یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
مقام محمود و سعهٔ وجودی در نافلهٔ شب
در بحثِ مقامِ محمود بودیم و نمونه‌هایی آوردیم از آنکه بسیاری از علمای امامیه و مفسّران آن را همان مقامِ شفاعت می‌دانند. گفته شد هرکس نسبت به سعهٔ وجودی‌اش با خواندن و اقامهٔ نمازِ شب می‌تواند به بخشی از مقامِ محمود برسد. یکی از عللِ تأکیدِ قاطع بر این معنا، همان فرازِ زیارتِ شریفِ عاشوراست:
«وَأَسْأَلُهُ أَنْ يُبَلِّغَنِيَ الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ» (زیارت عاشورا)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و از او می‌خواهم که مرا به آن مقامِ محمود که برای شما نزد خداست برساند.
یعنی درخواست می‌شود آن مقامِ محمودی که آنان نزد خدا دارند. البته آن مقامِ کامل را به دیگری نمی‌دهند؛ به میزانِ سعه و ظرفِ وجودی و هر مقدار که از حقیقتِ نافلهٔ شب بهره‌مند باشند عطا می‌شود. شهید از هفتاد نفر تا هفتصد هزار نفر را می‌تواند شفاعت کند؛ اختلافِ درجه برای چیست؟ به جهتِ مقام و رتبه‌شان.
تفاضلِ رسل؛ میزانِ ولایت
«تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ» (بقره/۲۵۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آن رسولان برخی را بر برخی برتری دادیم.
فضیلت و برتری به چه چیز است؟ به میزانی که ولایت را اخذ کرده‌اند؛ چقدر به ولایتِ کلّیّهٔ الهیّه رسیده‌اند — ولایتی که همه‌اش را امیرالمؤمنین حضرتِ وصی علی علیه‌الصلاةوالسلام برداشت. هیچ‌یک از انبیا نتوانستند همهٔ ولایتِ کلّیه را بردارند جز در افقِ مقامِ ختمی؛ ولی مولا برداشت و این چهارده نورِ پاک برداشتند. هر مقدار که به ولایت رسیدند رتبه‌شان همان است. انبیا چنین‌اند؛ اشخاص و افراد جز انبیا نیز چنین‌اند؛ شهدا نسبت به سعهٔ وجودی‌شان چنین‌اند.
شهادت؛ شهود و درک از نماز
شهید کسی است که شهود پیدا می‌کند و شاهد بر عالم می‌شود. «أشهد» که در تشهّد می‌گوییم متأسفانه گاه لقلقهٔ زبان شده؛ باید به مقامِ شهود رسید — همان شهادتی که در پایانِ نماز در سلام است. تشهّدِ «أشهد أن لا إله إلا الله» مقامِ شهادت و شهود است؛ یعنی درک از نماز. به قولِ مولا علی علیه‌الصلاةوالسلام نماز مقامِ زیارتِ خداست؛ زیارتگاه و بارگاه و حرم است. اگر توفیق باشد در خصوصِ نماز اندکی سخن گفته شود، دانسته می‌شود چه حرمِ باعظمت و بی‌نظیری است.
سخنِ آیت‌الله بهجت؛ مراقبهٔ روز و حضورِ نماز
آیت‌الله بهجت فرمودند نماز نخوان که حال کنی و کیف کنی؛ نماز بخوان که حالت را بسنجی — یعنی بفهمی حالت چگونه است. در ایامِ تحصیل در قم، در محضرِ حضرت عمّه توکل، دوستی پرسید چه کنیم در نماز حضورِ قلب داشته باشیم؟ ایشان تبسمی تلخ کردند و فرمودند آنکه بیرون از نماز یکسره در غفلت است، چگونه می‌خواهد با یک الله‌اکبر به درکِ نماز وصل شود؟ نمی‌شود. باید همهٔ روز وصل باشد، مراقبه کند، خود را در حضورِ حضرت حق بداند تا آنگاه نماز خود را بنمایاند. نماز زیارتگاه و بارگاه است.
کامل الزیارات؛ ابن‌قولویه و برکتِ یادِ حسین
«وأسأله أن یبلّغنی المقام المحمود لکم عند الله»؛ درخواست می‌کنم آن مقامِ محمود را که برای شما نزد خداست. حدیث قدسی است. نخستین منبعی که حدود هزار سال پیش زیارتِ عاشورا را مطرح کرده کامل الزیاراتِ مرحوم ابن‌قولویه قمّی است؛ کنارِ شیخ مفید در کاظمین دفن است. بارها نقل شده امام عصر خم شد، ضریحِ قبرِ شیخ مفید و ابن‌قولویه را بوسید و گریست؛ کم شخصیّتی نیست. کامل الزیارات را باید دید که چه خبر است: با جرعه‌ای آب، اگر بگوید صلّی الله علیک یا أبا عبدالله لعن الله قاتلیک و با خلوص خرابش نکند، راه بهشت گشوده می‌شود. بهشتی شدن از این مسیر آسان است — و این از ما نیست؛ مقامِ سیدالشهداست. ببین چه مقامی دارد که با آب خوردن و یادش کردن: شیعتی مهما شربتَ ماءً اذکرنی.
مکاشفهٔ حضرت سکینه
حضرت سکینه در مکاشفه‌اش کنارِ گودال به مقامِ کشف و شهود رسید. آقا به او فرمود سکینه جان، سلام مرا تا قیامِ قیامت به محبّانم برسان؛ بگو هر وقت آبِ گوارا نوشیدید یادِ من باشید؛ لب‌تشنهٔ من باشید. تا قیامِ قیامت هرکس آب می‌خورد و به اباعبدالله سلام می‌دهد، اجرش از آنِ حضرت سکینه است. صلّی الله علیک یا مظلوم یا أبا عبدالله. امید آنکه کربلا را با معرفت زیارت کنیم؛ صلوات بر محمّد و آلِ محمّد.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.