یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
آغاز جلسه
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست.
بسم الله الرحمن الرحیم، و به او استعانت می‌جوییم.
«بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ» (سورهٔ فاتحه، آیهٔ ۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): به نام خداوند بخشندهٔ مهربان.
«ٱلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا دَاعِيَ ٱللَّهِ وَرَبَّانِيَّ آيَاتِهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سلام بر تو، ای دعوت‌کننده به‌سوی خدا و ای ربّانیِ آیات او.
«سَلَامٌ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سلام و رحمت خدا بر شما باد.
توسل به صاحب‌الامر؛ بهترین راه
دیروز در خصوص جایگاه و عظمت حجت الهی سخن گفتیم؛ همان که بزرگ‌ترین آیهٔ الهی است. بار چند جلسه است که پیرامون دستورالعمل‌هایی سخن می‌گوییم که بزرگان برای گره‌گشایی و حاجت‌روایی و ازدیاد رزق و دفع شیاطین و اجنه و بلاها آورده‌اند.
گفتیم یکی از بهترین راه‌ها — و شاید حتی به یک معنا بتوان گفت بهترین راه، که هیچ گریزی از آن نیست — توسل به حضرت صاحب‌الامر است.
«صاحب» در آیهٔ دوم سورهٔ نجم
این‌که به آن حضرت «صاحب‌الزمان» می‌گوییم، از خود آیهٔ دوم سورهٔ نجم نیز برمی‌آید. اتفاقاً دیروز سورهٔ نجم را می‌خواندم؛ آیهٔ دومش جالب است که می‌فرماید صاحب شما گمراه نیست.
«مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَىٰ» (سورهٔ نجم، آیهٔ ۲)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): یار و مصاحب شما نه گمراه شده و نه به بیراهه رفته است.
صاحب شما در آنجا پیامبر است؛ و جانشینان پیامبر که انسان کامل‌اند نیز صاحب ما به‌شمار می‌آیند. این‌ها برگرفته از آیات قرآن است.
امام عصر؛ واسطهٔ فیض در نشئهٔ طبیعت
جایگاه امام عصر ویژه‌تر است. تنها عزیزی است که در میان آل‌الله، با بدن عنصری در نشئهٔ طبیعت هست. لذا معتقدیم حتی اگر پیامبر عزیز عالم نیز بخواهد خیری به ما برساند، توسط امام عصر می‌رساند. ایشان واسطهٔ فیض ما هستند؛ اگرچه مقام پیامبر بالاتر است، اما واسطهٔ ایشان‌اند.
حسرت قیامت از کوتاهی در جنب‌الله
و بر اساس آیهٔ قرآن، مرحوم شیخ صدوق علیه‌الرحمه در کتاب کمال‌الدین و تمام النعمه ذیل این آیه روایتی می‌آورد:
«أَن تَقُولَ نَفْسٌ يَـٰحَسْرَتَىٰ عَلَىٰ مَا فَرَّطتُ فِى جَنۢبِ ٱللَّهِ وَإِن كُنتُ لَمِنَ ٱلسَّـٰخِرِينَ» (سورهٔ زمر، آیهٔ ۵۶)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): تا مبادا کسی بگوید: دریغا بر من از آنچه در جنب خدا کوتاهی کردم، و به‌راستی از ریشخندکنندگان بودم.
کسانی که در خصوص جنب‌الله کوتاهی کرده باشند، قیامت فریاد حسرت سر می‌دهند. شیخ صدوق ذیل آیه روایت می‌آورد که منظور از این جنب‌الله امام عصر است. بحث‌هایش را سال‌ها پیش در اینجا کرده‌ایم. هر کس در خصوص امام عصر خود کوتاهی کرده باشد، فریاد حسرتش در روز قیامت بلند است.
شب قدر و اندازه‌ها
لذا امشب که شب قدر است به یک معنا، و شب مقدّر شدن — شبی که اندازه‌ها و قدرها، به سرّ القدر، معیّن می‌شود و تنها امام معصوم و امام عصر از آن اطلاع دارد — امشب اندازه‌اش معین می‌شود. باز دست امام زمان در کار است؛ و بهترین کار امشب توسل به امام عصر است، به هر روشی که دوست دارید.
حاجات گوناگون؛ دستور خاص و روش کلی
بعضی پرسش‌ها کرده‌اند که شاید در دستورالعمل‌ها ردپایی برایشان پیدا نکنیم. یکی گفته در خانواده‌مان معتاد داریم؛ گرفتار شده‌ایم و آبرویمان در میان است؛ این اعتیاد دارد کار دستمان می‌دهد؛ آیا ذکری هست؟ یکی برای تقویت اراده پرسیده است. یکی از فروش ملک و منزل گفته است.
البته برای بعضی از این‌ها دستور هست. من چندین دستور دیده‌ام. کتابی دارم بسیار شیرین، از بزرگان؛ چندین دستور برای فروش ملک در آن آمده است. چند نفر پرسیده‌اند.
اما در خصوص اعتیاد یا چیزهایی از این دست، شاید در دستورالعمل‌ها چیزی نبینیم. بعضی روش‌ها هست که کلی‌اند و جواب هم می‌دهند و مجرّب‌اند؛ مثل همین توسل کردن به آل‌الله، خصوصاً در ساعاتی که مخصوص آنان است. امروز می‌خواهم همین را بگویم.
دعای فروش ملک از امام صادق علیه‌السلام
یکی را تبرکاً می‌گویم، چون سؤال کرده‌اید: امام صادق علیه‌السلام فرمود این دعا را هر کس پس از نماز واجب سه مرتبه بخواند، ملکش ان‌شاءالله به فروش می‌رود:
«يَا مَنْ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ وَلَا يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ أَحَدٌ غَيْرُهُ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ای کسی که آنچه بخواهد انجام می‌دهد، و هیچ‌کس جز او آنچه را بخواهد انجام نمی‌دهد.
سه بار همین. دستورات دیگری هم دارد، طولانی‌تر؛ آن‌ها بماند. زیاد است.
نفس کینونت زمان و مکان
این ساعت‌ها بسیار است. پیشتر نیز گفته‌ام: همان‌طور که نفس کینونت در زمان و مکان مطرح است — یعنی در تکوین زمان و مکان، در نفس کینونتش قداستی هست — این‌ها رتبه‌بندی‌اند؛ مثل این‌که امشب از هزار ماه بالاتر است.
«لَيْلَةُ ٱلْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ» (سورهٔ قدر، آیهٔ ۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): شب قدر از هزار ماه بهتر است.
امام صادق علیه‌السلام فرمود هر عبادتی امشب، از هزار ماهی که در آن لیلةالقدر نباشد بالاتر است؛ هر عبادتی. این نفس کینونت است. یعنی در تکوین، امشب در آن کمون ذاتِ زمان تعبیه شده است. زمان لیلةالقدر همین است. این یک اصل است، یک حقیقت. زمان‌ها این‌گونه‌اند؛ مکان‌ها این‌گونه‌اند.
میان اذان و اقامه
یکی از وقت‌هایی که بسیار به آن توصیه شده، میان اذان و اقامه است. شاید باور نکنید؛ اما دیروز حاجتی ناگهان برای ما پیش آمد، یاد این روایت افتادم. اگر اشتباه نکنم، مرحوم شیخ بهاء در کتاب مفتاح الفلاح آورده است؛ سندهایش را اینجا دارم.
میان اذان و اقامه: اذان گفتی، حالا می‌خواهی اقامه بگویی؛ بنشین سجده کن، دعا کن. حاجت‌رواست. پیامبر وعده داده‌اند. روش‌های این‌چنین زیاد است.
آن کس که گرهٔ عجیبی به کارش است — به قول خودش اعتیاد — یا آن‌که گفته در خانواده‌مان یکی فحش‌های بد می‌دهد، شوخی‌های ناجور می‌کند، و این با آبروی ما سازگار نیست، در حالی که همه دهانمان پاک است: این نیز یک روش حاجت است. درست است که برای چنین چیزی شاید دستورالعمل جداگانه‌ای نباشد؛ اما یک روش هست. یعنی میان اذان و اقامه نفس کینونت هست، قداستی هست؛ استفاده کنیم و بهره ببریم.
ساعات روز در مفاتیح و آداب المراقبات
یکی هم ساعت‌هاست. بحثش مبسوط است؛ بسیار سریع از آن می‌گذرم. اگر خواستید، در مفاتیح — گمان می‌کنم انتها، باقیات صالحات؛ پیشتر ملحقات مفاتیح بوده که اکنون در مفاتیح جدید جزء متن شده — مفاتیح جدید صفحهٔ هزار و دویست و هفتاد، این حدود است.
ساعت‌های روز را روایت داریم. علما از خودشان نگفته‌اند. از امیرالمؤمنین تا امام عصر منسوب کرده‌اند.
اجازه بدهید ساعت اول را، که بین‌الطلوعین است، از روی خود کتاب آداب المراقبات برایتان بخوانم. کتابی بسیار شسته‌رفته و خوب؛ برگزیده‌ای از کتاب‌هایی مانند مفتاح الفلاح شیخ بهاء و فلاح السائل سید ابن طاووس. توصیه می‌کنم بگیرید. من دارم؛ این کتاب بسیار شیرین است. دستورالعمل‌هایی آورده که علامه حسن‌زاده نیز بسیار بر آن‌ها تأکید داشته‌اند.
ساعت‌ها چیست که هر کدام منسوب‌اند؟ از بین‌الطلوعین تا غروب آفتاب، ساعت‌هایی منسوب به اهل‌بیت است. یعنی این ساعت، ساعت این آقاست. لذا نسبت به عظمت مقام آن امام، آن ساعت خاص است.
بعد در مفاتیح دعاهایی آمده؛ و این دعاها زیادند، نمی‌شود اکنون همه را خواند. توجه کنید: در آن ساعت آن دعا را می‌خوانی. متن دعاها بسیار عجیب است. مثلاً در ساعت امام حسین، خدا را در متن دعا به امام حسین قسم می‌دهی؛ سپس می‌گویی با من این کار را بکن. به جای آن کلمهٔ کذا و کذا، شروع می‌کنی حاجتت را گفتن. بسیاری از بزرگان گفته‌اند مجرّب است؛ انجام دهید.
تجربهٔ حاجت در ساعت امام حسین علیه‌السلام
خودم تجربهٔ خودم را می‌گویم. دیروز ساعت امام حسین، دعای امام حسین را خواندم. چیزی خواستم؛ تا شب نشده آن چیز به من رسید. داریم می‌بینیم این‌ها را؛ برکاتش را داریم می‌بینیم. چرا به یکدیگر نگوییم و توصیه نکنیم؟
معنای «ساعت» در قرآن
البته «ساعت» منظور شصت دقیقه نیست. همان‌طور که در قرآن، آیهٔ سی‌وچهار اعراف می‌فرماید:
«وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَـْٔخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ» (سورهٔ اعراف، آیهٔ ۳۴)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و برای هر امتی اجلی است؛ پس چون اجلشان دررسد، نه ساعتی به تأخیر می‌افتند و نه پیش می‌افتند.
اجل آمد، ساعتی پس و پیش نمی‌شود. این ساعت را اینجا این‌گونه گفته. اجل چیست؟ یک آن است.
آیهٔ صد و هفده نیز می‌فرماید:
«لَّقَد تَّابَ ٱللَّهُ عَلَى ٱلنَّبِىِّ وَٱلْمُهَـٰجِرِينَ وَٱلْأَنصَارِ ٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُ فِى سَاعَةِ ٱلْعُسْرَةِ مِنۢ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ ۚ إِنَّهُۥ بِهِمْ رَءُوفٌ رَّحِيمٌ» (سورهٔ توبه، آیهٔ ۱۱۷)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): به‌راستی خدا بر پیامبر و مهاجران و انصار — کسانی که در ساعت دشواری از او پیروی کردند — توبه پذیرفت؛ پس از آن‌که نزدیک بود دل‌های گروهی از آنان بلغزد؛ سپس بر آنان توبه پذیرفت. همانا او به ایشان رئوف و مهربان است.
کسانی که از پیامبر در موقع دشواری پیروی کردند. دشواری پیامبر یک آن نبود؛ چندین سال بود. این ساعت را گرفته به چند سال. ساعت یعنی یک زمان مشخص؛ به وقت شصت دقیقه نباشد.
دقت کنید، بسیار شیرین است. ای کاش وقت داشتیم همین را یک منبر استخوان‌دار می‌کردیم. چه اسراری در همین ساعت‌هاست. چرا بعضی ساعت، مثل ساعت امام باقر و امام رضا، چهار پنج دقیقه است؟ چرا ساعت امام حسین حدود سه ساعت است؟ ساعت امام جواد دو ساعت است. ساعت امیرالمؤمنین مثلاً یک ساعت و خرده‌ای است.
خسته‌تان نکنم؛ ساعت‌ها را معرفی می‌کنم. خودتان دعاها را پیدا می‌کنید، نسبت به حوائجی که دارید و شأن آن امام؛ بسم الله، انجام دهید.
دوازده ساعت روز
فرموده‌اند ساعت اول موقع بین‌الطلوعین است. این ساعت امیرالمؤمنین است. عجب! امیر یکی از معانیش روزی‌دهنده است؛ رزق‌دهنده است. بین‌الطلوعین هم رزق‌ها تقسیم می‌شود. یک‌سری بود که گفته‌ایم؛ اینجا حرف‌ها بسیار است، بماند.
ساعت دوم، از طلوع خورشید تا برطرف شدن سرخی: این ساعت امام حسن است. در شهرهای مختلف و جاهای مختلف این ساعت‌ها کم و زیاد می‌شود؛ حواستان باشد.
ساعت سوم، از برطرف شدن سرخی تا بالا آمدن روز: ساعت امام حسین صلوات‌الله‌علیه؛ تا حدود نه صبح این حدود، که بعضی به آن می‌گویند چاشت. ساعت چاشت.
ساعت چهارم، از بالا آمدن روز — همان ساعت چاشت را بگیرید — تا زوال؛ زوال آفتاب، زوال ظهر به آن می‌گویند. این ساعت امام سجاد است.
زوال کیست؟ نصف‌النهار را در نظر بگیرید. خورشید از شرق طلوع می‌کند و به منتهاالیه می‌رود. شاخصی که در زمین فرو کنی، سایه‌اش پیوسته کوچک می‌شود. وقتی خورشید در مرتفع‌ترین جایش قرار گرفت، بالاترین جا، سایه دیگر روی خود شاخص می‌افتد یا کوچک‌ترین حالت را دارد. به محض این‌که خورشید متمایل شد به سمت مغرب برود، آنجا را می‌گویند زوال؛ یعنی همان‌جا دیگر بالاترین انتهاست. آنجا زوال خورشید است که دم اذان ظهر است. پیدا کردنش بسیار آسان است. پس این هم ساعت امام سجاد.
ساعت پنجم، از زوال خورشید — یعنی از اذان ظهر — تا گذشتن به مقدار چهار رکعت: ساعت امام باقر است. حدود چهار دقیقه می‌شود؛ چهار پنج دقیقه. یعنی از شروع اذان تا پایان اذان. اذان که شروع شد تا پایان اذان. این ساعت امام باقر شاید کم باشد؛ باز در آن دلایلی هست. بماند طلبتان که چرا این‌قدر کم است.
ساعت ششم، از چهار رکعت بعد از زوال — یعنی وقتی اذان تمام شد، چهار رکعت بعد از آن — تا هنگام ظهر: منسوب به امام صادق است.
ساعت هفتم، از نماز ظهر تا چهار رکعت قبل از عصر: منسوب به امام موسی بن جعفر است.
ساعت هشتم، از چهار رکعت قبل از عصر تا نماز عصر: منسوب به امام رضا صلوات‌الله‌علیه.
ساعت نهم، از نماز عصر تا دو ساعت بعد از آن: منسوب به امام جواد است. گفتیم ساعت امام جواد دو ساعت است.
ساعت دهم، از دو ساعت بعد از نماز عصر تا قبل از زرد شدن خورشید: منسوب به امام هادی است. حواستان باشد: تا قبل از زرد شدن.
ساعت یازدهم، از قبل از زرد شدن خورشید تا زرد شدن آن — قبل از زرد شدن تا زرد شدن. این هم بسیار کوتاه است. مال کیست؟ امام عسکری؛ قربانش برویم.
و اما ساعت دوازدهم، امام دوازدهم کیست؟ از زرد شدن خورشید تا غروب آفتاب منسوب به حضرت حجت بن الحسن صلوات‌الله‌علیه است. حضرت اباصالح المهدی. صلوات بفرستید.
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست و فرجشان را شتاب ده.
که معمولاً حدود هجده تا بیست دقیقه طول می‌کشد.
اگر دعا در دسترس نبود
حالا اگر نشد، دعایش را نتوانستید، مفاتیح به دستتان نبود: در آن ساعت یک صلوات هدیه کنید؛ یک سلام به آن امام بدهید و درخواست کنید. آن ساعت، ساعت خاصی است. چه کینونتی در این ساعت وجود دارد و ما بی‌خبریم، غافلیم.
اعتیاد و شفای بیمار
فرمودند اعتیاد خود یک نوع بیماری است. دعاهایی که در رابطه با شفاست — دستورالعمل‌هایی که پیرامون شفای مریض هست — را می‌توانند استفاده کنند. امام این را فرموده‌اند؛ اول کسی که این را فرمود امام بود. اما این نیز یک روش است: همین ساعت‌هایی که گفتیم. در مفاتیح رجوع کنید؛ دعاهایش را حتماً. مخصوصاً ما که در زمان امام عصر هستیم، ساعت امام زمان خود را حداقل، یا ساعت امیرالمؤمنین را در اول، و آن حاجت‌های خاصمان را آنجا بخواهیم. متن دعا هم که در مفاتیح هست. امشب هم مخصوصاً شب خاصی است؛ حواستان باشد.
سنخیت ساعات با مقام ائمه
این ساعت‌ها چیست؟ حضرت علامه حسن‌زاده در شرح فصوص می‌فرماید نفس کینونت زمان و مکان. یعنی خدای منّان از ازل این زمان‌ها را در جانش، در کمون ذاتش — در تکوینش، در ذاتش — این قداست را قرار داده است.
حالا چرا این ساعت، ساعت امیرالمؤمنین شده؟ نسبت به عظمت آن ساعت و عظمت مقام امیرالمؤمنین. یعنی این‌ها سنخیتشان هم‌سنخ‌اند، هم‌جنس‌اند. مقام آن ساعت با مقام امیرالمؤمنین سازگار است. مقام ساعت غروب با مقام امام عصر است. این هم گفتم بحث مبسوطی می‌خواهد؛ اکنون جایش نیست. ان‌شاءالله فرصتی جانانه با هم در خصوص این بحث کنیم. نکات بسیار شیرینی در آن هست.
ختم جلسه
ان‌شاءالله عاقبتمان ختم به خیر باشد، به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.