یادداشت: ترجمههای فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شدهاند و جزو سخنان استاد نیستند.
هدیهای از فلاح السائل
هدایایی که امروز تقدیم میکنیم از کتاب شریف فلاح السائل سید ابن طاووس است. یکی از کتابهای بسیار عالی و نیکوست؛ کتابی که حضرت استاد نیز بسیار به سوی آن ترغیب و تشویق میکردند.
نردبان کتب دعا تا صحیفهٔ سجادیه
فلاح السائل سید ابن طاووس در ردیف همان کتابهایی است که سالک را پلهپله پیش میبرد: مفتاح الفلاح شیخ بهایی؛ عُدّة الداعی ابنفهد حلّی؛ قوت القلوب ابوطالب مکّی. و در انتهای همین سلسله میفرمودند صحیفهٔ سجادیه. یعنی یکباره به صحیفه درنیا؛ کوب میکنی. اینها را طی کن، آنگاه برو.
روایت امام هادی از پدران خویش
اکنون در همین کتاب شریف، از امام هادی صلواتاللهعلیه روایتی میآورد؛ از پدران خویش، همینگونه سلسلهوار، تا آنجا که روایت میکند: هرکس این دعا را پیش از طلب حاجتش بخواند، دعایش مستجاب میشود.
ملاک قرب و اثر دعا در نفس
با توجه به فرمایشی که هماکنون از حضرت استاد شنیدیم، باید چنین گفت: این دعا به قدری قرب به خدا میآورد، به حدّی انسان را به خدا نزدیک میکند، که دیگر حاجتش را خدا میدهد. سخن را باید اینگونه فهمید. ملاک، قرب است. این را به یاد بسپاریم.
پیشتر نیز نکتهای پیرامون تأثیرات ادعیه گفتیم. اگر میگویند ثواب این دعا چنین است، یعنی تأثیری که در نفس میگذارد به همین قدر است؛ به همین شکل. یا اکنون میگوید این دعا را کسی بخواند خدا حاجتش را میدهد، یعنی چه شدّت قربی میآورد.
دعا بسیار عالی است؛ بسیار. به نظر این بندهٔ حقیر، اوج توحید افعالی است این دعا.
اوج توحید افعالی
توحید افعالی نخستین رتبه از توحید ثلاث است که علامه طباطبایی فرمودهاند: توحید افعالی و صفاتی و ذاتی. البته حضرت امام علیهالرحمه در شرح دعای سحر و جاهای دیگر توحید دیگری نیز بیان میکنند؛ چهار قسم. توحید عبادی: آنکه انسان عبادتش صرفاً رضای خدا باشد.
ده سطر کوتاه؛ شیرینتر از عسل
این دعا چیست؟ آرام میخوانم تا بنویسید. ده سطر است؛ منتها سطرها کوتاه است. عبارت «ما شاء الله» در ابتدای هر سطر تکرار میشود. بسیار عالی است. به نظرم بهراستی این دعا شیرینتر از عسل است.
«أَحْلَىٰ مِنَ ٱلْعَسَلِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): شیرینتر از عسل.
سطرهای دعا
«مَا شَاءَ ٱللَّهُ تَوَجُّهًا إِلَى ٱللَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آنچه خدا بخواهد؛ از سرِ توجه به خدا.
چرا میگویی «ما شاء الله»؟ چرا میگویی هرچه خدا بخواهد؟ به منظور توجه به خدا میگویند. یعنی کار اینگونه میشود. من به خاطر توجه به الله میگویم — تا او نیز به من توجه کند. اصلاً شاید این دعا ما را به سمت توجهات عرفانی ببرد؛ همان توجهاتی که گفتیم سرّ و رمز و راز بسیار در آن است.
«مَا شَاءَ ٱللَّهُ تَعَبُّدًا لِلَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آنچه خدا بخواهد؛ از سرِ پرستش خدا.
یعنی برای پرستش خدا.
«مَا شَاءَ ٱللَّهُ تَلَطُّفًا لِلَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آنچه خدا بخواهد؛ از سرِ طلب لطف خدا.
از لطف میآید؛ برای اینکه خدا لطف کند.
«مَا شَاءَ ٱللَّهُ تَذَلُّلًا لِلَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آنچه خدا بخواهد؛ از سرِ فروتنی برای خدا.
از ذلّت میآید. برای تواضع در پیشگاه حق میگویند «ما شاء الله».
«مَا شَاءَ ٱللَّهُ ٱسْتِنصَارًا بِٱللَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آنچه خدا بخواهد؛ از سرِ یاریجستن به خدا.
یعنی من به جهت جلب نصرت از خدا میگویم «ما شاء الله».
«مَا شَاءَ ٱللَّهُ ٱسْتِكَانَةً لِلَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آنچه خدا بخواهد؛ از سرِ خشوع و افتادگی برای خدا.
استکانت یعنی خشوع، افتادگی. یعنی خود را در درگاه خدا بر زمین زدهام. چه حالی، چه.
«مَا شَاءَ ٱللَّهُ تَضَرُّعًا إِلَى ٱللَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آنچه خدا بخواهد؛ از سرِ زاری به درگاه خدا.
به جهت تضرع و زاری به درگاه خدا.
«مَا شَاءَ ٱللَّهُ ٱسْتِغَاثَةً بِٱللَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آنچه خدا بخواهد؛ از سرِ فریادخواهی و پناهجستن به خدا.
استغاثه، از الغوث. یعنی به جهت یاریرساندن و مددجویی از خدا.
«مَا شَاءَ ٱللَّهُ ٱسْتِعَانَةً بِٱللَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آنچه خدا بخواهد؛ از سرِ یاریطلبیدن از خدا.
آن استغاثه بالله است و این استعانت بالله. برای یاریطلبیدن از خدا میگویم.
«مَا شَاءَ ٱللَّهُ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِٱللَّهِ ٱلْعَلِىِّ ٱلْعَظِيمِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آنچه خدا بخواهد؛ هیچ جنبش و نیرویی نیست مگر به خدای بلندمرتبهٔ بزرگ.
عظمت این دعا
خودتان اکنون باید اذعان کنید که چه عظمتی دارد این دعا؛ چقدر عالی است. انسان را باید بهراستی از زمین برکَند و به عالم بالا ببرد. در این دعا چیزی فروگذار نشده است. همه چیز دارد. هرچه مورد نیاز ما در درگاه خداست اینجا بیان شده است.
این نیز نوش جانتان. انشاءالله از آن بهره گرفتید؛ ما را نیز دعا کنید.
استاد دعا را بار دیگر آرام خواند تا کسانی که نشنیده بودند بنویسند؛ همان ده سطر، بیکاست و افزود.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیادهسازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمههای فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شدهاند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسشوپاسخهای پس از درس و صداهای جانبی حذف شدهاند. تقسیمبندیهای فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.