یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
سالروز شهادت سید حسن نصرالله؛ نماد مقاومت
امروز سالروز شهادت سید مقاومت، سید حسن نصرالله است؛ روحش شاد باد. خدا روح او را شاد کند که به واقع نماد مقاومت بود. از هر آدمی — چه مخالف چه موافق — یک جمله دربارهٔ او بپرسند، می‌گوید او نماد مقاومت بود؛ دلگرمی انقلاب ما و رهبر ما و جبههٔ انقلاب و جبههٔ مقاومت. روحش شاد.
گوینده خود نمی‌دانست و چون از فرزندان مقاومت شنید سخت شگفت‌زده شد: این نیروی عظیم که بر ضد اسرائیل و استکبار بسیج شده، با حدود بیست نفر آغاز کرده است. سید حسن در لبنان کار را ابتدا با بیست نفر ساکن و همراه شروع کرد. اگر جماعتی براستی بر یک کلمهٔ واحد — توحید و وحدت دل و اتفاق قول — متفق شوند، کار تمام است. سازمان‌هایی با این‌همه عده و عُده گاهی کارشان درست پیش نمی‌رود؛ خدا به فریاد برسد. ثواب این نکته را به روح آن بزرگوار تقدیم می‌کنیم.
توحید افعالی؛ زبان حال پدران و مادران
بحث در توحید افعالی بود. یکی دیگر از آیاتی که توحید افعالی را بیان می‌کند و به یک معنا زبان حال بسیاری از پدران و مادران امروز است، آیهٔ صدونود سورهٔ اعراف است. آیهٔ پیش می‌فرماید که پدر و مادر از خدا فرزند می‌طلبند: خدایا به ما فرزند سالم و صالح عطا کن؛ ما شکرگزار توایم.
«فَلَمَّا آتَاهُمَا صَالِحًا جَعَلَا لَهُ شُرَكَاءَ فِيمَا آتَاهُمَا ۚ فَتَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ» (اعراف/۱۹۰)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پس چون به آن دو فرزند صالحی عطا کرد، برای او در آنچه عطا کرده بود شریکانی قرار دادند؛ پس خدا برتر است از آنچه شریک می‌گیرند.
«فلما آتاهما صالحا» — وقتی خدا فرزند صالحی به آنان داد، چه رخ می‌دهد؟ «جعل» مثنی آمده و به آن دو — پدر و مادر — بازمی‌گردد: «جعلا له شرکاء فیما آتاهما». در همان چیزی که خدا عطا کرد، به جای ادای شکر، برای خدا شریک قائل می‌شوند. مفسران گفته‌اند مراد آن است که می‌گویند آن طبیب بود، آن دکتر، آن آمپول، آن تزریق، آن دارو که خوردند و سبب فرزندآوری شد. حواس از این پرت می‌شود که تا خدا نخواهد چگونه کسی فرزنددار می‌شود. هو الذی؛ هرچه هست اوست.
«هُوَ الَّذِي أَنشَأَكُم مِّنَ الْأَرْضِ» (هود/۶۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): اوست که شما را از زمین پدید آورد.
شما را از همین زمینی که بر آن قدم می‌زنید انشا می‌کند؛ از پست‌ترین چیزی که پا بر آن می‌کوبید. از همین شما را انشا کرده است؛ شوخی نیست. این قدرت خداست؛ قدرت احدی نیست. کسانی که فرزنددار نمی‌شوند دست به دارو و درمان ببرند؛ مانعی نیست. اما هرچه هست در دست حضرت حق است.
دستورالعمل‌های بهجت و حقیقت زیارت رضا
خدا رحمت کند آقای بهجت را؛ روحش شاد. ایشان چند دستورالعمل برای فرزندآوری دارد که می‌توان در کتاب بهجت و دعا مراجعه کرد. معمولاً نیز پاسخ گرفته‌اند. یکی از آن دستورات زیارت امام رضا علیه‌السلام است؛ به همین سادگی — البته فقط به قصد زیارت بروید. خدا رحمت کند آقای مجتهدی را؛ می‌فرمودند زیارت امام رضا آن است که سوار وسیله شوی، خوراک مختصری با خود برداری و بروی؛ به مشهد که رسیدی به حرم بروی، وضو تازه کنی، و یک ساعت یا دو ساعت یا چهار ساعت — هرقدر ظرفیت داری — زیارت کنی؛ همان خوراک مختصر را بخوری و سوار وسیله بازگردی به شهر خود. این اصل زیارت است؛ نه سیاحت در آن، نه تجارت، نه گشت‌وگذار. کسی این کار را به عشق فرزندداری انجام دهد، ان‌شاءالله خدا عطا می‌کند.
شبههٔ شرک آدم و حوا و پاسخ امام رضا
دو نکته هست. نخست آنکه تفاسیر و روایات می‌گویند نخستین پدر و مادری که از حضرت حق فرزند سالم و صالح خواستند، حضرت آدم و حوا — اجداد ما — بودند؛ روحشان شاد. پس چگونه آیک می‌گوید «جعلا له» و این جعل به آن دو بازمی‌گردد و آنان شریک قائل شدند، و «فتعالی الله عما یشرکون» — خدا برتر است از شرک آنان و از آن بری است؟ مگر آدم و حوا، مگر پیامبر، مشرک می‌شود؟ ظاهر سیاق آیک گویا می‌گوید آدم مشرک شد و حوا مشرک شد. اینجا عالم باید به کارشناس دین رجوع کند.
همین روایت را در تفسیر اهل‌بیت می‌توان دید. ذیل همین آیک روایتی است که شخصی می‌گوید در مجلس مأمون نشسته بودم و امام رضا — قربانش برویم — آنجا حاضر بود. مأمون همین سؤال را از امام رضا کرد: مگر شما معتقد نیستید انبیا معصوم‌اند؟ حضرت فرمود بله. مأمون بسیار زیرک بود و برخی گفته‌اند حافظ قرآن نیز بوده — لعنة الله علیه. آیک را قرائت کرد و گفت این چه می‌گوید؟ مگر روایت ندارید این آیک در شأن آدم و حواست؟ حضرت فرمود بله. پس چگونه است که اینجا می‌گوید شریک قائل شدند؟
امام رضا چه زیبا پاسخ دادند. سند روایت محکم است. فرمودند حضرت آدم و حوا از خدا طلب کردند فرزند سالم و صالح و شکرگزار او باشند. حضرت حوا در آن عصر با امروز فرق می‌کرد: جثهٔ آدمیان بزرگ‌تر بود، قدرتشان بیشتر، و عمرشان هزارساله؛ سپس نسل بشری به ضعف مفرد رفت. حضرت رضا فرمودند پانصد بار حضرت حوا باردار شد و هر بار جفت — یک پسر و یک دختر — همه سالم و صحیح‌الخلقه و همه صالح؛ ابتدا به ساکن همه خوب و سرحال و صالح. مأمون دقت می‌کند: پس شرک به کی می‌خورد؟ حضرت فرمودند اینان دو گروه شدند — گروه دختران و گروه پسران؛ پانصد بارداری جفت حساب کنید دو گروه می‌شوند. هر بار بارداری جفت می‌شدند؛ امروز برعکس شده و دوقلو بسیار کم است؛ آن زمان اکثراً دوقلو می‌شدند تا زادوولد جمعیت بالا رود.
فرمول «جعل» را امام رضا چنین فرمودند: این «جعلا»ی مثنی به آن دو گروه می‌خورد؛ یعنی فرزندان حضرت آدم و حوا مشرک شدند. پدر و مادر شاکر بودند و اینان شاکر نشدند؛ مشرک شدند. امروز می‌نگری پدر خوب، مادر خوب؛ مادر شاد و دختر رها؛ پدر مسجدی و هیئتی و فرزند رها. این را می‌بینیم؛ این اتفاق می‌افتد.
مثلث تربیت
البته مثلث تربیت در آن مؤثر است. یکم: صلب و رحم — پدر و مادر نقش اساسی دارند. نخستین جایی که در قوس نزول می‌آییم، در صلب پدر و سپس رحم مادر رنگ می‌گیریم؛ سعه یا ضیق. دوم: محیطی که در آن قرار می‌گیریم. اباعبدالله در دعای عرفه از خدا تشکر می‌کند که مرا در زمانی پیاده کردی که پیامبر عزیز عالم است؛ شوخی نیست. باید شاکر باشیم که در زمان انقلاب در این عالم پیاده شدیم؛ وگرنه معلوم بود چه می‌شدیم. سوم: مربی. مثلث تربیت این سه است.
روزی در هیئتی مادری بود و چند فرزندش؛ همه اهل تسنن بودند. نه بحثی شد و نه جدلی؛ یک جمله گفته شد:
«يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ» (اسراء/۷۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): روزی که هر گروهی از مردم را با امامشان فرا می‌خوانیم.
هر کس با امامش محشور می‌شود. امام ما امیرالمؤمنین است. افتخار ما این است که اصلاً دعوا با کسی نداریم؛ ما با امیرالمؤمنین محشور می‌شویم. امام شما، خلیفهٔ شما — ما با همان‌ها محشور می‌شویم؛ تمام شد. الحمدلله آنان شیعه و اثنی‌عشری شدند؛ خودشان و بچه‌هایشان با همین یک جمله بازگشتند. تربیت بسیار مهم است و حرف اول را می‌زند. ان‌شاءالله عاقبت همگی ختم به خیر شود. اللهم بارک لمولانا صاحب‌الزمان. والحمد لله رب العالمین.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.