یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
فشار و تکان لباس در آب کر و جاری
در خصوص طهارت استفتای دیگری از رهبر شده: آیا در شستن لباس با آب کر یا جاری فشار دادن یا تکان دادن لباس واجب است یا نه؟ می‌خواهیم لباس متنجس را بشوییم و پاک کنیم. آیا نیاز دارد وقتی آب کر یا جاری می‌ریزیم لباس را تکان دهیم یا فشار دهیم؟ آقا فرموده‌اند احتیاطاً فشار بدهید یا تکان بدهید. چون بلافاصله بدون دادن فتوا احتیاط کرده‌اند، احتیاط واجب است؛ یعنی یا همین کار را بکنید یا رجوع کنید به مجتهدی که بعد از آقا اعلم است از نظر شما.
سؤال دیگر اینکه می‌خواهیم احتیاط شما را عمل کنیم: فشار بدهیم یا تکان بدهیم لباس را بعد از اینکه عین نجاست برطرف شد. آیا داخل آب فشار کافی است یا باید بیرون بیاوریم؟ آقا فرموده‌اند همان داخل آب هم تکان یا فشار کفایت می‌کند؛ نیازی نیست حتماً بیرون آب این کار را بکنید.
آیهٔ قساوت: چرا تضرع نکردند؟
یکی دیگر از آیات پیرامون قلب قسی آیهٔ چهل و سه سورهٔ انعام است.
«فَلَوْلَا إِذْ جَاءَهُم بَأْسُنَا تَضَرَّعُوا وَلَٰکِن قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطَانُ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ» (انعام/۴۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پس چرا هنگامی که عذاب ما به آنان رسید زاری نکردند؟ ولی دل‌هاشان سخت شد و شیطان آنچه می‌کردند در نظرشان بیاراست.
دو صورت رابطهٔ تضرع و قساوت
می‌فرماید فلولا إذ جاءهم بأسنا تضرعوا: پس چرا وقتی عذاب ما برایشان نازل شد تضرع نکردند؟ نیامدند در خانهٔ ما زاری کنند تا نجاتشان دهیم. خود قرآن جواب می‌دهد: ولکن قست قلوبهم. علت چیست؟ چون دچار قساوت قلب شده بودند.
البته بعضی چنین ترجمه کرده‌اند که چون تضرع نکردند قساوت قلب گرفتند. بعضی مفسران امروز بررسی می‌شد دیدند نه، برعکس؛ دلیل اینکه تضرع نکردند قساوت قلبشان بود. در هر حال هر دو صورت درست است: کسی که تضرع نکند در درگاه خدا قطعاً قساوت قلب پیدا می‌کند؛ و کسی هم که تضرع نمی‌کند دلیلش قساوت قلب است. یعنی هر دو درست است.
زینت شیطان پس از قساوت
و زین لهم الشیطان ما کانوا یعملون: بلافاصله می‌فرماید بعد که دل‌هاشان قساوت گرفت شیطان کردار زشت آنان را در نظرشان زینت و زیبا جلوه می‌دهد. پس اگر کسی دچار قساوت قلب شود — در پس تضرع نکردن به درگاه خدا و رجوع نکردن — چه اتفاقی می‌افتد؟ شیطان دست به کار می‌شود و کارها را برایش زینت می‌دهد؛ کاری می‌کند که حتی به جایی می‌رسد که کارهای زشتش هم برایش زیبا جلوه کند.
زیان‌کارترین اعمال در سورهٔ کهف
پیرامون این قصه آیهٔ صد و سه و صد و چهار کهف به تمام معنا بیان کرده است. خیلی از آیه‌های پرنهیب و تکان‌دهنده است؛ آدم واقعاً با این آیات تنش می‌لرزد که مبادا مصداق این آیات باشد.
«قُلْ هَلْ نُنَبِّئُکُم بِالْأَخْسَرِینَ أَعْمَالًا ﴿۱۰۳﴾ الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَهُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا ﴿۱۰۴﴾» (کهف/۱۰۳–۱۰۴)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): بگو آیا شما را به زیان‌کارترین مردم از جهت اعمال خبر دهیم؟ کسانی که کوشش‌شان در زندگی دنیا تباه شد و خود می‌پنداشتند که کار نیک می‌کنند.
قساوت در عقیده و قول و فعل
می‌فرماید قل هل ننبئکم بالأخسرین أعمالا: می‌خواهید به شما بگویم زیان‌کارترین مردم کیست؟ سپس: الذین ضل سعیهم فی الحیاة الدنیا؛ کسانی که تلاششان نابود شد در دنیا، در صورتی که وهم یحسبون أنهم یحسنون صنعا؛ گمان می‌کردند بهترین کار نیک را انجام می‌دهند. خیلی نهیب دارد.
بدونیم که در عقاید این امکان هست هم در اقوال هم در افعال. می‌شود انسان دچار عقیدهٔ فاسدی باشد و شیطان و نفس تسویل ایجاد کنند که گمان کند عقیدهٔ درستی است؛ هرچه به او بگویند قبول نکند. یا در اقوالش حرفی بزند یا در کردارش کاری کند که همه نصیحت و تذکر و انتقاد کنند: این چه کاری بود؟ این چه حرفی بود؟ این چه فکر غلطی است؟ این چه فرهنگ و تفسیر به رأی و راهی است؟ ولی گوش شنوا ندارد. چرا؟ چون قرآن می‌فرماید ولکن قست قلوبهم؛ چون دل سنگ شده به جهت اینکه به درگاه ما رجوع نمی‌کند.
اشک بر حسین و سنگ‌دلی مسئولان
یکی از جانبازان هشت سال دفاع مقدس که بسیاری از شهدا و فرماندهان بزرگ عکس داشت آمد؛ برخورد ناشایستی سازمان با او کرد که دل پردرد شد. اهل قلم می‌دانند و رهبری از بعضی آثارش تقدیر کرده بود. متأسفانه گوشهٔ خانه افتاده و کسی به دادش نمی‌رسد؛ همهٔ زندگی‌اش را باخته. جمله‌ای بسیار جالب گفت که به دل نشست. رجوع کرده بود به بعضی مسئولین و دست رد به سینه‌اش زده بودند؛ گفت عیبی ندارد غصه نخور: کسی که اشک برای امام حسین علیه‌السلام ندارد دلش سنگ می‌شود؛ اصلاً نمی‌تواند؛ به او اجازه نمی‌دهند گره از گریه بر امام حسین باز کند. واقعاً کسی که تضرع ندارد، اشک ندارد، زاری ندارد، به درگاه خدا رجوع ندارد، واقعاً دل سنگ می‌شود؛ نمی‌تواند بفهمد درد دیگران چیست.
اگر بعضی مسئولین چنان رفاه‌زده شده‌اند یا به قول رهبر اشرافی‌گری پیش گرفته‌اند، جز دل سنگ شدن و نرفتن در خانهٔ خدا چیست؟ اگر نیمه‌شب داشت، اگر سحر داشت، اگر تضرع و اشک و آه داشت مگر می‌شود خودش سوار ماشین گران شود بعد ببیند کسی با چند عائله روی موتور در سرمای زمستان می‌رود و بی‌تفاوت باشد؟ اصلاً نمی‌شود؛ این‌ها با هم جور درنمی‌آید.
تحریف کلام و توهم قساوت‌زده
یا آن کسی که تحریف می‌کند — یحرفون الکلم عن مواضعه آیهٔ سیزده سورهٔ مائده که دیروز بحث شد — انقلاب را، دین را، قرآن را. خدا هدایت کند کسانی را که در لباس پیامبر می‌گویند کی گفته جهنمی هست و عقابی هست؛ اراجیف می‌بافند. این‌ها چیزی جز قساوت قلب نیست؛ آثار همان است.
یا کسانی که حرف‌هایی می‌زنند که حتی کمترین تحلیل‌گر و یک کودک متوجه می‌شود توهم زده‌اند. یحرفون الکلم عن مواضعه؛ ارزش‌ها را منحرف می‌کنند و انحصار مطلوب می‌سازند. مانند آنکه در خط مقدم جبههٔ فرهنگی و رسانه به سینه بکوبد که شهید حججی را من حججی کردم. بنشین سر جایت؛ تو شهید حججی را حججی کردی؟ اگر کسی بخواهد بازی دنیا و شطرنج فضای مجازی کند بکند؛ اما حتی سردار سلیمانی را جبههٔ مقاومت و عراقی‌ها و سوریه بیش از شما برجسته کردند. عرضهٔ آن را نداشتید بعد می‌گویید شهید حججی را ما ساختیم. چقدر باید توهم زد. آیا جز این است که مصداق این آیات‌اند کسانی که چنین فکر می‌کنند و نه درد مستضعف برایشان فهمیده می‌شود نه ارزش‌های انقلاب را خوب می‌شناسند و دل رهبر پرخون است از دست این‌ها و ماها؟
ختم آیه: زینت عمل توسط شیطان
انتهای آیه می‌فرماید زین لهم الشیطان ما کانوا یعملون؛ شیطان دست به کار شده و کارها را برایشان زینت کرده؛ خودشان نمی‌فهمند؛ توهم زده‌اند هم در قول هم در فعل هم در عقاید. ان‌شاءالله عاقبت ختم به خیر شود به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.
پیوند طهارت ظاهر و باطن
احتیاط در فشار لباس ادب طهارت ظاهر است؛ تضرع ادب طهارت باطن. چنان‌که عین نجاست تا زدوده و فشار نشود پاکی نمی‌آید، قساوت نیز تا با اشک و زاری نشورد نرم نمی‌شود. شیطان پس از سنگ‌دلی کار زشت را زیبا می‌کند؛ ازاین‌رو مبارزه با قساوت مقدم بر اصلاح رفتارهای فرعی است. مسئول بی‌اشک و واعظِ تحریف‌گر هر دو گیرندهٔ زینت شیطان‌اند. ان‌شاءالله دل‌ها با تضرع نرم بماند.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.