یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
آغاز جلسه
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست و فرجشان را شتاب بخش.
بسم الله الرحمن الرحیم و به او استعانت می‌جوییم.
«بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ» (سورهٔ فاتحه، آیهٔ ۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): به نام خداوند بخشندهٔ مهربان.
«ٱلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا دَاعِيَ ٱللَّهِ وَرَبَّانِيَّ آيَاتِهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سلام بر تو، ای دعوت‌کننده به‌سوی خدا و ای ربّانیِ آیات او.
«سَلَامٌ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سلام و رحمت خدا بر شما باد.
بازگشت به بحث صلوات و حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها
بحث بر سر صلوات بر حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها بود؛ به‌عنوان اخصّ اذکار، و نیز به‌عنوان تأثیرات خاصّ همین صلوات. و مطلق صلوات، به‌عنوان بهترین ذکر، بهترین پناه، و بهترین امان.
دیروز فرصت نشد که ادامه دهیم. امروز از فرمایش سید بحر العلوم آغاز می‌کنیم.
رؤیای صادقهٔ سید بحر العلوم
سید بحر العلوم، که از کاملین بود، می‌فرماید در رؤیای صادقه‌ای پیامبر عزیز عالم را مشاهده کردم. کنار پیامبر، امیرالمؤمنین ایستاده بود؛ حسنین نشسته بودند؛ و حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها نیز در گوشه‌ای از حجره بود.
رفتم دست پیامبر را بوسیدم. حضرت فرمودند:
«مَرْحَبًا بِوَلَدِي»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آفرین به پسرم؛ خوش آمدی ای فرزندم.
عرض کردم: یا رسول‌الله، من از شما سؤالاتی دارم. پیامبر فرمود: سؤالاتت را از پسرم مهدی بپرس.
در همان لحظه امام عصر تشریف آوردند. هرچه سؤال داشتم از امام عصر پرسیدم و جواب گرفتم. سپس حضرت مرا نزدیک مادرشان، حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، آورد و عرض کرد: مادر، پسرت را تحویل بگیر؛ یعنی سید بحر العلوم را.
حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها دست مرا گرفت. سید می‌گوید خانم را بدون پوشش و بدون مقنعه و روسری دیدم؛ از من حجاب نکرد. یقین کرد که سیدم. سپس دست مرا گرفت و به حجرهٔ خودش برد و آشی پیشم نهاد که بخورم.
این آش پر از حبوبات بود؛ انواع و اقسام حبوبات در آن بود. سید می‌گوید آن آش را خوردم. بعداً از مادر خودم پرسیدم: آیا آشی داریم که همهٔ حبوبات در آن باشد؟ گفت: بله؛ ایرانی‌ها آشی دارند به نام بیبی‌زهرا؛ همهٔ حبوبات در آن هست. همان آش را در رؤیای صادقه خانم به من داد و خوردم.
خود سید می‌گوید پس از خوردن این آش، شرح صدر عجیبی به من دست داد. هر چیزی را که می‌خواندم، یک بار بس بود تا برای همیشه در ذهنم بماند. گره‌ای از ذهنم باز شد و شرح صدر عجیبی پدید آمد.
ارتباط همین یک آش است: آشی که کسی در رؤیای صادقه با حضرت زهرا خورده باشد، می‌شود سید بحر العلوم؛ کسی که سینه به سینه پیش امام عصر می‌رود. توسل به حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها دیگر دستی بالاتر ندارد؛ نظیر ندارد.
صلوات حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها
چون بحث ما در اذکار و ادعیه و عوذات به صلوات رسیده بود، صلوات خانم را گفتیم که از متن احادیث آمده است:
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ فَاطِمَةَ وَأَبِيهَا وَبَعْلِهَا وَبَنِيهَا»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر فاطمه و پدرش و شوهرش و فرزندانش درود فرست.
در خصوص صلوات چند نکتهٔ دیگر نیز باید گفته شود تا اهمیتش دانسته آید.
کثرت صلوات و آسانی مرگ
مرحوم دولابی علیه‌الرحمه می‌فرمودند: کسی که زیاد صلوات می‌فرستد، خدا او را با پنبه سرش را می‌برد. مقصود، مرگ است. همهٔ ما را هنگام موت سر می‌برند؛ وقت مرگ که برسد، دنیای ما تمام می‌شود؛ اصطلاحاً یعنی سر را می‌برند. اما کسی که زیاد صلوات می‌فرستد، به فرمایش مرحوم دولابی، خدا با پنبه سرش را می‌برد؛ هیچ حس نمی‌کند. مرگی بسیار راحت دارد.
ابراهیم خلیل‌الرحمان و دوام صلوات
از امام صادق صلوات‌الله‌علیه پرسیدند که حضرت ابراهیم خلیل‌الرحمان شد و قرآن می‌فرماید تو را امام قرار دادیم و به مقام امامت رسید؛ به چه جهت، اختصاصاً او؟
«وَإِذِ ٱبْتَلَىٰٓ إِبْرَٰهِـۧمَ رَبُّهُۥ بِكَلِمَـٰتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّى جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا» (سورهٔ بقره، آیهٔ ۱۲۴)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و چون پروردگار ابراهیم را با کلماتی بیازمود و او آن‌ها را به انجام رساند، فرمود: من تو را امام مردم قرار می‌دهم.
امام صادق صلوات‌الله‌علیه فرمود: به جهت کثرت صلواتی که می‌فرستاده است. ابراهیم خلیل‌الرحمان دائم‌الصلوات بود. اثر صلوات تا کجا پیش می‌برد انسان را، که به مقام خلیل‌رحمانی می‌رساند.
صلوات ضرّاب اصفهانی
صلوات دیگری نیز تقدیم می‌شود. کتابش پیش روست؛ مجموعه‌ای از ادعیهٔ دوران غیبت است، چاپ شده، و کتابی نیکوست. این صلوات معروف است به صلوات ضرّاب اصفهانی.
ابوالحسن ضرّاب اصفهانی از مخلصین درگاه اهل بیت بود و در مکه زندگی می‌کرد. اگر حکایتش را بخواهید بدانید، هم شیخ طوسی در مصباح المتهجد آورده است، هم سید ابن طاووس — که هم‌پایهٔ سید بحر العلوم بود — به عظمت از این صلوات یاد کرده است.
سید ابن طاووس فرموده است: اگر نتوانستید هیچ‌یک از اعمال روز جمعه را به‌جا آورید، این صلوات را ترک نکنید؛ خصوصاً عصر جمعه. صلواتی بسیار عجیب است.
شیخ عباس قمی نیز آن را در مفاتیح آورده است؛ یعنی سندهای بسیاری برای آن هست. فرموده‌اند امام عصر این را به ابوالحسن ضرّاب تعلیم داد؛ همان‌گونه که زیارت آل یاسین را — که با «سلامٌ علی آل یاسین» آغاز می‌شود — تعلیم فرموده‌اند که هر کس بخواهد متوجه آن حضرت شود، از طریق این زیارت متوجه شود. این صلوات نیز در حقیقت امام عصر به ابوالحسن ضرّاب تعلیم کرده است.
متنی بسیار عجیب دارد. مشخص است که از ناحیهٔ مقدسه است. برای گره‌گشایی، برای قضای حاجت، و برای دفع بلا مطلقاً، بسیار نیکوست.
صلوات رمزی پس از نماز امیرالمؤمنین علیه‌السلام
صلوات دیگری نیز به‌صورت رمزی می‌گویم؛ چون خودم سالیان سال از آن برکات عجیبی در زندگی‌ام دیده‌ام. صلواتی بسیار کوچک است؛ بسیار سرّی و رمزی گفته‌اند و گذشته‌اند. پس از نماز امیرالمؤمنین است.
نماز امیرالمؤمنین در مفاتیح آمده است؛ و البته سید ابن طاووس در جمال الأسبوع نمازهای اهل بیت را که جمع می‌کند، این را نیز می‌آورد. در بعضی از نسخ به نام نماز توبه معروف است؛ اما اصلش نماز امیرالمؤمنین است: چهار رکعت، دو تا دو رکعت؛ در هر رکعت پس از حمد، پنجاه بار سورهٔ اخلاص خوانده می‌شود.
«قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدٌ» (سورهٔ اخلاص، آیات ۱ تا ۴)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): بگو: اوست خدای یکتا. خدای بی‌نیاز. نه زاده و نه زاده شده است. و هیچ‌کس او را همتا نبوده است.
روایت دارد که هر کس این نماز را بخواند، سپس تسبیح امیرالمؤمنین را — که یکی از باعظمت‌ترین تسبیحات است — پس از نماز بگوید، مانند کودکی که از مادر متولد شده پاک پاک می‌شود و حاجتش رواست.
آنجا این سر بیان شده است. شیخ عباس نیز آن را در مفاتیح آورده است. فرمود: اگر کسی پس از نماز امیرالمؤمنین این جمله را بگوید — صلواتی کوچک است — :
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى ٱلنَّبِيِّ ٱلْعَرَبِيِّ وَآلِهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر پیامبر عربی و خاندان او درود فرست.
پس از نماز امیرالمؤمنین آن تسبیحات عجیب و عظیم را بگوید، سپس این تکه را بگوید. اینجا حضرت فرمود که گناهانش، هم گذشته‌اش و هم آینده‌اش، بخشیده می‌شود.
این نیز رمزی دارد. یعنی چه گناهان آینده‌اش بخشیده می‌شود؟ برخی گفته‌اند یعنی خدا چنان دستش را می‌گیرد که دیگر گناه نمی‌کند. برخی این‌گونه تعبیر کرده‌اند. اهل نجات می‌شود. گناهان پیش و پس بخشیده می‌شود؛ و چنان است که دوازده بار ختم قرآن کرده باشد؛ و از گرسنگی و تشنگی روز قیامت در امان حضرت حق است.
این نیز اثری است از یک صلوات.
صلوات مأثور؛ بهترین ذکر برای دفع اجنه و ازدیاد رزق
صلوات به تعدد هست. منتها دیروز گفته شد که مأثور آن را به کار گیرید. برای دفع اجنه، و ازدیاد رزق و روزی، و طهارت نفس، بهترین ذکر است. بالاتر از این نداریم. می‌توان به مصادر و منابع و مآخذی رجوع کرد که صلوات‌های مأثور از اهل بیت در آن‌ها آمده است.
دستور علامه پس از نماز صبح و مغرب
دستورالعمل دیگری نیز هدیه است از حضرت استاد علامه. اثرش را نخست بگوییم. حضرت علامه می‌فرمودند کسی که این کار را بکند، از جمیع آفات و بلیات در امان خدا قرار می‌گیرد.
چه کند؟ پس از نماز مغرب و پس از نماز صبح، هفت مرتبه بسم‌الله الرحمن الرحیم را با ذکر حول بگوید. واوِ اضافه در آغاز ندارد؛ نه «و لا حول»، بلکه «لا حول ولا». بسم‌الله نیز دارد. این را هفت بار می‌گوید. سپس سی مرتبه تسبیحات اربعه را می‌گوید.
«لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِٱللَّهِ ٱلْعَلِيِّ ٱلْعَظِيمِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): هیچ جنبش و نیرویی نیست مگر به خداوند بلندمرتبهٔ بزرگ.
«سُبْحَانَ ٱللَّهِ وَٱلْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَٱللَّهُ أَكْبَرُ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): منزّه است خدا، و ستایش از آنِ خداست، و معبودی جز خدا نیست، و خدا بزرگ‌تر است.
کسی که این را ترک نکند، علامه می‌فرمودند از جمیع آفات و بلیات در امان است.
چهار جملهٔ امیرالمؤمنین برای اهل مشغله
نکتهٔ آخر، برای آدم‌های تنبل مثل خودم؛ و برای امروز کفایت می‌کند.
در بحار، جلد ۹۱، صفحهٔ ۲۴۲. حاج آقا این‌همه ذکر و دعا گفتی؛ ما وقت نداریم، حوصله نداریم، کشش آن را نداریم، به هر دلیلی. چیزی بگو که فشرده باشد و در عین حال کار همه را بکند.
امیرالمؤمنین چنین دستوری داده‌اند. شخصی از مولا سؤال کرد: من به جهت مشغلهٔ زیاد وقت نمی‌کنم این ادعیه‌ای را که شما می‌فرمایید بخوانم.
امروز دهمین جلسه بود که انواع و اقسام اذکار و ادعیه بیان شد؛ مخصوصاً در باطل کردن سحر و جادو، و دفع اجنه، و ازدیاد رزق و روزی. یکی شاید بگوید من فرصت ندارم؛ مشغله‌ام زیاد است؛ مثل همین شخص.
به امیرالمؤمنین گفت: چه کنم؟ حضرت بسیار زرنگی کردند و فرمودند چیزی به تو یاد می‌دهم که هر صبح بخوانی؛ چنان است که تمام ادعیه و اذکار را گفته‌ای.
چهار جمله است؛ بسیار کوتاه و بسیار شیرین. فرمود بگو:
«ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَىٰ كُلِّ نِعْمَةٍ وَأَسْأَلُ ٱللَّهَ مِن كُلِّ خَيْرٍ وَأَسْتَغْفِرُ ٱللَّهَ مِن كُلِّ ذَنبٍ وَأَعُوذُ بِٱللَّهِ مِن كُلِّ شَرٍّ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ستایش خدا را بر هر نعمتی؛ و از خدا هر خیری را می‌خواهم؛ و از خدا از هر گناهی آمرزش می‌طلبم؛ و به خدا از هر شرّی پناه می‌برم.
کل، کل، کل، کل.
ان‌شاءالله عاقبتمان ختم به خیر شود؛ به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست.
متن صلوات در همان کتاب ادعیهٔ دوران غیبت آمده است.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.