ددرس‌گفتارها
بازگشت به پخش
متن کاملخلاصهنسخه کتابی · جلسه 076

یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.

آستانهٔ شعبان و صلوات

در آستانهٔ ماه شریف شعبانیم؛ ماهی بی‌شهادت و سرشار نور و سرور و میلاد. از بهترین دستورات شعبان صلوات بسیار است.

دستور صلوات نخودکی از سوم تا نیمه

هدیه‌ای از سلسلهٔ آیت‌الله عبدالقاسم شوشتری — شاگرد بلا فصل حافظیان، و او شاگرد نخودکی اصفهانی — نقل می‌شود. دستور خواص نخودکی: از روز سوم شعبان تا نیمه، با تسبیح نو که کسی با آن ذکر نگفته، در مکان و زمان ثابت: روز اول هزار صلوات هدیه به پیامبر؛ روز بعد به امیرالمؤمنین؛ همین‌گونه تا امام عسکری در آستانهٔ نیمه. تسبیح را رو به قبله بیآویز و تا برآورده شدن حاجت دست مزن. چون حاجت آمد بردار و هزار صلوات به امام عصر هدیه کن. اگر سال بعد هنوز حاجت نیامده، همان هزار را برای حضرت انجام بده؛ یا صلاح نبوده یا وقتش نرسیده. خود استاد یک‌بار دو سال بعد حاجت گرفت.

توحید افعالی؛ حجر ۶۶

«وَهُوَ الَّذِي أَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ۗ إِنَّ الْإِنسَانَ لَكَفُورٌ» (حجر، ۶۶)

ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و اوست که شما را زنده کرد، سپس می‌میراند، سپس زنده می‌کند؛ و انسان سخت ناسپاس است.

هو الذی أحیاکم: حیات از اوست. ثم یمیتکم: به نشئهٔ بعد می‌برد. قوس نزول را ملاصدرا لیلةالقدر خوانده؛ قوس صعود با قیامت صغری آغاز می‌شود و قیامت کبری با موت. کی می‌میراند؟ هو الذی؛ الله یتوفی الانفس. عزرائیل خادم است. ثم یحیی کم باز احیا می‌کند. با دیدن این همه باز ان الانسان لکفور؛ لام تأکید و کفور شدت ناسپاسی است. باید از این آه خدا سر به بیابان گذاشت.

محیی و ممیت آن‌به‌آن

کل یوم هو فی شأن: اسم محیی و ممیت پیوسته پیاده می‌شود. تجلی در نشئهٔ طبیعت گونه گون است؛ وقت موت طور عوض می‌شود: انما تنتقلون من دار الی دار. در برزخ نیز موتی هست؛ قرآن از دو مرگ سخن می‌گوید. از نظر فلسفی با پی‌درپی محیی و ممیت آن‌به‌آن می‌میریم و به طور دیگر می‌رویم.

سجدتین نماز؛ نقشهٔ احیا و اماته

در نماز همهٔ حقایق جمع است. سجدهٔ اول سر بر خاک: هنوز در کتم عدم یا گل خلقت؛ خدا ارادهٔ آوردن می‌کند. سر برداشتن: أحیاکم؛ ورود به دنیا. ذکر بین سجدتین استغفر الله: نشئهٔ غفلت و اختلاط حق و باطل. سجدهٔ دوم: ثم یمیتکم؛ موت و برزخ. سجدهٔ دوم را طولانی‌تر کنند؛ برزخ بس طولانی‌تر از طبیعت است. برخاستن: ثم یحیی کم؛ قیامت. پس از سجدهٔ دوم آنچه به کار می‌آید شهادتین است؛ سپس سلام بر نبی، ثم علینا و علی عباد الله الصالحین، ثم ال: سفرهٔ پیامبر گسترده می‌شود. پیامبر فرمود أنا والقیامة کهاتین.

از اسم حی غافل نباید بود؛ تعقیب پس از نماز با این اسم برکت دارد. صلوات شعبان و توحید موت و حیات دو بال این جلسه است.

سلسلهٔ اجازه و برکت عمل

شوشتری از حافظیان و او از نخودکی گرفته؛ هرچه نخودکی داشت بخشید. دستور از سوم شعبان با تسبیح نو و مکان ثابت اثر بیشتر دارد. گرو گذاشتن امام عصر تا پس از حاجت ادب خاصی است. تأخیر دو سالهٔ حاجت نشانهٔ زمان و صلاح است نه رد مطلق.

آه لکفور در برابر تماشای توحید

انسان می‌بیند خدا می‌آورد و می‌میراند و زنده می‌کند و باز کفور است. اسم محیی و ممیت آن‌به‌آن در ما جاری است. انتقال از دار به دار پوست‌اندازی وجودی است. برزخ نیز موت دارد پیش از قیامت کبری.

نماز فشردهٔ کتاب موت و حیات

سجدهٔ اول عدم، قیام دنیا با استغفار، سجدهٔ دوم برزخ طولانی، قیام قیامت با شهادتین و سلام بر نبی و صالحان. این همان احیاکم ثم یمیتکم ثم یحیی کم در رکعت است. اسم حی را در تعقیبات زنده بدار. شعبان با صلوات و توحید افعالی با نماز کامل می‌شود.

جمع هدیهٔ شعبانی و توحید افعالی

هزار صلوات روزانه تمرین اتصال به ولایت است؛ آیهٔ حجر تمرین دیدن موت و حیات از الله. هر دو انسان را از کفران به شکر می‌کشاند. عاقبت به برکت صلوات و فرج حضرت ختم به خیر.

برکت تسبیح نو در شعبان

ماه بی‌شهادت و سرشار میلاد است؛ بهترین دستور صلوات بسیار. سلسلهٔ نخودکی تا شوشتری اجازهٔ عملی می‌دهد: از سوم تا نیمه با تسبیح نو در وقت و جای ثابت هزار صلوات روزانه هدیه به معصومین تا عسکری؛ تسبیح رو به قبله آویخته تا حاجت؛ سپس هزار برای امام عصر. تأخیر حاجت به معنای رد نیست؛ صلاح و زمان است. تجربهٔ دو سالهٔ استاد گواه این ادب است.

توحید موت و حیات در حجر

هو الذی أحیاکم ثم یمیتکم ثم یحیی کم. حیات و موت و احیای دوباره از اوست؛ عزرائیل خادم. قوس نزول لیلةالقدرِ ملاصدرا و قوس صعود قیامت است. با این تماشا انسان لکفور است. اسم محیی و ممیت آن‌به‌آن جاری است؛ انتقال من دار الی دار پوست‌اندازی وجود است و برزخ نیز موتی دارد.

سجدتین فشردهٔ سه نشئه

سجدهٔ اول کتم عدم و گل خلقت؛ برداشتن سر احیا و ورود دنیا با استغفار؛ سجدهٔ دوم موت و برزخ طولانی؛ قیام دوم احیای قیامت با شهادتین و سلام بر نبی و صالحان. پیامبر قیامت را به دو انگشت چسبانده به خود تشبیه کرد. اسم حی در تعقیب نماز گم نشود. صلوات شعبان و توحید افعالی دو بال شکر در برابر کفران‌اند. عاقبت به برکت صلوات و فرج ختم به خیر.

ناسپاسی در برابر تماشای قدرت

آهِ ان الانسان لکفور وقتی معنا می‌یابد که آدم ببیند همهٔ آمدن و رفتن به دست اوست و باز غافل بماند. نماز هر روز این تماشا را فشرده تکرار می‌کند تا کفور به شاکر بدل شود. دستور شعبانی دل را به ولایت می‌بندد و آیهٔ حجر چشم را به توحید افعال.

تفصیل برنامهٔ هزار صلوات

روز سوم هزار به پیامبر؛ چهارم به امیرالمؤمنین؛ و روزبه‌روز تا برسد به امام عسکری نزدیک نیمه. امام عصر گرو است تا حاجت برآید. تسبیح نو و قبله و آویختن و دست نزدن ادب عمل است. اگر سال بعد حاجت نبود همان هزار را برای حضرت بگو؛ یا مصلحت نبوده یا زمان نرسیده.

ملاصدرا و دو قوس

آمدن به دنیا لیلةالقدر قوس نزول است؛ قیامت صغری آغاز صعود و موت دروازهٔ کبری. الله یتوفی الانفس؛ فرشته وسیله است. ثم یحیی کم وعدهٔ قطعی است. لکفور بودن انسان با وجود این تماشا آه آیه است. محیی و ممیت هر روز در ما متجلی‌اند.

از سجده تا سلام پایان نماز

فلسفهٔ سجدتین یکی از معارف بزرگان است: عدم، دنیا، برزخ، قیامت. استغفار میان دو سجده اعتراف به غفلت نشئهٔ طبیعت است. طول سجدهٔ دوم یاد طول برزخ است. شهادتین توشهٔ قیامت و سلام‌ها گسترش سفرهٔ نبی است. أنا والقیامة کهاتین حقیقت قرب به حجت را می‌گوید. اسم حی را در تعقیب زنده بدار.

جمع شعبان و توحید افعالی

صلوات هزارگانه از سوم تا نیمه دل را به چهارده نور می‌بندد و تسبیح آویخته ادب انتظار حاجت است. آیهٔ حجر چشم را به احیا و اماته و احیای دوباره می‌گشاید تا انسان از کفور به شاکر آید. نماز هر روز همین آیه را در دو سجده فشرده تکرار می‌کند. اسم حی و صلوات شعبان دو ذکر مکمل‌اند. عاقبت به برکت صلوات بر محمد و آل محمد و فرج حضرت ختم به خیر شود.

خادم بودن عزرائیل و فاعلیت حق

توحید افعالی می‌گوید الله می‌میراند؛ فرشته آلت است. چنان‌که در حیات نیز او محیی است. غفلت از این فاعلیت ریشهٔ کفران است. انتقال از دار به دار و موت برزخی ادامهٔ همان توحید است نه انقطاع از تدبیر او.

یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.