یادداشت: ترجمههای فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شدهاند و جزو سخنان استاد نیستند.
ماه رجب؛ شهر الله و تکمیل توحید
در بحث توحید افعالی آیهٔ پنجاهوششم سورهٔ اسراء باید با دقت دیده شود. ماه رجب ماه توحید است؛ هرچند به یک معنا ماه ولایت نیز هست، اما ولایت روح توحید است. در یکی از خطبهها پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله رجب را شهر الله معرفی کرده و فرموده این ماه، ماه خداست. چه بهتر از آنکه در این ماه توحید انسان کامل شود؟
از مهمترین دستورات بزرگان — که دیروز نیز آمده بود — خواندن ده هزار مرتبه سورهٔ قل هو الله در طی این ماه است. سورهٔ توحید شناسنامهٔ خداست و توحید را کامل میکند. در برابر، سورهٔ انا انزلناه انسان را با کثرات و وسایل فیض الهی محشور میکند؛ تنزّل الملائکه، آمدن در قوس نزولی بهسوی کثرات. اما قل هو الله به عکس است: قوسش صعودی است و بنده را بهسوی وحدت محض میبرد. این تمایز دو سوره، نقشهٔ سلوک رجب را روشن میکند: یا انسان در کثرت وسایل میماند یا با توحید به وحدت صعود میکند.
حرز خانوادگی شبانه و اذکار حیّ و قیوم
حرز خانوادگی یا شخصی که دستورش در مسجد بلال بیان شده این است که هر شب — نه فقط ماه رجب — صد قل هو الله و سه ناس و سه فلق خوانده شود و بر اهل منزل دمیده شود؛ بهویژه کودکان از تصرفات شیاطین و بیماریهای پیدرپی مصون میمانند. در ماه رجب دستکم این عمل سه هزار بار میشود؛ بقیه را باید وقت یافت و به ده هزار رساند. این فرمایش آقای قاضی است. سالک الی الله این کار را میکند؛ وجود را در وادی توحید مهر میزند و تثبیت وجودی میدهد.
خدا رحمت کند مرحوم کشمیری را؛ ایشان بسیار توصیه داشتند در این ماه از اسمائی از خدای منان استفاده شود که در آن اسم الحی و القیوم آمده باشد؛ مانند خود یا حی یا قیوم، یا آن ذکر شریف که استاد برای تنویر قلب و قوت عقل بیان فرمودهاند: یا حی یا قیوم یا من لا اله الا انت. بسیار ذکر شریفی است و یکی از بهترین ذکرها در این ایام. اصلاً این ماه ماهی است که باید توحید کامل شود تا انسان بهدرستی تحویل ماه بعد داده شود و در آغوش پیامبر برود. لذا هر ذکر و سورهای که بیشتر بوی و رایحهٔ توحید میدهد، و هر عملی که بهسوی توحید سوق میدهد، در هر جا باشد باید دانسته و جدی گرفته شود؛ این معیار انتخاب عمل در رجب است.
آیهٔ پنجاهوششم سورهٔ اسراء؛ کشف ضر و تحویل
«قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُم مِّن دُونِهِ فَلَا يَمْلِكُونَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنكُمْ وَلَا تَحْوِيلًا» (اسراء/۵۶)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): بگو کسانی را که غیر او پنداشتهاید بخوانید؛ آنان نه مالک رفع زیان از شمایند و نه انتقال آن.
پیامبر مأمور است به آنان بگوید کسانی را که به جای خدا پنداشتهاید و عبادتشان میکنید بخوانید؛ آنان نه میتوانند آسیب و گزند را از شما دفع کنند و نه میتوانند آن را به دیگری منتقل سازند. در اقرب الموارد آمده از عادت عرب بوده که کسی سخن باطل و دروغ بسیار میگفت به او میگفتند فلانی زعم کرد؛ «زعمتم» یعنی به دروغ میگویند، چون هیچ کاری از اینها برنمیآید — از کسانی که بهسویشان میروید و بت خود ساختهاید. توحید افعالی همینجا رخ مینماید: مالک کشف ضر و تحویل فقط خداست.
برداشت غلط از صدقه؛ تحویل بلا
قدیماً برداشت غلطی از صدقه بود. یکی از نزدیکان صدقه میداد و میگفت سریع بیا برویم؛ بلایی که میخواست سر ما بیاید با این صدقه بر سر آن بیچارهای که صدقه را میگیرد میریزد. گفته شد این حرفها از کجاست؟ گفت از قدیم شنیدهایم. برداشتها را ببینید: میپنداشتند صدقه بلا را از سر خود برمیدارد و بر سر گیرنده میریزد. این همان تحویل است. آیه صریح میفرماید هیچکس «ولا تحویلا» نمیتواند بلا را از تو بردارد و به دیگری بدهد؛ چنین چیزی در دین نداریم. صدقه دفع بلا از مسیر رضای الهی است، نه انتقال شر به بندهای دیگر.
شأن نزول اول؛ هفت سال قحطی قریش
دو شأن نزول از مهمات نقل شده است. یکی آنکه هفت سال قریش به شدت دچار قحطی شدند. چند روز بیبارانی ما را اذیت کرده؛ هفت سال شوخی نیست — قحطی، بیچارگی، فلاکت و پیری همه را گرفت. پیدرپی به بتها دست دراز کردند و توسل زدند و هی بدتر شد؛ خبری نشد. چون هفت سال تمام شد و به فلاکت افتادند دامن پیامبر را گرفتند و گفتند حالا شما دعا کن. آنجا آیه نازل شد که دیدید با بتهایی که به آنها دست دراز میکردید هیچ کاری برای شما نتوانستند کرد؛ خدا تشری محکم زد تا بطلان زعم آشکار شود.
شأن نزول دوم؛ پرستش اجنه
روایت دوم از ابن مسعود است که عدهای به پرستش اجنه افتاده بودند و جنها را میدیدند. برخی معتقدند از پیامبر ما به این سو جنها دیگر دیده نشدند؛ برخی میگویند فقط در زمان سلیمان دیده شدند. آنچه تحقیق شده قوتش بیشتر است که از پیامبر ما دیده نشدند؛ دلایلی دارد که به وقت خود باید گفت. امروز نیز بسیاری از دشمنان کارها را با اجنه از جنس شیاطین جنی و انسی پیش میبرند. این هشدار جدی است برای خود و دیگران؛ هر که بخواهد میتواند محاجه و مناظرهٔ دوطرفه کند تا گام توحید محکمتر شود.
ابالسه علیه سالکان توحید و سخن رهبری
هرکس در مسیر توحید گام محکمتر بردارد، ابالسهای که به او حمله میکنند قدرت بیشتری دارند؛ از فراعنهٔ ابالسه و عفریتهای بزرگ. اکنون همه وسط آمدهاند. روزی نیست که پرچمداران و جلوداران و تریبونداران و مجموعه و هدایتگران پیام یا زنگ یا رجوع نکنند و از گرفتاریهایی که پیش میآید — بهویژه برای همسر و فرزندان — درددل نگویند.
رهبری چند سال پیش سخنی با رمز عجیب فرمودند: خدا چون شما را بخواهد عقاب کند بلا را بر سر همسر و فرزندانت میریزد. چه سنتی: برای آنان درجه میشود و برای شما امتحان سنگین و فتنه. بالاخره فعل الهی مجری میخواهد؛ توسط شیاطین. اسم خدا مذل هست یا نه؟
«إِنَّ اللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي مَن يَشَاءُ» (فاطر/۸)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدا هر که را بخواهد گمراه میکند و هر که را بخواهد هدایت میکند.
اسم خدا مذل است و نمیتواند معطل بماند؛ مجری میخواهد. مجری اسم مذل، شیاطیناند؛ بهویژه ابلیس ملعون. اینها دست به کار میشوند و بر سر ما میریزند. به حق این ساعت عزیز، اگر گارد بسته نباشد بیچارهمان میکنند؛ ما ذو النفوس ضعیفهایم و بدون حصار ذکر و حرز در برابرشان تاب نداریم.
گارد با احراز؛ حرز امام رضا و حرز کبیر جواد
گارد با احراز و عوذات بسته میشود. بزرگان دستور دادهاند؛ کی گفته اینها خرافات است؟ امام رضا علیهالسلام حرز داشت. او انسان کامل و کون جامع است و خودش حرز جامع؛ باز هم حرز به باز مبارک یا یقه میبست. چگونه او داشت و ما نداشته باشیم؟
دستورعمل ساده تا حرز — بهویژه حرز شخصی و حرز کبیر امام جواد که بارها توصیه شده — تهیه شود این است: هر وقت در جمع فامیل یا جلسه احساس کردید در معرض دیدید، سریع دو دست را پیش صورت آورید، سورهٔ ناس و فلق و آیةالکرسی بخوانید، بدمید به دستان و به صورت بکشید؛ به خانواده نیز بیاموزید. موقتاً دفع بلا میکند تا حرز فراهم شود.
دیروز کسانی شاهد بودند؛ برادر سازندهٔ مستند شنود پیش دفتر بود و از بلاهایی که بندگان خدا کشیده بودند سخن گفت. از نوادگان شیخ صدوقاند. چرا؟ حرز کبیر امام جواد نداشتند. گفته شد همهٔ حرزها را داشته باش اما تا این را نداشته باشی بلا پشت بلا میآید. نمیدانید با یک جلسه و یک لوح سینهٔ مسجد بلال چه فشارها میآید؛ یک روز با تمام قوا ایستادیم تا کار مسجد پیش رود و در ترافیک از پشت پنج ضربهٔ محکم خورد به ماشین در حالی که خط به ماشین نریخته بود و سپر ریخته بود. اگر حرز باشد حفظ میماند.
بیست و یک جلسهٔ احراز و عوذات که یادگاران بزرگان تقدیم شده باید جدی خوانده و گرفته شود. نظرات حضرت امام پیرامون این آیه برای روزهای بعد میماند. اللهم بارک لمولانا صاحب الزمان. والحمد لله رب العالمین.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیادهسازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمههای فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شدهاند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسشوپاسخهای پس از درس و صداهای جانبی حذف شدهاند. تقسیمبندیهای فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.