاغه، نامهٔ ۴۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): اگر حسن و حسین همان کاری را که تو کردی انجام می‌دادند، نزد من نرمشی نمی‌دیدند و به هیچ مرادی از سوی من نمی‌رسیدند.
عزیزترین کس اگر فساد کند با او برخورد می‌شود. این نکته در تراز ریاست‌جمهوری انقلابی بسیار مهم است.
نامهٔ سی‌ونه؛ عدم به‌کارگیری دنیاطلبان
سوم، عدم همراهی و به‌کارگیری دنیاطلبان در کابینه و اطرافیان است؛ از نامهٔ سی‌ونه:
«فَإِنَّكَ قَدْ جَعَلْتَ دِينَكَ تَبَعًا لِدُنْيَا امْرِئٍ ظَهَرَ غَيُّهُ» (نهج‌البلاغه، نامهٔ ۳۹)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): تو دینت را تابع دنیای کسی کردی که گمراهی‌اش آشکار بود.
بسیاری حتی در مسائل دینی دنبال کسانی می‌روند که گمراهی‌شان مسلم است؛ کسی که با زن برهنه عکس می‌گیرد یا با نامحرم دست می‌دهد — ولو روزی پرچم انقلاب بر دوش داشته — وقتی واضحات شریعت را رعایت نکند نمی‌توان علم انقلاب را به دست او سپرد. باید رای‌دهنده مراقب باشد که برگزیدگانش دنیاطلبان را پیشوای خود نسازند.
نامهٔ سی‌وهشت؛ عقب‌نشینی نکردن در برابر دشمن
چهارم، از نامهٔ سی‌وهشت: عقب‌نشینی نکردن در برابر دشمن. متأسفانه مسئولان مرعوب و سازش‌جو کم نبوده‌اند و زمانی دیپلماسی منفعل بوده است:
«لَا يَنْقَضِي عَنِ الْأَعْدَاءِ سَاعَاتُ الرَّوْعِ» (نهج‌البلاغه، نامهٔ ۳۸)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ساعت‌های ترس از دشمن نباید او را به عقب‌نشینی وادارد.
وقتی دشمن تشر می‌زند و کر می‌خواند، باید محکم ایستاد. این یکی از شاخصه‌های مهم کسی است که باید انتخاب شود.
نامهٔ پنجاه‌وسه؛ عهدنامهٔ مالک اشتر
قطعه‌های بعدی از نامهٔ پنجاه‌وسه — عهدنامهٔ معروف امیرالمؤمنین با مالک اشتر — برگزیده شده است.
اعتنا به نظر مردم
«وَلَا تَقُولَنَّ إِنِّي مُؤَمَّرٌ آمُرُ فَأُطَاعَ» (نهج‌البلاغه، نامهٔ ۵۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و مگو که من فرمانروایم و فرمان می‌دهم پس اطاعت شود.
نگو چون امیر شده‌ام هرچه بگویم همان است.
طبقهٔ سفلی و کاهش گرفتاری محرومان
«ثُمَّ اللَّهَ اللَّهَ فِي الطَّبَقَةِ السُّفْلَى» (نهج‌البلاغه، نامهٔ ۵۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سپس خدا را، خدا را دربارهٔ طبقهٔ پایین‌دست.
باید به فکر طبقهٔ مستضعف و محروم بود. امروز بعضی برای استحاله‌سازی واژه‌ها می‌گویند «کم‌برخوردار» به‌جای محروم و مستضعف؛ بازی با کلمات است. باید دید بنیاد مستضعفان چه کرده و چه باید بکند.
زدودن کینه و پرهیز از دوقطبی
باید کینهٔ مردم را از میان برد و جامعه را دچار دوقطبی‌سازی نکرد.
ریشه‌کنی فساد
«فَاحْصُصْ مَادَّةَ أُولَئِكَ بِقَطْعِ أَسْبَابِ تِلْكَ الْأَحْوَالِ» (نهج‌البلاغه، نامهٔ ۵۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ریشهٔ ستمکاری‌شان را با بریدن اسباب آن احوال ببر.
وقتی ریشهٔ ستم شناخته شد باید اسبابش را برید؛ نباید از کنار فساد آسان گذشت و گفت این برادر فلانی است یا خواهر فلانی یا حتی خویشاوند خودم. این سخن را کنار آن سخن بگذار که می‌گفت اگر دست برادرم را بگیرید انتخابات برگزار نمی‌کنم. هرچه پیش‌تر می‌رود چهرهٔ منفور بعضی آشکارتر می‌شود؛ با چه رویی دوباره چون افعی از لانه بیرون آمده‌اند و فراکسیون راه انداخته‌اند.
حسن‌ظن نداشتن به دشمن
«وَتَتَّهِمْ فِي ذَلِكَ حُسْنَ الظَّنِّ» (نهج‌البلاغه، نامهٔ ۵۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و در آن حال حسن‌ظن را متهم بدار.
مطلقاً به دشمن حسن‌ظن نباید داشت. آنان که پیوسته فقط از مذاکره می‌گویند معنایی ندارد؛ حسن‌ظن به دشمن توبهٔ گرگ مرگ است.
نظارت بر زیردستان و آزمایش پیش از به‌کارگیری
«ثُمَّ انْظُرْ فِي أُمُورِ عُمَّالِكَ فَاسْتَعْمِلْهُمُ اخْتِبَارًا» (نهج‌البلاغه، نامهٔ ۵۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سپس در امور کارگزارانت بنگر و آنان را پس از آزمایش به کار گیر.
پس از آنکه با آزمایش خبر محکم گرفتی که درستکارند، آنگاه به کارشان بگیر. امید که عاقبت ختم به خیر شود؛ به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.