یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
تبریک دههٔ کرامت؛ ماه مهدوی که با جمعه آغاز شود
دههٔ باعظمت کرامت مبارک باد. پیش‌تر نیز گفته شده و برای تذکر یادآوری می‌شود: ماه قمری که روز اولش جمعه باشد ماهی است که سرتاسر منور است به نور حضرت اباصالح‌المهدی علیه‌السلام. ماهی که اکنون در آن قرار گرفته‌ایم چون با جمعه شروع شد ماه مهدوی است.
آیهٔ نور؛ دویست‌وپنجاه‌وشش؛ هدیه به امام عصر
«اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ» (نور/۳۵)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدا نور آسمان‌ها و زمین است؛ مثل نور او چون طاقچه‌ای است…
علامه بسیار به آیهٔ نور علاقه داشت. ملاصدرا نیز تفسیری بر این آیه دارد. فرموده‌اند به عدد «نور» — که خود عدد امام زمان نیز همان است: دویست‌وپنجاه‌وشش — اگر کسی بتواند هر روز دویست‌وپنجاه‌وشش بار این آیه را بخواند نور علی نور است؛ بخواند و برکاتش را ببیند. اگر نتوانست هر مقدار که می‌تواند در این ماه این آیه را بخواند و هدیه کند به امام عصر. بعضی از بزرگان فرموده‌اند هر شب پیش از خواب اگر کسی بتواند چهارده بار — یک ربع هم نمی‌شود — این آیه را قرائت کند و هدیه کند به امام عصر، بسیار برکت و اثر دارد؛ در این ماهی که اولش با جمعه شروع شد.
چلهٔ کلیمیه؛ زیاد با خدا حرف زدن
نکتهٔ دوم که بعضی پرسیده‌اند: چلهٔ کلیمیه یا موسی که از اول ماه ذی‌قعده تا دهم ذی‌حجه شروع شده — اکنون ماه ذی‌قعده‌ایم — بهترین کار چیست؟ باید به خود آیه دقت کرد. اصلاً به حضرت موسی علیه‌السلام می‌گویند کلیم‌الله؛ خیلی با خدا حرف می‌زد. اینکه کلیم‌الله است و این چهل هم منتسب به ایشان است خودش فریاد می‌زند که بهترین کار در این چهل روز آن است که زیاد با خدا حرف بزنید؛ تا می‌توانید حرف بزنید. حاجت خواستن به‌تنهایی حرف زدن با خدا نیست؛ حرف زدن گفت‌وگوست، نه فقط درخواست. بسیاری از ادعیه خواندنِ خداست و در آن‌ها درخواستی نیست؛ فقط خدا — مثل جوشن که همه‌اش اسماء خداست؛ خدا را می‌خوانی. با خدا گفت‌وگو کن.
اتفاقاً روایت از مرحوم شیخ حر عاملی در کتاب جواهر السنیه فی الأحادیث القدسیه: خدا به موسی فرمود می‌دانی چرا تو را برای نبوت اختیار کردم؟ به‌جهت آنکه دیدم بعد از نمازت می‌نشینی زیاد با من حرف می‌زنی؛ زود فرار نمی‌کنی بروی. خدا دوست دارد بنشینی با او حرف بزنی. در آن آیه‌ای هم که دههٔ اول ذی‌حجه می‌خوانند:
«وَوَاعَدْنَا مُوسَىٰ ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ۚ وَقَالَ مُوسَىٰ لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ» (اعراف/۱۴۲)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و با موسی سی شب وعده نهادیم و آن را با ده شب کامل کردیم؛ پس میقات پروردگارش چهل شب تمام شد. و موسی به برادرش هارون گفت در قومم جانشین من باش و اصلاح کن و راه مفسدان را پیروی مکن.
خلافت را می‌دهد: تو جانشین من باش در قومم. این جانشینی برادرش می‌خواهد بگوید چه؟ این جانشینی وقتی موسی به‌جهت زیاد صحبت کردن با خدا خلیفهٔ خدا شده، جانشین خودش هم قطعاً زیاد با خدا صحبت می‌کرده که اخلفنی فی قومی؛ که چه شود؟ وأصلح ولا تتبع سبیل المفسدین. یعنی اصلاً صلاح و رستگاری مردم در این است که آن کسی که بیشتر از همه با خدا مرتبط است و با خدا حرف می‌زند خلیفه‌اش شود، خلیفهٔ خدا شود میان آنان. پس بهترین کار در این چله همین است. حالا هرکس راهی پیدا کند با آنچه مأنوس است. یکی از بهترین صحبت‌ها با خدا ذکر یونسیه است:
«لَّا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ» (انبیاء/۸۷)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): معبودی جز تو نیست؛ منزهی تو؛ من از ستمکاران بوده‌ام.
می‌توان بعد از نمازها و سحرها هر چند با خدا در این چهل روز سخن گفت.
حضرت معصومه؛ زیارت‌نامهٔ معصومین و آبروی شفاعت
نکتهٔ بعد خود حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها که این ماه با میلادشان شروع شد: باید تا می‌توان در خصوص عظمت ایشان سخن گفت. عظمت ایشان هنوز درست جا نیفتاده. زیارت‌نامهٔ ایشان را که بررسی کنید عجیب است. از میان امامزادگان تنها امامزاده‌ای است که زیارت‌نامه‌اش را امامان معصوم تنظیم فرموده‌اند و سه امام معصوم به این زیارت او را خوانده و تصریح کرده‌اند. امام صادق پیش از به دنیا آمدن حضرت معصومه مژدهٔ ایشان را داده. اگر ایشان علمهٔ شفاعت بردارند روایت داریم کل صحنهٔ محشر را از گناهکاران خالی می‌کنند؛ یعنی همه را می‌توانند؛ چنین آبرویی دارند.
در زیارت وقتی سلام به انبیا می‌دهی غایبانه سلام می‌دهی: السلام علی إبراهیم، علی موسی، علی عیسی. ولی یک‌دفعه السلام علیک یا رسول‌الله؛ السلام علیک یا امیرالمؤمنین؛ همین‌طور اهل‌بیت را مخاطب قرار می‌دهی. یعنی کعبه اینجا حرم همهٔ اهل‌بیت است. روایت هم داریم که حرم ما اهل‌بیت قم است. یعنی از زیارت برمی‌آید کسی این بانو را زیارت کند کعبهٔ همهٔ اهل‌بیت را زیارت کرده. چه بنایی است که هر کدام از اهل‌بیت را صدا بزنی خودش می‌گوید لبیک؛ اما وقتی حضرت زهرا را صدا بزنی همه به تو رو می‌کنند. مرحوم مرعشی نجفی هم امام عصر را که زیارت کرد حضرت فرمود هر وقت دلتنگ مادر ما فاطمه شدی برو زیارت حضرت معصومه عمهٔ ما. حضرت زهرا محل جمع اجتماع همه‌شان است؛ آنجا هم پایگاه اهل‌بیت است. مقام و جایگاه را بنگر.
ملاصدرا در کهک؛ حل مشکل علمی با زیارت حضرت معصومه
خدا رحمت کند ملاصدرا را. این که در انتهای سخن یادگار حضرت علامه حسن‌زاده است. علامه در کتاب شریف شرح بر کتاب شریف اتحاد عاقل به معقول استادشان مرحوم علامه رفیعی قزوینی — کتاب اتحاد عاقل به معقول دارد و علامه شرح داده — آنجا می‌فرماید ملاصدرا این را خوب گوش دهید؛ ملاصدرایی که همه متحیر قلم ایشان‌اند؛ چه قلم پخته‌ای، چه دهانی که به قول علامه عقل این دهان و این چانه را تکان داده. ایشان فرموده‌اند که هر وقت برای من مشکل سنگین علمی پیش می‌آمد — کی؟ ملاصدرا. کی دارد می‌گوید؟ علامه حسن‌زاده. کجا؟ در شرح اتحاد عاقل به معقول — مشکل سنگین و پیچیدهٔ علمی برایم پیش می‌آمد از کهک قم — چون ایشان تبعید بودند به کهک — می‌آمدم پیاده تا قم زیارت حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها می‌کردم. مشکلم حل می‌شد. مشکل علمی‌ام حل می‌شد، برمی‌گشتم.
چرا ما فقط وقت پاس شدن چک‌مان و شفای مریض‌مان به حضرت معصومه توسل می‌کنیم؟ کی رفتیم ضریح بانو را بگیریم و از ایشان التماس کنیم یک مشکل پیچیدهٔ علمی و معرفتی را برای ما باز کند تا حقایق عالم را بفهمیم؟ آنان گاهی میان ما زندانی شده‌اند، میان ما غریب‌اند. امید که عاقبت ختم به خیر شود؛ به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.