یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
ذکر یونسیه؛ عدد و بی‌عدد
«بسم اللّه و باللّه و على ملّة رسول اللّه»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): به نام خدا و به یاری خدا و بر آیین رسول خدا.
«المستغاث بک یا حجّة اللّه»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ای حجّت خدا، به تو استغاثه می‌شود.
پرسشی دربارهٔ اختلاف عدد ذکر یونسیه برای افراد معمولی مطرح شد. ذکر یونسیه از بهترین اذکار عبادی برای تقرّب به حضرت حق است؛ یا با عدد باید گفت یا بی‌عدد.
برای تازه‌کاران که برنامهٔ مدوّن سیر و سلوک ندارند، بی‌عدد، هر مقدار که سعهٔ وجودی اقتضا کند، پس از هر نماز در حالت سجده این ذکر را بگویند:
«لا إله إلّا أنت سبحانک إنّی کنت من الظّالمین» (انبیاء/۸۷)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): معبودى جز تو نیست؛ منزّهى تو؛ به‌راستى من از ستمکاران بودم.
یکی از بهترین اذکار برای برون‌رفت از ظلمات است. ظلمات ثلاث در اخلاق و عرفان بسیار مطرح است؛ چنان‌که حضرت یونس علی‌نبیناوآله‌وعلیه‌السلام وقتی در دل ماهی افتاد در سه ظلمت واقع شد. ذوالنون — صاحب ماهی — را قرآن چنین یاد می‌کند:
«و ذا النّون إذ ذهب مغاضباً فظنّ أن لن نقدر علیه فنادى فی الظّلمات أن لا إله إلّا أنت سبحانک إنّی کنت من الظّالمین فاستجبنا له و نجّیناه من الغمّ و کذلک ننجی المؤمنین» (انبیاء/۸۷–۸۸)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و ذوالنون را یاد کن آنگاه که خشمگین برفت و پنداشت که بر او تنگ نمی‌گیریم؛ پس در تاریکی‌ها ندا داد که معبودى جز تو نیست… پس او را اجابت کردیم و از اندوه رهانیدیم؛ و این‌گونه مؤمنان را می‌رهانیم.
این آیه اتفاقاً در رکعت اول نماز غفیله میان مغرب و عشا خوانده می‌شود. «فاستجبنا» و «نجّیناه من الغم» استجابت و نجات از غم را نشان می‌دهد؛ و «کذلک ننجی المؤمنین» می‌رساند که خدا دائماً اهل ایمان را از غم به نشاط و انبساط می‌برد، به شرط ایمان و پیاده شدن این ذکر در وجود؛ آنگاه استجابت قطعی است.
ظلمات ثلاث یونس و دنیا
حضرت یونس در ظلمات ثلاث بود: دل دریا، دل شب، دل ماهی. با تکرار و تردّد این ذکر خدا او را نجات داد. همین‌طور در ظلمات ثلاث دنیوی: حضرت اباعبدالله در دعای عرفه به ظلمات ثلاث مادر وقتی جنین در رحم است اشاره می‌کند. در دنیا نیز سه ظلمت داریم: ظلمت تن — بدن خاکی که تفالهٔ بدن برزخی است —؛ ظلمت دنیا به معنای حبّ دنیا — وگرنه خود دنیا آیهٔ الهی است؛ «حبّ الدنیا رأس کلّ خطیئة» —؛ و ظلمت سوم هوای نفس و خواهش دل. ذکر یونسیه از بهترین اذکار برای نجات از این ظلمت‌هاست.
برنامه برای مبتدی و سالک
برای تازه‌کاران بهترین آن است که بدون عدد، دست‌کم یک‌بار در سجده پس از هر نماز، با توجه عرفانی گفته شود — توجهی که معجزه می‌کند و از مواهب الهی است. می‌توان سه یا هفت بار یا بی‌عدد تا هر مقدار حال اقتضا کند.
اما کسانی که برنامهٔ مدوّن دارند، مشغول مراقبه و محاسبه و دارای استادند، باید اولاً از استاد نسبت به سعهٔ وجودی اقتباس کنند؛ اقتباس یعنی قبس‌قبس از وجود استاد نور گرفتن — چنان‌که موسی در دل شب رفت آتشی بگیرد و به پیامبری مبعوث شد. استاد مطابق ظرف وجودی طرف می‌گوید.
بزرگان مانند علامه حسن‌زاده فرموده‌اند برای ابتدای راه — با ظرفیت کافی — دست‌کم چهارصد بار در دل شب در سجده وارد شده؛ برای کامل‌ترها تا چهار هزار نیز هست. البته برای ماه زود است؛ در شروع بهتر همان بی‌عدد مطابق سعهٔ وجودی است تا نشاط نرود و با اکراه زدگی نیاید. باید نسبت به لذت وجودی پیش رفت تا موتور دل روشن شود و اندک‌اندک از افزونی ذکر لذت برد.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.