یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
سفر شغلی و سفر تحصیلی
گفته‌اند که اگر سفر شغلی حداقل ده روز یک‌بار بر انسان واقع شود و سفر شغلی حساب شود، چنین کسی اگر حداقل ده روز یک‌بار برود و بیاید نمازش کامل است و مسافر حساب نمی‌شود. حالا از رهبر عزیز سؤال شده که اگر کسی برای تحصیل برود چه؛ شغل نیست؛ دانشجو است یا هر چه. اینجا در جواب دو استفتای شبیه به هم دو نظر داده‌اند؛ باید تفکیک کرد؛ این دو را با هم قاطی نکنید؛ بسیار مهم است. جایی که صرفاً برای تحصیل می‌رود دانشجو است فرموده‌اند این مسافر است و سفرش شغلی حساب نمی‌شود. اما اگر برای تحصیل رفت لکن مأموریتی رفت — اداره او را موظف کرد برو آنجا تحصیل کن؛ بورسیه گرفت یا هر چه؛ مأموریت اداری — آن تحصیل جزو شغلش حساب می‌شود و مسافر حساب نمی‌شود؛ نماز را کامل باید بخواند و روزه‌اش را بگیرد.
ایام الله و امتحان قلب
نکته‌ای امروز هشدار و حدیث نفس است. چون بحث قلب مورد امتحان واقع‌شده را داریم می‌گوییم: یکی از چیزهایی که خدا قلب مؤمن را با آن امتحان می‌کند ایام الله است؛ ظرف زمانی است.
«وَمَن يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَى الْقُلُوبِ» (حج/۳۲)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و هر که شعائر خدا را بزرگ دارد همانا آن از پرهیزکاری دل‌هاست.
فرموده‌اند یکی از آن شعائر الهی ایام الله‌اند؛ این روزهای خدایی. یعنی امتحان می‌شویم با روزها و یکی از بهترین روزهایی که در آن قرار گرفته‌ایم دههٔ اول ذی‌حجه است. همین‌اکنون در حال امتحان با این دهه‌ایم؛ امروز روز دوم است. وای بر مؤمنی که این دهه‌اش یا این ایامش با ایام دیگرش یکی باشد؛ متفاوت نباشد. آنکه بدتر باشد که هیچ؛ دوزخی است. اما آنکه متفاوت نباشد و این ایامش مثل ایام دیگرش باشد دهن‌کجی بدی به ایام الله کرده. ایام الله آن‌قدر نزد خدا عظمت دارند که صراحتاً در قرآن می‌فرماید به موسی گفتیم به قومت ایام الله را تذکر بده. ایام الله بسیار است؛ یکی زمان ظهور یوم الله الاعظم؛ یکی جمعه؛ یکی این ایام.
«وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَّعْدُودَاتٍ» (بقره/۲۰۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و خدا را در روزهای شمرده یاد کنید.
یاد خدا را بکنید در ایام معدودات؛ ایامی که عددش نزد خدا مشخص است. در ذیل این آیه اهل‌بیت فرموده‌اند منظور این دههٔ اول ذی‌حجه است؛ بسیار روز و ایام مهمی است. حالا حداقل آنان که چله نتوانستیم بگیریم از کل، چلهٔ کلیمیه را، این دهه را مراقبت کنیم. دیروز حواسمان نباشد از امروز. این حدیث نبوی را بنگرید که خیلی پیام در آن است؛ خیلی. به جرئت قسم می‌توان خورد در این مکان مقدس که با این حدیث می‌شود ده‌ها منبر پرپیمانه رفت.
حدیث نبوی ازکا عندالله
حدیث نبوی بسیار پرپیام است؛ با جرئت می‌توان گفت با این حدیث ده‌ها منبر پرپیمانه می‌شود رفت. پیامبر فرمود ما من ایام؛ هیچ روزهایی نیستند ازکا عندالله تعالی. ازکا از ریشهٔ زکوة؛ به یک معنا رشد و نمو و توسعه؛ به یک معنا پاکیزگی. به هر معنایی بگیریم می‌گوید ازکا عندالله تعالی. اعمال ما در ظرف زمانی و مکانی قرار می‌گیرند؛ اکنون ظرف زمانی این ایام است و ظرف مکان این مسجد و نمازخانه. گاهی چیزی را به خاطر ظرفش می‌خری؛ بسته‌بندی امروز در صنایع حرف اول را می‌زند؛ نوع بسته‌بندی چنان باشد که حریص شوی بخری. گاهی خود شخص رفته چیزی خریده به خاطر خود بسته؛ آن ظرفی که آن چیز در آن قرار گرفته. الان ظرف زمان به قدری نزد خدا قیمت دارد. ظرف زمان نزد خدا آن‌قدر قیمت دارد که می‌گوید ازکا بر وزن افعل؛ گرامی‌تر و اولاتر و بزرگ‌تر. اگر به معنای رشد بگیریم ظرفی رشدیافته‌تر و موسع‌تر از این ایام نداریم نزد خدا؛ هرچه بریزی پر نمی‌شود. کسانی که ظرفیتشان کم است؛ این خود بابی است. در همین قصه می‌دانید چقدر حرف‌ها زده‌اند بزرگان؛ بحث سعهٔ وجودی. نکتهٔ دوم اگر به معنای پاکی بگیریم هیچ‌وقت در ظرف ناپاک چیزی نمی‌خوری؛ همیشه در ظرف پاکیزه و استریلیزه با خیال راحت می‌ریزی. می‌گوید هرچه داری بریز در این ظرف زمان ده روز؛ خدا به ظرف نگاه می‌کند می‌خرد و هرچه بریزی پر نمی‌شود.
سپس پیامبر سنگ تمام می‌گذارد: و لا اعظم اجرا من خیر. الله اکبر. از این خیرش و از این اعظم اجراً. می‌گوید می‌خواهم از تو بخرم؛ بیشترین پول را به تو می‌دهم. کی در طی سال می‌توانی معامله کنی که بیشتر از اکنون خدا ازت بخرد؟ به خاطر این ظرف زمانی. بسم الله بفروش هرچه داری الان به خدا؛ جانت را می‌خواهی در این ایام بفروش. بعد می‌فرماید من خیر؛ خود خیر غوغاست. به یک معنا در روایت ولایت امیرالمؤمنین خیر مطلق است. وادی ولایت هم در همین ماه پیمانه‌اش پر و مهرش زده می‌شود. می‌فرماید فیه عشر؛ این دهه ده شب پرنور؛ و الفجر و لیال عشر؛ در سورهٔ فجر روایت داریم ذیل آن آیات که همین ده روز است. ان‌قدر این ده روز پیش خدا ارجمند است؛ حداقل تغییری در این چند روز بدهیم؛ حتی اگر چله جا ماندی از امروز شروع کن. ازکی؛ اعظم اجراً؛ بالاتر از این نیست.
قلب ممتحن و عمل در دهه
جالب‌تر برای تکاندن خود: هشدار است. الذین امتحن الله قلوبهم للتقوی؛ ذیل این آیه بحث می‌کنیم. قلوبی که مورد امتحان خدا قرار می‌گیرند یکی از طریق همین ظرف‌های زمانی است. چه کردی در این ده روز؟ این حدیث نبوی بس است برای امروز. پیامبر از عظمت این ده روز فرمود: عملی که در این ده روز انجام می‌دهید — حتی یک صلوات — فرق می‌کند با غیر این ده روز؛ همان‌طور که صلوات روی زمین با صلوات در آسمان و عرش فرق می‌کند. صلوات روی زمین اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم؛ در آسمان‌ها اللهم صل علی احمد و آل احمد و عجل فرجه؛ در عرش اللهم صل علی محمود و آل محمود. زمان و مکان موضوع را تغییر می‌دهد. پیامبر فرمود عملی که در این ده روز انجام می‌دهی حتی از جهاد در راه خدا برتر است؛ کی آرزو داشته برود جبهه و حتی شهید در راه خدا. این حرف پیامبر است. مگر یک جا؛ فقط یک جا آن می‌چربد: شهیدی که مال و جان و همهٔ دارایی‌اش را بردارد برود جبهه و هیچ‌کدام را برنگرداند؛ نه جسم نه جان نه مال؛ همه را فدا دهد؛ آن بالاتر است. ببین این چیست که آن یک رتبه از این بالاتر است. حالا ببین این چیست که آن یک رتبه از این بالاتر است — عمل در دههٔ اول ذی‌حجه حتی از جهاد برتر است مگر شهادت تمام‌عیار با فدا کردن مال و جان و همهٔ دارایی بدون بازگشت هیچ‌کدام. ان‌شاءالله عاقبت ما ختم به خیر شود به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.
پیامبر فرمود ما من ایام ازکا عندالله تعالی و لا اعظم اجرا من خیر فیهن. هیچ ایامی پاک‌تر و رشدیافته‌تر نزد خدا و با اجری بزرگ‌تر از خیر در این ده روز نیست. کسانی که سعهٔ وجودی‌شان کم است این ظرف را کوچک می‌بینند؛ در حالی که هرچه بریزی پر نمی‌شود. این خود بابی است که بزرگان در سعهٔ وجودی سخن بسیار گفته‌اند.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.