یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
ماه ولادت؛ ظرفیت تشبّه به حجت
صلوات بر محمد و آل محمد و تعجیل فرجشان. پیش‌تر گفته شد روزی که هر کس به دنیا می‌آید ظرف ظهور است و ربط وجودی عمیقی با آن شخص دارد. چون در این ماه حجت خدا، ولیّ اعظم حق، بقیة‌الله الأعظم به دنیا آمده، قطعاً این ماه مانند همان ساعت و روز ولادت ظرفیت خاصی دارد.
«یوم ندعو کلّ اُناس بإمامهم» (إسراء/۷۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): روزی که هر گروهی را با امامشان فرا می‌خوانیم.
همه در قیامت پشت سر امامشان محشور می‌شوند. مأموم باید وجه تشابهی با امامش داشته باشد. لذا در این ماه بهترین ساعات و آنات برای تشبّه به حضرت بقیة‌الله است.
المهدی طاووس اهل الجنّة
یکی از القابی که پیامبر عزیز عالم به ایشان داده‌اند این است که فرمودند: المهدی طاووس اهل الجنّة. چرا لقب طاووس؟ طاووس نه یکی از پرندگان زیبا، بلکه زیباترین پرنده است. امیرالمؤمنین علی علیه‌الصلاةوالسلام خطبه‌ای در خصوص عجائب وجودی طاووس دارد.
معمولاً در تشبیه، مشبّه و مشبّه‌به و وجه شبه و ادات تشبیه هست و باید روشن شود. وقتی گویند علی یا حیدر کرّار اسدالله بود — شیر الهی — نه آنکه تمام آنچه در شیر هست در علی بوده؛ اصلاً قابل قیاس نیستند. منظور وجه شبه است: شجاعت شیر، نه همه چیز. وقتی گویند امام عصر طاووس اهل بهشت است، اولاً اهل بهشت کیان‌اند؟ عبادالله‌اند؛ عبادالرحمن‌اند. او طاووس آنان است؛ از همه زیباتر.
نماز شب؛ جلا و نور و بها
در میان اعمال چه چیز باعث زیبایی و ظرافت و جلا و نور و بهاست؟ آنچه به شدت چهره را زیبا و نورانی می‌کند نماز شب است:
«و من اللیل فتهجّد به نافلةً لک عسى أن یبعثک ربّک مقاماً محموداً» (إسراء/۷۹)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و پاسى از شب را به نافله بیدار باش؛ باشد که پروردگارت تو را به مقامى ستوده برانگیزد.
معمولاً برای هر عمل خدا ثوابی مترتّب کرده؛ اینجا می‌فرماید «مقام». حرف از ثواب صرف نیست؛ یکی از وجوه همین می‌تواند باشد.
یکی از اهل دل — اهل کرامت از دوستان نزدیک — حرف شیرینی زد که خودِ استاد تا آن زمان به آن توجه نداشت: شاید وجهی از این لقب به طولانی بودن عمر حضرت مربوط باشد. عمر ایشان از میان ائمه درازتر است؛ همه زیر صد سال بودند و ایشان هزار و اندی سال. هر چه عمر بیشتر، عبادت بیشتر؛ و هر چه عبادت بیشتر، قطعاً نور بیشتر.
چرا به سید ابن طاووس طاووس گفتند؟
سید ابن طاووس را نیز به جدّ اعلایشان طاووس گفته‌اند. محمد بن اسحاق جدّ اعلای علی بن موسی بن جعفر بود که معروف به ابن طاووس است. چرا به او طاووس گفتند؟ در بررسی زندگی‌نامه دو وجه آمده است.
یکی آنکه بسیار اهل نماز شب بوده؛ از جهت جدّ اعلا، محمد بن اسحاق، چندان اهل نماز شب بوده که چهره‌ای خاص داشته. معمولاً سحرخیزان چهره‌شان با دیگران متفاوت است؛ آدم دوست دارد نگاهشان کند. برعکس آنان که اهل سحر و تهجد نیستند، چهره‌شان تلخ می‌نماید.
وجه دیگر: طاووس همه جایش زیباست جز پا؛ پای طاووس با بدنش نمی‌خواند. از نظر تاریخی گفته‌اند چهره‌اش بسیار زیبا و خوش‌اندام بوده اما پاها تناسب با بدن نداشته؛ از این جهت نیز او را مانند طاووس خوانده‌اند. البته دربارهٔ امام عصر نباید گمان کرد قصه‌ای در باب پا هست؛ وجه شبه زیبایی و بهاست. اما دربارهٔ سید ابن طاووس دانستن این وجه تاریخی مفید است.
این ماه؛ ماه میلاد نه شهادت
در هر حال اگر کسی می‌خواهد بسیار نورانی و شبیه آقاش شود، این ماه، ماه اوست؛ شبیه امام عصر شود. ایام ولادت حضرت است — نه فقط روز ولادت، بلکه ماه ولادت. و عجیب آنکه تنها ماهی است که هیچ شهادتی در آن نیست؛ همه میلاد و شگون و شادی و به یُمن قدوم است؛ خاصه عزیزِ دلِ امام حسین که میلادش در همین ایام است — نوزدهم یا بیست‌ویکم یا بیست‌وسوم، به اختلاف نقل. باشد که همه مشمول عنایات خاص و ویژهٔ ایشان قرار گیرند.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.