یادداشت: ترجمههای فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شدهاند و جزو سخنان استاد نیستند.
آغاز جلسه
بسم الله الرحمن الرحیم، و به او استعانت میجوییم.
«بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ» (سورهٔ فاتحه، آیهٔ ۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): به نام خداوند بخشندهٔ مهربان.
«ٱلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا دَاعِيَ ٱللَّهِ وَرَبَّانِيَّ آيَاتِهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سلام بر تو، ای دعوتکننده بهسوی خدا و ای ربّانیِ آیات او.
«سَلَامٌ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سلام و رحمت خدا بر شما باد.
بازگشت به قرآن در میانهٔ ادعیه و عوذات
در ادامهٔ بحث ادعیه و اذکار و عوذات، اندکی از قرآن غافل شدیم. میخواستیم بحث را جمع کنیم و به ادامهٔ روایات درآییم؛ اما دیدم از قرآن غافل ماندهایم، در حالی که در خصوص آثار سور و خواص آیات قرآن کتابها نوشتهاند؛ بسیار.
چند نمونه میآورم؛ آنچه به ذهنم رسید، دستکم آنها که خود به آن عمل کردهام و میکنم. اگر توفیق شد امروز همه را بگوییم؛ اگر نشد، تا فردا جمعش میکنیم.
سورهٔ قدر؛ میوه و گنج قرآن
در خصوص سورهٔ قدر، حدیثی بسیار شگفت از امیرالمؤمنین علیهالسلام بخوانم. چه عظمتی این سوره دارد.
حضرت فرمودند: هر چیزی میوهای دارد، و میوهٔ قرآن سورهٔ قدر است. هر چیزی گنجی دارد، و گنج قرآن سورهٔ قدر است. هر چیزی یاریگری دارد؛ معینی دارد؛ ناصری دارد؛ و یاریگر ضعیفان سورهٔ قدر است. هر چیز راه آسانی دارد، و راه آسان برای درماندگان سورهٔ قدر است. کی درمانده است؟ برای او بهترین چیز همین سوره است.
و هر چیز عصمتی دارد، و عصمت مؤمنان سورهٔ قدر است؛ همین کسانی که در مسیر سیر و سلوک و ترک گناه مشکل دارند. بسم الله؛ مولا میفرماید؛ حرف من نیست.
و هر چیز هدایتی دارد، و هدایت صالحان سورهٔ قدر است. و هر چیز سروری دارد، و سرور قرآن سورهٔ قدر است. و هر چیزی زینتی دارد، و زینت قرآن سورهٔ قدر است.
«كُونُوا لَنَا زَيْنًا وَلَا تَكُونُوا عَلَيْنَا شَيْنًا»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): برای ما زینت باشید و بر ما ننگ مباشید.
امام صادق علیهالسلام فرمود: زینت ما باشید. بسم الله؛ این سوره انسان را زینت میکند؛ این زینت را میبخشد.
و هر چیز خیمهای دارد، و خیمهٔ متعبّدان سورهٔ قدر است. و هر چیز بشارتی دارد، و بشارت مردم سورهٔ قدر است. و برای هر چیز حجّتی است، و حجّت پس از پیامبر سورهٔ قدر است. پس به آن ایمان بیاورید. یعنی دل بدهید به این سوره؛ همینطور از کنارش رد نشوید.
در خواص این سوره مطالب متعدد است؛ حتی کتابها نوشتهاند؛ بسیار. سورهای شگفت است. سورهٔ ولایت است. سورهٔ قدر سورهٔ ولایت است؛ از همین روست که میفرماید پس از پیامبر حجّت است.
دستورهای عملی سورهٔ قدر
روایت داریم که اگر کسی پس از نماز صبح ده بار این سوره را بخواند، قدرت خدا را مشاهده کند. چه خبر است؟ الله اکبر.
برای حاجتروایی فرمودهاند سیصد و شصت مرتبه. اینها روایت است.
فرمودهاند اگر کسی شوق دارد بهشت را ببیند — همه دوست داریم در خواب ببیند؛ تمثلات بهشتگونه ببیند — صد بار پیش از خواب بخواند. سورهٔ قدر سورهای بسیار شگفت است.
حتی در آشپزخانه: چه نیک است که انسان به خانم خانه، به آنکه هوای منزل را دارد، تعلیم دهد که چون غذا میخواهد بپزد، سورهٔ قدر و سورهٔ کوثر را با هم بخواند و به غذا بدمد. برکت میآورد.
فرمودهاند به آب بخوانی و بخوری، نور چشم میآورد.
چندان در عظمت این سوره گفتهاند و گفتهاند و گفتهاند که آدم میماند چه بگوید؛ حتی برای خوشمزه شدن غذا. بگذارید از این بگذریم و چیزهای دیگر بگوییم.
دستور علامه حسنزاده: نوزده بسمالله بامدادان
یکی دیگر از دستورالعملهایی که معروف نیز هست، از حضرت علامه حسنزاده است برای دفع آتش همهٔ آفات و بلاها و امراض. فرمودهاند: صبح وضو بگیر و نوزده بار «بسم الله الرحمن الرحیم» را — به عدد حروف خود بسمالله؛ بسم الله الرحمن الرحیم نوزده حرف است — تلاوت کن؛ نوزده بار این آیه را به نیت بسم الله الرحمن الرحیم سورهٔ حمد. چون حدیث داریم که همهٔ قرآن در آن جمع است.
آنگاه علامه میفرماید این آتش بلاها و آفات جهنمی دنیا را از تو دفع میکند و تو را در امان میدارد.
آیةالکرسی، ناس و فلق
در خصوص آیةالکرسی و ناس و فلق پیشتر سخن گفتیم. مخصوصاً آقای کشمیری بسیار سفارش داشتند برای دفع بلاها. و آقای بهجت که میفرمودند ما آیةالکرسی داریم؛ دیگر چه تعویذی، چه حرزی میخواهیم؟ آیةالکرسی.
سورهٔ دهر؛ سورهٔ انسان؛ هلأتی
در خصوص سورهٔ دهر — سورهٔ انسان نیز به آن میگویند؛ هلأتی هم میگویند — پیامبر فرمود هر کس بر قرائت سورهٔ انسان مداومت ورزد، روحش اگر ضعیف باشد دارای قدرت روحی میشود. مداومت؛ دقت کنید: مداومت بر سورهٔ انسان، قدرت روحی.
اینان که از تاریکی میترسند، از تنهایی میترسند، از جن میترسند، توهم بسیار میزنند: بسم الله؛ مداومت بر این سوره. یا اگر فرزندان آدم ترساناند و اضطراب دارند، در خانه هر روز بر این سوره مداومت کنید.
باز امام صادق علیهالسلام فرمود: سورهٔ انسان موجب تقویت و نیرومندی روح و قوی شدن اعصاب است. قابل توجه آنان که قرصهای روانگردان و داروهای روان میخورند. اعصاب و همه چیز. اهل بیت فرمودهاند همه چیز.
«وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِى كِتَـٰبٍ مُّبِينٍ» (سورهٔ انعام، آیهٔ ۵۹)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و هیچ تر و خشکی نیست مگر آنکه در کتابی روشن است.
ما از کتاب خدا غافلیم که گرفتار این چیزها شدهایم. فرمود قوی شدن اعصاب و آرامش یافتن اضطراب در همین سوره است. سورهٔ چه؟ دهر. امام صادق فرمود.
باز پیامبر ضمانت داده، فرمود: من ضامنم برای هر یک از شیعیانم که در نماز صبح روز پنجشنبه سورهٔ انسان را بخواند؛ و اگر در آن شب یا روز بمیرد، با امنیت و بدون حساب از گناهانی که انجام داده وارد بهشت میشود و دیوان حسابرسی بر او باز نمیشود. یعنی حسابکتابش نمیکنند.
اینها توفیق میخواهد. نگویید اگر چنین است چرا همه بخوانند، پس چرا هیچکس نمیخواند؟ لیاقت میخواهد. بسیاری که نمیدانند. آنان هم که میدانند توفیق خواندنش را ندارند.
و فرمود در قبر از او پرسش نخواهد شد. حالا اگر زنده ماند و نمرد؟ فرمود در حفظ و امان الهی است. حفظ و امان؛ و آفات دنیا از او برداشته میشود؛ و چیزی از جنبندههای زمینی تا پنجشنبهٔ بعد به او آسیبی نمیرساند. یعنی در امان الهی است. کی امان الهی را میخواهد؟
سورهٔ مزّمّل
سورهٔ مزّمّل. اینها بسیار است؛ کتابهایش را دارم؛ از هر کدام گلچینی برایتان میآورم.
پیامبر فرمود سختیهای دنیا و آخرت را دفع میکند. مداومت بر آن باعث میشود انسان به این لیاقت برسد که خواب پیامبر را ببیند. یعنی هر روز سورهٔ مزّمّل را مداومت کنی، خواب پیامبر را میبینی. آنگاه فرمود که خود پیامبر فرمود اجازه پیدا میکنی در خواب از آقا تقاضا کنی؛ چیزی از حضرت بخواهی. این اجازه را به تو میدهند. چه نیک است. چرا آدم نکند؟
پنج سوره با هم: قاف، ذاریات، واقعه، لیل و مزّمّل
فرمودهاند — و پیشتر نیز گفتهایم؛ اگر در یادتان باشد — سورهٔ قاف، ذاریات، واقعه، لیل و مزّمّل. این پنج تا را اگر کسی با هم بخواند، تمام است: از حیث رزق و روزیاش، عزتش، سربلندیاش، نجات از آفات و بلاها. چند نمونه تقدیم میکنم.
سورهٔ ذاریات؛ رزق و گشایش ازدواج
سورهٔ ذاریات. پیامبر فرمود خداوند امور معیشتی او را اصلاح میکند؛ کسی که مداومت میکند؛ و روزی فراوان به او میدهد.
آیهٔ چهل و نه سورهٔ ذاریات را گفتهاند — چون در دل سورهٔ ذاریات هستیم، این نیز جالب بود. یکی دو پرسش کردهاند؛ دارم میگویم وگرنه اصلاً این عادت را ندارم. در خصوص ازدواج دختری که کسی سراغش نمیآید و در ازدواجش مشکل پیش میآید، یا کسی که فرزنددار نمیشود؛ یکی دو تا را اگر وقت شد امروز میگویم.
آیهٔ چهل و نه سورهٔ ذاریات را فرمودهاند به گردن دختر بنویسید. پیامبر فرمود به گردن دختری که خواستگار برایش نمیآید، یا اگر میآید همه به هم میخورد، بگذارید؛ بهزودی ازدواج میکند.
«وَمِن كُلِّ شَىْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ» (سورهٔ ذاریات، آیهٔ ۴۹)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و از هر چیز جفتی آفریدیم؛ باشد که پند گیرید.
اینها اسراری دارد که بزرگان میدانند و ما بیخبریم. تعبّداً قبول داریم. بگذریم.
سورهٔ قاف در خانه
سورهٔ قاف. فرمود دولت، عزت، سعادت، کرامت برای صاحبخانه میآورد. در خانهات سعی کن؛ مخصوصاً دستور هست که در خانه سورهٔ قاف را بخوانی. هم رزقت وسیع میشود، هم کتاب اعمالت را به دست راستت میدهند در قیامت، هم عزتمند میشوی تو و خانواده، از ذلت نجات پیدا میکنید.
سورهٔ لیل؛ نعمت تا رضایت
سورهٔ لیل. پیامبر فرمود اگر کسی مداومت کند، خداوند به اندازهای به او نعمت عطا میکند تا راضی شود؛ و او را از سختی و تنگی عافیت میبخشد؛ و کارها را بر او آسان میکند.
اینهایی که میگویم در کتابهای معتبر است. گمان نکنید از این کتابهای بازاری است و نسخهٔ داروخانهٔ معنوی که معلوم نیست از کجا آوردهاند. مثلاً از مجمعالبیان شیخ طبرسی؛ آنجا جلد یک، صفحهٔ سیصد و هفتاد و دو، میتوان مراجعه کرد.
سورهٔ یاسین؛ مصباح و جلب محبت
در خصوص یاسین. به به.
در کتاب المصباح فرمود که هر کس این را بنویسد — ما بحث جن را داشتیم — بنویسد و نزد خود نگه دارد، خداوند او را از شر جن و چشمزخم در امان میدارد؛ و خوابهای خوش میبیند؛ و ازدیاد محبت میآورد. سورهٔ یاسین.
به شدت اینها؛ حتی آیه. اینها را نباید بگویم؛ اما چون پرسش شده چندتایش را ناچارم میگویم؛ وگرنه یک عمر است اصلاً این حرف را نزدهام. بعضیها که یک عمر ما را میشناسند میدانند.
آیهٔ هفتاد و دو این سوره را فرمودهاند هشتاد و سه بار بخوانی، جلب محبت میکند.
«وَذَلَّلْنَـٰهَا لَهُمْ فَمِنْهَا رَكُوبُهُمْ وَمِنْهَا يَأْكُلُونَ» (سورهٔ یس، آیهٔ ۷۲)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و آنها را برای ایشان رام کردیم؛ پس برخی از آنها مرکوبشان است و از برخی میخورند.
این را نباید سوءاستفاده کرد. باید بخوانی و به شیرینی بدهی؛ مثل خرما و کشمش؛ باید به همسرت بدهی بخورد. آنان که میان خود و همسرشان هر کاری میکنند و میبینند مشکلاتی هست و محبت کم شده: بسم الله؛ خدا راهشان را گفته است.
حالا هی برو پیش روانپزشک و روانشناس؛ ببندندت به داروهای روانگردان آنچنانی و بدبختت کنند. یک مشکلت را میخواهد حل کند، ده تای دیگر درست میکند.
دو آیه در سجده برای فرزند؛ مکارمالاخلاق
از مکارمالاخلاق — یکی از کتابهای بسیار خوب؛ آقای بهجت بسیار بر این کتاب تأکید داشتند — صفحهٔ دویست و بیست و پنج میتوان این روایت را دید. یکی آمد نزد پیامبر — این را هم چون یکی از دوستان پرسش کرد دارم میگویم — گفت نسل من منقرض شده و فرزند ندارم. بعضیها فرزند نمیآورند.
حضرت فرمود از خدا بخواه این را؛ و در سجده این دو آیه را بگو. برو در سجده این دو آیه را در سجده بخوان.
اولی آیهٔ سی و هشت سورهٔ آلعمران است که از اینجا شروع میشود:
«رَبِّ هَبْ لِى مِن لَّدُنكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً ۖ إِنَّكَ سَمِيعُ ٱلدُّعَآءِ» (سورهٔ آلعمران، آیهٔ ۳۸)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پروردگارا، از جانب خود فرزندانی پاک به من ببخش؛ که تو شنوای دعایی.
بلافاصله پس از آن، آیهٔ هشتاد و نه انبیا:
«رَبِّ لَا تَذَرْنِى فَرْدًا وَأَنتَ خَيْرُ ٱلْوَٰرِثِينَ» (سورهٔ انبیا، آیهٔ ۸۹)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پروردگارا، مرا تنها مگذار و تو بهترین وارثانی.
رفیقی داشتیم اصلاً نمیخواست فرزنددار شود؛ ناقلا. هرچه نصیحتش کردیم نمیخواست؛ بعد هی فرزنددار شد. آمد گفت من نمیخواهم بشوم، میشوم. جریان چیست؟ گفتم در دعای قنوتت چیست؟ دیدیم همین آیهٔ انبیا را هر روز در قنوت میخواند، بیآنکه خبر داشته باشد؛ تپتپتپ فرزنددار میشود. قربانت بروم؛ این را حضرت فرموده. امام صادق فرموده؛ صفحهٔ دویست و بیست و پنج.
توصیهٔ آیتالله بهجت؛ روایت دربان هشام
توصیههای بهجت را برایتان بگویم. در «بهجت و دعا» هست؛ میتوان مراجعه کرد. هر که میآمد نزد آقای بهجت، این را میگفت. در ارتباط با چه؟ فرزنددار شدن. در کتاب مستدرکالوسائل، باب نکاح، نیز هست. آقای بهجت از خود درنیاورده.
هشام دربانی داشت که ثروتمند بود اما فرزنددار نمیشد. آمد نزد حضرت و از حضرت خواست راهی به او بیاموزد. امام باقر علیهالسلام.
حضرت فرمودند هر صبح و عصر هفتاد بار سبحانالله بگو. چه آسان. ده بار استغفرالله. دوباره ده بار سبحانالله. سپس این آیات را بگو؛ همان آیاتی که پیشتر گفتیم: ده تا دوازده سورهٔ نوح را، که به شدت بارش رحمت و نعمت بر سر انسان میبارد.
«فَقُلْتُ ٱسْتَغْفِرُوا۟ رَبَّكُمْ إِنَّهُۥ كَانَ غَفَّارًا يُرْسِلِ ٱلسَّمَآءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَٰلٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّـٰتٍ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَـٰرًا» (سورهٔ نوح، آیات ۱۰ تا ۱۲)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پس گفتم از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره آمرزنده است. تا بر شما از آسمان باران پیدرپی فرستد. و شما را با اموال و فرزندان یاری کند و برایتان باغها قرار دهد و برایتان نهرها پدید آورد.
این برای فرزنددار شدن است. یکی دو تن از من پرسیدند؛ گفتم چشم، به شما میگویم.
حیات قلب و سورهٔ واقعه؛ دستور علامه حسنزاده
یک دستور دیگر هم بگویم برای آنان که میخواهند همواره در توانگری باشند؛ هیچگاه انشاءالله دچار فقر و گرفتاری مالی نشوند؛ و حیات قلب نیز داشته باشند. این دستور حضرت علامه حسنزاده است؛ روحش شاد.
ایشان فرمودهاند اگر کسی در قبض روح بوده — ظاهراً قبض وجودی داشته، نه بسط؛ انبساط نداشته؛ انقباض داشته — میآید میگوید آقا من گرفتارم، حالم بسیار بد است. فقیر هم بوده ظاهراً. از علامه این را تقاضا میکند.
اما بنده خودم در شرح فصوص، بدون این توضیحات، از علامه این را شنیدم که فرمود هر که دنبال حیات قلب و عقل است، میخواهد قوت قلب و عقل پیدا کند، مداومت کند حداقل یک اربعین بر این ذکر:
«يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ يَا مَنْ لَا إِلَـٰهَ إِلَّا أَنْتَ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ای زنده، ای پاینده، ای که جز تو معبودی نیست.
آنان هم که مشکلات مالی و اقتصادی و کاری و شغلی دارند، فرمود مداومت کنند بر سورهٔ واقعه که سورهٔ غناست. غنی هم به آن میگویند. علامه فرمود سورهٔ غنا یا غنی را بخوانید؛ یعنی واقعه؛ تا غنی شوید در عالم، در علم؛ و چیزهای دیگر. یعنی آنها هم به دنبالش میآید.
سپس اشاره میکند به روایت ابنمسعود از پیامبر که هر کس سورهٔ واقعه را هر شب بخواند هیچگاه محتاج نمیشود. این را پیامبر فرموده. ابنمسعود هم راوی قصه است.
به خدا اینها؛ داروی درد ما همه در قرآن است. اگر جای دیگر رجوع کنیم ضرر کردهایم.
آیهٔ نور و برکت غذا
برای آنان هم که هوای منزلشان دستپختش چندان خوب نیست، نکتهای بگوییم. آیهٔ نور را — اینها به لطائف الهی آمده؛ اما تو انجام بدهی نور میآید در زندگیات. آیهٔ نور را، آیهٔ سی و پنج سورهٔ نور را، به غذا بدمی: غذا خوشطبع میشود؛ خوشطعم میشود؛ خوشمزه.
«ٱللَّهُ نُورُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ مَثَلُ نُورِهِۦ كَمِشْكَوٰةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ ۖ ٱلْمِصْبَاحُ فِى زُجَاجَةٍ ۖ ٱلزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّىٌّ يُوقَدُ مِن شَجَرَةٍ مُّبَـٰرَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَّا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِىٓءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ ۚ نُّورٌ عَلَىٰ نُورٍ ۚ يَهْدِى ٱللَّهُ لِنُورِهِۦ مَن يَشَآءُ ۚ وَيَضْرِبُ ٱللَّهُ ٱلْأَمْثَـٰلَ لِلنَّاسِ ۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ» (سورهٔ نور، آیهٔ ۳۵)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدا نور آسمانها و زمین است. مَثَل نور او چون چراغدانی است که در آن چراغی باشد؛ آن چراغ در آبگینهای است؛ آن آبگینه گویی اختری درخشان است که از درخت خجستهٔ زیتونی افروخته شود که نه شرقی است و نه غربی. نزدیک است روغنش روشنی بخشد هرچند آتشی به آن نرسیده باشد. نوری بر روی نوری. خدا هر که را بخواهد به نور خویش راه مینماید؛ و خدا برای مردم مَثَلها میزند؛ و خدا به هر چیزی داناست.
شاید کس دیگری بخورد که این را نخوانده؛ شاید برای او اینگونه نشود؛ اما برای شما و خانواده میشود. و خانمتان را یاد بدهید بخواند. در کنارش روایت داریم آنان که میخورند بطنشان نورانی میشود. سپس محبت در خانواده زیاد میشود.
اصلاً دستورالعمل داریم برای خانم، وقتی به آشپزخانه میرود چه کارهایی انجام دهد. حالا بماند؛ انشاءالله اگر توفیق شد آنچه ماند را فردا میگوییم؛ اگر نه، بحث شرح کتاب الموت را ادامه میدهیم.
پایان جلسه
انشاءالله عاقبتبهخیر شویم به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیادهسازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمههای فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شدهاند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسشوپاسخهای پس از درس و صداهای جانبی حذف شدهاند. تقسیمبندیهای فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.