یادداشت: ترجمههای فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شدهاند و جزو سخنان استاد نیستند.
مکان شریف و شب اول ماه رجب
به بحث میپردازیم. مکان، مکان شریفی است؛ و در محضر پنج شهید خوشنام نشستهایم. شبِ نخستِ ماه خدا نیز هست: ماه رجب؛ یا به یک معنا ماه ولایت و امیرالمؤمنین علیهالسلام.
از همین آغاز، دو هدیه تقدیم میکنم. دو هدیه.
رمز هدیه در جلسه
این هدایایی که هرگاه در جلسه گفته شود «هدیهای برای شما دارم»، به یاد داشته باشید رمزی است میان من و شما. یعنی سینه به سینه است. شاید در کتابها ببینید؛ اما ما این را سینه به سینه از استادانمان اخذ کردهایم. کتاب یک چیز است؛ اخذ از سینهٔ استاد چیز دیگر.
هدیهٔ نخست: ذکر علامه حسنزاده علیهالرحمه
از حضرت علامه حسنزاده علیهالرحمه هدیهای داریم که همین جلسهٔ نخست، به عنوان خوشامدگویی، تقدیم حضورتان میکنیم.
ایشان بسیار تأکید داشتند که در این ذکر اسم اعظم واقع شده است. صفای باطن میآورد؛ قوت قلب میدهد. این جلسه باید به صفای باطن و قوت قلب بینجامد. اگر این دو نباشد، جلسه را باید تعطیل کرد. جلسه بیصفای باطن و بیقوت قلب، جلسه نیست.
کمکی فرمودهاند: اکثار این ذکر زیاد باشد؛ یعنی قلبمان بیشتر متوجه آن باشد، هرچند بتوانیم. هرچه قلب با این ذکر انس گیرد، همان صفای باطن و قوت قلب میآید؛ و البته فرمودهاند اسم اعظم نیز در آن است.
«يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ يَا مَن لَّا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ای زنده، ای پاینده، ای که معبودی جز تو نیست.
از آنان که میخواهند بنویسند، یکبار دیگر میگویم تا ثبت کنند. انشاءالله از جلسهٔ بعد دفتر و قلم همراه داشته باشید. جسارت میکنم؛ اما چون جلسهٔ درس و بحث است، مقداری سخت میگیرم. منبر نیست. همه باید کاغذ و قلم داشته باشند. وقتی جزوههایتان را میگیرم، به منزل میبرم، نگاه میکنم و نمره میدهیم. بررسی میکنیم؛ بلدگیری میکنیم. درس است؛ باید نوشته شود و خوانده شود و سنجیده شود.
پس این یک هدیه.
هدیهٔ دوم از امام صادق علیهالسلام
هدیهٔ دوم را امام صادق علیهالسلام فرمودهاند. منتها ما از استادانمان اخذ کردیم؛ بعداً در کتابها نیز دیدیم. بهترین وقتش نیز امشب است. به همین خاطر اکنون میگویم: بهترین وقت این کار، شب اول ماه رجب است.
سه اثر کوزهٔ آب نادیده
اگر کسی میخواهد از همهٔ بلاها محفوظ باشد، این یک. اگر میخواهد از چشمزخم و حسود و چشم بخیل و جادوگری و طلسمات در امان باشد، این دو. و سوم: اگر کسی دوست دارد خوشروزی باشد و برکت به زندگیاش بیاید، این کار را انجام دهد.
سه اثر، در یک عمل؛ و ظرفِ وقتش همین امشب است.
دستور عمل در شب اول رجب
امشب که شب اول ماه رجب است، سعی کند یک کوزهٔ آبندیده تهیه کند. بازارچهٔ شاهعبدالعظیم چنین کوزهای دارد. اگر نتوانستید تهیه کنید، فعلاً در ظرف دیگری؛ ترجیحاً ظرفی که تا حالا استفاده نشده باشد: پارچ یا مانند آن. بهتر همان است که امام صادق علیهالسلام فرمودند: کوزهٔ آبندیده؛ کوزهٔ سفالی.
این را برمیدارید و در آن آب میریزید. امشب سی مرتبه وضو میگیرید. سپس سی مرتبه سورهٔ قدر را میخوانید و در این کوزه، در آبی که داخل آن است، میدمید.
نخست از آن آب مقداری میخورید: خودتان، زن و فرزندتان، خانوادهتان. اگرچه وضو دارید، باز از همان آب وضو میگیرید؛ همهٔ شما و اهل خانهتان.
از آن پس، هر آبی در منزلتان برای خوردن و شرب و وضو خواستید استفاده کنید، از این آب باشد. هرچه دیدید رو به تمام شدن است، آب روی آن بریزید. باز آب بریزید؛ همان تأثیر را دارد. همان اثرهایی که امام صادق علیهالسلام فرمودند با خود دارد، با افزودن آب از میان نمیرود. این را در خانهتان بگذارید باشد. انشاءالله ما نیز نیت کردهایم امشب این کار را انجام دهیم.
هشدار: افزودن زمزم و تربت
برخی را دیدهام — متأسفانه آدمهای خوب و مطرحی هم هستند، چهرهاند، حتی بعضاً رسانهایاند — اشتباهی اینجا کردهاند. گفتهاند این آب، آب زمزم باشد؛ یا آب سقاخانهٔ حرم امام رضا علیهالسلام؛ یا آب تربت کربلا؛ یا آب فرات. بعد به اندازهٔ یک عدس تربت امام حسین علیهالسلام هم در آن بیندازید.
اینها را خودشان اضافه کردهاند. این کارها را نکنید.
اگر تربت در این آب بیندازید، بیش از یک قاشق نمیتوانید بخورید؛ و اصلاً نمیتوانید از آن آب وضو بگیرید، چون میریزد زمین و جسارت میشود. نمیتوانید از آن آب برای دمکردن برنج و غذا در خانه استفاده کنید. مثل آن آب تربتی که مادر شهید معماریان آوردند و اینجا تقدیم کردند: اصلاً این کارها را با آن نمیشود کرد؛ حرمت پیدا میکند.
پس آنان که این کارها را میکنند و این حرفها را میزنند، متأسفانه چون علمش را ندارند، یا به یک معنا استاد ندیدهاند، این اشتباهات را انجام میدهند و مردم را به ضرر میاندازند. آنچه گفته شد همین بود. این هم هدیهٔ دوم.
شمای سلوک ماههای رجب و شعبان و رمضان
نکتهٔ آخر پیرامون امشب، برای آمادگی است. این را خوب گوش دهید. این نیز برگرفته از صدها جلسهٔ درسی بزرگان اهل معرفت بوده است که بنده خوشهچین خرمنشان بودهام و زانوان به محضرشان زدهام؛ اکنون به شما تقدیم میکنم.
میخواهم شمایی کلی از کموکیف ماه رجب و شعبان و رمضان بگویم؛ به صورت کلی. شروع جریان سلوک هر بندهای از امشب آغاز میشود.
ورود به ماه رجب مانند ورود به شهری است که حرم امام معصوم در آن است؛ مثل مشهد. دقت بفرمایید: دارم مقایسه میکنم تا روشن شود چه اتفاقی میافتد و چه سیری باید رفت.
امشب کأنّ من و شما وارد میشویم به شهری که انسان کامل در آنجاست؛ مثل مشهد. ورود ما به شهر مشهد محل شهود است. کلاً ماه رجب اینگونه است: وارد شهر میشویم.
ماه شعبان در قیاس با رجب چگونه است؟ مانند آنکه وارد حرم شوید؛ وارد حریم حرم شوید؛ یعنی نزدیکتر میشویم. کارکرد ماه شعبان همین است. برای ورود به حرم مقدماتی لازم است: باید اذن دخول بخوانید؛ همینطور نباید رفت؛ و مانند اینها. اینها را میگویم تا ذهنتان را بشویم و درست متوجه شوید یعنی چه.
ماه رمضان در قیاس با این دو ماه چگونه است؟ مانند آنکه وارد روضهٔ مقدسه میشوید. آن ماه شعبان مانند آن است که وارد صحنهای حرم شدهاید، اما هنوز داخل روضه نرفتهاید. ماه رمضان وارد روضهٔ مقدسه میشوید. آنجا آدابش بسیار سنگینتر است. دیگر قرب محض است.
لیلةالقدر و درک انسان کامل
لیلةالقدر که در ماه مبارک رمضان واقع شده چیست؟ لیلةالقدر میشود ضریح شریف؛ قبر مقدس؛ جایی که امام حاضر است.
این چینشی بود، بافتی بود، برای سهولت فهم جایگاه این سه ماه و بهخصوص لیلةالقدر؛ و اینکه از کجا باید شروع کنیم و به کجا برویم.
پس اگر سیر ما از امشب باشد — که امشب بسیار مهم است؛ مخصوصاً شب اول ماه رجب از شبهایی است که احیا دارد — اگر درست از امشب سیرمان را شروع کنیم، در نهایت انشاءالله در شب قدر انسان کامل را درک میکنیم.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیادهسازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمههای فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شدهاند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسشوپاسخهای پس از درس و صداهای جانبی حذف شدهاند. تقسیمبندیهای فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.