یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
آغاز جلسه و پناه به حق
«يَا رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ ٱلشَّيَاطِينِ وَمِنْ شَرِّ نَفْسِي وَمِنْ شَرِّ خَلْقِكَ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پروردگارا، از وسوسه‌ها و تحریکات شیاطین و از شرّ نفسم و از شرّ آفریدگانت به تو پناه می‌برم.
«بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ» (سورهٔ فاتحه، آیهٔ ۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): به نام خداوند بخشندهٔ مهربان.
«لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِٱللَّهِ ٱلْعَلِيِّ ٱلْعَظِيمِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): هیچ نیرو و توانی نیست مگر به خدای بلندمرتبهٔ بزرگ.
«إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ» (سورهٔ فاتحه، آیهٔ ۵)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌جوییم.
«ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَىٰ كُلِّ نِعْمَةٍ وَأَسْأَلُ ٱللَّهَ مِن فَضْلِهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ستایش خدا را بر هر نعمتی، و از فضل او درخواست می‌کنم.
«ٱلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا دَاعِيَ ٱللَّهِ وَرَبَّانِيَّ آيَاتِهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سلام بر تو، ای دعوت‌کننده به‌سوی خدا و ای ربّانیِ آیات او.
«سَلَامٌ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سلام و رحمت خدا بر شما باد.
پنج شهید خوشنام و صلوات
در محضر پنج شهید خوشنام هستیم. روحشان شاد باشد و همهٔ ما را ان‌شاءالله دعا کنند. صلواتی ختم بفرمایید.
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست و در فرجشان شتاب کن.
هدیهٔ جلسه: تکمیل اهمیت آیهٔ الکرسی با روایتی عجیب
اجازه بدهید ابتدا هدیه‌مان را تقدیم کنیم. دو جلسه پیش پیرامون اهمیت آیهٔ الکرسی دو نکته گفته شد که بسیار حائز اهمیت بود و به کار درس‌آموزان و حکمت‌آموزان می‌آید. امروز همان بحث را با روایتی عجیب تکمیل می‌کنیم.
این روایت را کسانی هم که داخل کلاس نیستند و نمازشان تمام شده و تعقیبات می‌خوانند و می‌خواهند بروند، بشنوند و سپس بروند. روایت بسیار عجیبی است.
ثواب یعنی تأثیر عمل در نفس
اگر به خاطر باشد، در خصوص ثواب گفته شد که وقتی می‌گویند فلان کار را انجام بده، این ثواب را دارد، یعنی تأثیری که نفس از آن عمل می‌گیرد؛ نه اینکه گوشه‌ای از پرونده‌ای، بیرون از وجود شما، چیزی برایتان بنویسند. نه.
با توجه به همین معنا، اکنون روایت را می‌آوریم.
سند هدیه و شرط چشیدن
یک عمل هست. آنچه در قالب هدایا تقدیم می‌شود، هدایایی است به یادگار از بزرگان اهل معرفت؛ از استوانه‌های توحید، مانند علامه حسن‌زاده و آیت‌الله بهجت و امثال ایشان. سند دارد، منبع دارد، مأخذ دارد. چاشنی‌اش هم این است که خودِ گوینده تجربه‌اش کرده است. چیزی را که نچشیده باشد خدمت شما عرض نمی‌کند. این از دستورات بزرگان و اساتید بوده است: تا چیزی را خودت نچشیدی و عمل نکردی، نگو.
این روایت را مرحوم مجلسی در بحارالانوار، جلد هشتادوهفت، صفحهٔ سیصدوهشت آورده‌اند؛ خواستید مراجعه کنید. شیخ صدوق نیز این را بیان فرموده‌اند.
پیامبر عظیم‌الشأن اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله دستورالعملی دارند که دوازده اثر بر آن فرموده‌اند.
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست.
سه نکته در فهم آثار این دستور
توجه داشته باشید، نسبت به سیر بحث‌هایی که پیشتر گذشت، سه نکته در کار است.
یک: این‌ها آثاری است که در نفس دارد.
دو: پیامبر این آثار را به قدر عقول بشری بیان کرده‌اند. این نیست که حدّش همین میزان باشد. قطعاً تأثیرات شگفت و بیشتری از این دارد. مردمی که آن روز می‌شنیدند، و بعدها مردمی مانند ما که این سخن به ما می‌رسد، عقلشان بیش از این گنجایش نداشت که پیامبر بیشتر از این پرده‌برداری کند. این نکتهٔ دوم است.
سه: به عظمت این مکان مقدس شاهد می‌گیریم که هر بندی که پیامبر از اثر این عمل گفته، یک منبر می‌خواهد که یعنی چه. شما می‌دانید گوینده اهل معرکه‌گیری و گزاف‌گویی و اغراق نیست؛ واقعاً این‌گونه است. البته بی‌سوادی مانند من برای هر بخش یک منبر می‌خواهد؛ یک باسواد، سی منبر. چون جلسهٔ ما جلسهٔ معرفت نفس است، سریع از آن رد می‌شویم و توضیح هم نمی‌دهیم.
اثر مداومت: تأثیر کلام
آنچه گوینده تجربه کرده، با اجازه از پیامبر عزیز عالم، قابل توجه کسانی است که صاحب تریبون و منبر و درس و تعلیم و تربیت و شاگردند؛ سخنران‌اند و مداح‌اند، یا مدیر یک بخش‌اند. اینان می‌خواهند کلامشان اثر داشته باشد.
چیزی که در کنار همهٔ این فرمایشات پیامبر، از اثر مداومت بر این دستور دیده شد، همین بود: اثر کلام؛ تأثیر کلام.
به دوستان بسیار نزدیک که بسیار عزیز بودند می‌داد. این نخستین بار است که به این شکل، به‌طور عمومی بیان می‌شود. البته عمومی که نیست؛ قرار نیست این صوت‌ها بیرون برود، و به خود شما هم فعلاً بنا نیست داده شود، چه رسد به بیرون. به هر تقدیر، نخستین بار است به این شکل. به دوستانی که روضه‌خوان بودند و می‌گفتند می‌خواهم روضه‌ای که می‌خوانم اثر کند، همین کار را می‌داد؛ و انجام دادند.
اکنون آن آثاری را که پیامبر فرموده‌اند تندتند می‌گوییم و توضیح نمی‌دهیم.
دوازده اثر این دستور
یک: آمرزش پیش از برخاستن
نخست فرمودند هنوز از جایش برنخاسته، یعنی بلند نشده، از جای خود برنمی‌خیزد مگر اینکه خدا او را می‌آمرزد. چیز کمی است؟ خدا آدم را ببخشد.
دو: ثواب شهدای امت تا قیامت
دوم: ثواب. توجه داشته باشید معنای ثواب را در سیر حکمت چه گفتیم. ثواب شهدای امتم را تا روز قیامت برای او قرار می‌دهد. الله اکبر. این همه شهید تا روز قیامت. یکی‌شان حاج قاسم سلیمانی است. ثواب همهٔ این‌ها. عجب.
سه: صد حج و صد عمره
سوم: فرمود برای او ثواب صد حج و صد عمره قرار می‌دهد خدای منّان. صد حج، صد عمره. بعد رفت آثار حج را بررسی کرد. الله اکبر.
چهار: صد و چهارده شهر در بهشت
چهارم: به اندازهٔ سوره‌های قرآن در بهشت به او شهر عطا می‌کند. شهر، نه قصر. صد و چهارده شهر. عجب.
شاید کسی بگوید این به چه درد ما می‌خورد؛ یک شهر که هیچ، یک قصر هم بس ماست. می‌گوییم تو که در رحم مادر بودی، اگر به تو می‌گفتند بیا به چنین دنیای باعظمتی، می‌گفتی رهایم کن؛ همین‌جا جایم خوب است، خوش است. اصلاً نمی‌توانستی این عالم را تصور کنی. حالا که به این دنیا آمده‌ای، کرهٔ مریخ هم به تو بدهند کم است. آنجا هم همین‌طور است. سر خودمان را کلاه نگذاریم. پس صد و چهارده شهر در بهشت.
پنج: هزار فرشته و نوشتن حسنات
پنجم: هزار فرشته را خدا مأمور می‌کند. مأموریتشان چیست؟ تا روز قیامت برای او حسنات می‌نویسند. یعنی همین‌طور شروع می‌کنند: هزار فرشته بنویس، تا روز قیامت. حسنات. این حسنات باز نسبت به نفس طرف است؛ این هم جای بحث دارد.
شش: دیدن جایگاه بهشت پیش از خروج از دنیا
ششم: از دنیا خارج نمی‌شود مگر اینکه جایگاه خود را در بهشت ببیند. این یعنی به شهود می‌افتد؛ بالاتر از کشف.
هفت: مانند صد طواف خانهٔ خدا
هفتم: مانند آن است. همین «مانند آن است» کار ما را آسان کرده. پیامبر فرمود مانند آن است؛ یعنی همان اثری که در نفس می‌گذارد، مثل این می‌ماند که صد بار دور خانهٔ خدا طواف کرده باشی. چه اثری در نفس دارد؟ بنگر چه اثری می‌گذارد.
هشت: مانند آزادکردن صد بنده
هشتم: مانند آن است که صد بنده را آزاد کرده باشد.
نه: نزول هزار رحمت
حالا با تأمل می‌خوانیم تا اذیت نشود. از جایش برنمی‌خیزد چنین کسی مگر اینکه — این قسمت بسیار شیرین است؛ کیف کردم. جالب است بدانید گوینده پیش از آنکه روایت را ببیند، این عمل را چندین سال از یکی از اساتید به یادگار داشت؛ در گوشی هم گفته بودند؛ انجام می‌داد. اخیراً این روایت را دید. برایش بسیار جالب‌تر بود که فرمود از جایش برنخیزد مگر اینکه خداوند هزار رحمت را به‌سویش می‌فرستد. رحمت. الله اکبر.
حضرت فرمود:
«إِنَّ لِلَّهِ فِي أَيَّامِ دَهْرِكُمْ نَفَحَاتٌ فَتَعَرَّضُوا لَهَا»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدا را در روزهای روزگارتان نسیم‌هایی است؛ پس خود را در معرض آن‌ها قرار دهید.
این رحمت، اسم، بوی الله دارد؛ یعنی جامع است. «فتعرضوا لها» بوی جامع می‌دهد.
ده: استجابت دعا
دهم: از جایش برنمی‌خیزد مگر اینکه دعایش مستجاب می‌شود. چقدر ما می‌گوییم حاج‌آقا برای ما دعا کن، دعا کن. دعای خودت مستجاب می‌شود.
حالا یک سری چیزها دعای ماست. یک سری چیزها طلب وجود ماست؛ خواستگاه ماست. تبدیل به دعا نشده؛ یعنی به زبان نیاورده‌ایم ولی دلمان این را می‌خواهد. به آن می‌گویند خواسته. فرق میان دعا و خواسته را باید دانست؛ چون قسمت بعدی پیامبر می‌فرمود که باز از جایش برنمی‌خیزد مگر اینکه خواسته‌اش برآورده می‌شود.
یازده: برآورده شدن خواسته
یازدهم: یعنی طلبش را خدا به او می‌دهد.
دوازده: ثواب هزار رکعت برای هر سجده
دهم دعایش مستجاب؛ یازدهم خواسته‌اش برآورده؛ دوازدهم: فرمود بر هر سجده‌ای که انجام داده است، به خاطر هر سجده، خداوند ثواب — چقدر به او بدهد خوب است؟ برای هر سجده همان ثوابی که در تسبیح حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها می‌گویی: هزار رکعت نماز مستحبی، برای هر آن سجده‌ای که انجام داده. الله اکبر. عجب خدایی داریم.
این چه عملی است؟
این چه عملی است که چنین آثاری دارد؟ بگویم یا نگویم؟ یا در خماری بگذارمتان و بگذرم؟ عادت گوینده این است که پیش از گفتن مسائل مهم، اندکی مزه مزه می‌کند. به همکار در اتاق گفته بود امروز مزه مزه کنیم؛ ایشان بسیار برافروخته و مترصد بود که این چه عملی است. گفته شد باشد؛ طلبهٔ بنده‌خدا هم در خماری مانده. حالا شما را اذیت نکنیم؛ چون شاید تا جلسهٔ بعد زنده باشیم.
در این عمل دو سجده هست.
وقت عمل: پس از نماز وتر
این دستور، نخست مخصوص پس از نماز وتر است. نماز وتر را که خواندید ان‌شاءالله.
این نباشد که بگویید ما که دائم نمی‌توانیم بخوانیم. از چهرهٔ بعضی‌ها همین زبان حال خوانده می‌شود که تا وتر گفته شد، ناگهان جمعی وا رفتند. نه. اگر حالش شد، ماهی یک‌بار هم اگر شد این کار را انجام دهید. وگرنه اذان را هم که دادند، باز انجام دهید. چون بعضی گمان می‌کنند اذان که داده شد دیگر نمازها را باید رها کنند. نه. اگر دو تا دو رکعتی را پیش از اذان صبح خوانده باشی، بقیه‌اش اداست، قضا نیست؛ یعنی می‌توانی بقیه را بخوانی.
تسبیحات زهرا و سجدهٔ نخست
پس از نماز وتر، تسبیحات حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها را انجام می‌دهی. سپس به سجده می‌روی. پنج مرتبه این ذکر را می‌گویی:
«سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ ٱلْمَلَائِكَةِ وَٱلرُّوحِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پاک و منزّه است پروردگار فرشتگان و روح.
درون‌مایهٔ این ذکر در روایات و آیات چیست، اصلاً آدم در عظمت این ذکر می‌ماند. پنج بار.
آیهٔ الکرسی میان دو سجده
برمی‌خیزی، می‌نشینی، آیهٔ الکرسی را می‌خوانی. سومین جلسه است که پیرامون آیهٔ الکرسی سخن می‌گوییم.
«ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْحَىُّ ٱلْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُۥ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ ۚ لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ مَن ذَا ٱلَّذِى يَشْفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذْنِهِۦ ۚ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ ۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَىْءٍ مِّنْ عِلْمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَ ۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ ۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفْظُهُمَا ۚ وَهُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْعَظِيمُ» (سورهٔ بقره، آیهٔ ۲۵۵)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خداست که معبودی جز او نیست؛ زنده و پاینده است. نه چُرتی او را فرامی‌گیرد و نه خوابی. آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است از آنِ اوست. کیست که نزد او جز به اذن او شفاعت کند؟ آنچه پیش روی آنان و آنچه پشت سرشان است می‌داند؛ و به چیزی از علم او احاطه نمی‌یابند مگر به آنچه خود بخواهد. کرسی‌اش آسمان‌ها و زمین را فراگرفته، و نگاهداشت آن دو بر او گران نیست؛ و اوست بلندمرتبهٔ بزرگ.
چاشنی حفظ حدقه و سجدهٔ دوم
آن دستور نخست را نیز می‌توانی به این عمل چاشنی کنی؛ اشکال ندارد. خود اهل بیت فرموده‌اند:
«ٱللَّهُمَّ ٱحْفَظْ حَدَقَتَيْهِ بِحَقِّ حَدَقَتَيْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، دو حدقهٔ چشم او را به حق دو حدقهٔ چشم علی بن ابی‌طالب حفظ کن.
پس از خواندن آیهٔ الکرسی، دوباره به سجده می‌روی و پنج بار همان ذکر را می‌گویی.
این دستور را با دستور طولانی دیگر قاطی نکنید
توجه داشته باشید که در بعضی از منابع، دستور دیگری پس از نماز وتر هست؛ طولانی است. آن ذکر پنج بار، به این شکل آمده است. با آن قاطی نشود. آن یک دستور دیگر است، با آثار دیگر؛ طولانی‌تر هم هست. این یک دستور دیگر است.
«سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنَا وَرَبُّ ٱلْمَلَائِكَةِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پاک و منزّه است پروردگار ما و پروردگار فرشتگان.
این را با ذکر کوتاه همین دستور درنیامیزید.
صلوات پایانی
صلواتی تقدیم کنید.
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست و در فرجشان شتاب کن.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.