یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
آغاز جلسه
بسم الله الرحمن الرحیم، و به او استعانت می‌جوییم.
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست و فرج او را شتاب ده.
«بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): به نام خداوند بخشندهٔ مهربان.
«ٱلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا دَاعِيَ ٱللَّهِ وَرَبَّانِيَّ آيَاتِهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سلام بر تو، ای دعوت‌کننده به‌سوی خدا و ای ربّانیِ آیات او.
«سَلَامٌ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): سلام و رحمت خدا بر شما باد.
ادامهٔ ادعیه و اذکار مرتبط با جن
در ادامهٔ ادعیه و اذکار و عوذات که با بحث جن و ورود آن‌ها به زندگی ما پیوند دارد سخن می‌گوییم. معمولاً دو آسیب جدّی از این ناحیه پیش می‌آید: یکی به جسم انسان و به روح و روان او؛ و دیگری بستن رزق.
امروز یکی از مهم‌ترین این اذکار را بیان می‌کنم؛ بلکه مهم‌ترین ذکر. برای طرح این ذکر بسیار مهم، مقدمه‌ای لازم است؛ و آن مقدمه طهارت است.
طهارت؛ شرط مسّ عوالم
قرآن می‌فرماید:
«لَّا يَمَسُّهُۥٓ إِلَّا ٱلْمُطَهَّرُونَ» (سورهٔ واقعه، آیهٔ ۷۹)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): جز پاکان آن را مس نمی‌کنند.
جز با طهارت نمی‌توان لایه‌های عوالم وجودی را مس کرد؛ حتی خودت را. این طهارت هرچه بیشتر باشد، رزق انسان بیشتر است و مدد الهی به انسان فزون‌تر.
فیض دائم و ظرف وجودی
حکما و عرفا فرموده‌اند که فیض علی‌الدوام از سوی حضرت حقّ علی‌الاطلاق بر سر همهٔ کائنات و خلایق در حال ریزش است.
ظرف وجودی انسان‌هاست که اندازهٔ برداشت از آن فیض را معیّن می‌کند. ظرف وجودی هر کس، یعنی سعهٔ وجودی او، نسبت به طهارت اوست. حتی همان فیضی که بر سر پیامبر می‌ریخت و اکنون بر سر امام عصر ما می‌ریزد، بر سر ما نیز می‌ریزد؛ منتها ظرف ما کوچک است و کم برمی‌داریم.
این ظرف بر چه اساسی تعریف می‌شود؟ طهارت؛ طهارت نفس.
مداومت بر طهارت و وسعت رزق
طهارت موضوعی بسیار مهم است. روایت شیرین و زیبایی داریم:
«دُمْ عَلَى الطَّهَارَةِ يُوَسَّعْ عَلَيْكَ رِزْقُكَ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): بر طهارت مداومت کن، رزقت بر تو گشاده می‌شود.
مداومت کن بر طهارت؛ آن‌گاه چه رخ می‌دهد؟ رزقت زیاد می‌شود. کسی که طهارتش زیاده است، رزقش نیز زیاده است. امتحان کنید. چلهٔ طهارت نفس بگیرید و بنگرید که چگونه ریزش رحمت خدا آغاز می‌شود.
طهارت ظاهر و باطن؛ وضو و غسل
طهارت از ظاهر است و از باطن. ظاهر با وضو و غسل و مانند این‌هاست؛ و اینکه انسان دائم‌الوضو باشد.
اگر منصفانه بگوییم، نزدیک به یک‌سوم بلکه بیشتر از ساعات شبانه‌روز را در خوابیم؛ برخی نیز نیمی از شبانه‌روز را، چون جسمشان نیاز بیشتری دارد. می‌گویند پیش از خواب وضو بگیر، تا کل خوابت عبادت باشد. چرا این معامله را نکنیم؟
یا هرگاه نیاز به قضای حاجت پیش آمد، بلافاصله پس از آن وضو بگیریم. این طهارت باعث می‌شود رزق زیاد شود.
جنابت؛ فاصله گرفتن از خدا
اگر انسان به هر دلیلی جنب شد، در حالت جنابت نماند. «جنب» یعنی کنار؛ یعنی او را کنار بگذار؛ از خدا فاصله گرفته است. جنب از همین ریشه می‌آید: کنار رفتن و فاصله گرفتن. طهارت ندارد. می‌گوید سریع طهارت کن؛ سریع برو غسل کن. در حالت جنابت نمان. نمان؛ که همین ماندن جلوی رزق را می‌گیرد.
نجس و پاکی، خانه و لباس، و استیلای اجنّه
یکی از عوامل را پیش از این گفته‌ایم. از دلایلی که اجنّه بر ما مستولی می‌شوند، عدم رعایت نجس و پاکی است؛ و آن را پیش‌تر بحث کرده‌ایم. اگر انسان این‌ها را رعایت کند، هم رزقش درست می‌شود هم اجنّه از او فاصله می‌گیرند.
خانه‌ای که کثیف است و نظافتش رعایت نمی‌شود، به‌خصوص آنجا که نجس و پاکی رعایت نمی‌شود، تنزّل ملائک بسیار به ندرت و کم است و اجنّه زیادند.
پیامبر فرمود لباسی که کثیف است — تازه نه نجس؛ کثیف — نمی‌تواند ذکر بگوید. این‌ها اسراری است.
داستان حسینیه و فضلهٔ موش
مدتی در حسینیهٔ خودمان می‌خواندیم و با توسلات زور می‌زدیم؛ مجلس انگار خفه بود و ارتباط به سختی برقرار می‌شد. اخیراً که به نظافت افتادیم، دیدیم موش در حسینیه بوده است؛ دور تا دور پرده پر از فضلهٔ موش. نجس است دیگر. از تنزّل ملائک جلوگیری می‌کند.
پس طهارت.
آثار گناه در وجود؛ چه ذکر طهارت نفس می‌آورد؟
چه چیزی قذارات و آلودگی‌ها و این نجاسات را برمی‌دارد؟ انسان می‌خواهد طهارت نفس پیشه کند. اکنون اراده کرده‌ام پاک باشم؛ توبه کنم؛ استغفار را پیشه بگیرم؛ راه درست را پیش بروم. آثار گناه در وجودم مانده است. این آثار را چه کنم؟
از بهترین اذکار — نه؛ اصلاً فرموده‌اند بهترین ذکری که طهارت نفس می‌آورد — اجازه دهید با فرمایش امام رضا علیه‌السلام، قربانش برویم، از عیون اخبار الرضا، جلد یک، صفحهٔ ۲۹۴ آغاز کنیم.
حدیث امام رضا علیه‌السلام: کثرت صلوات، هدم گناهان
حضرت فرمود:
«مَنْ لَمْ يَقْدِرْ عَلَىٰ مَا يُكَفِّرُ بِهِ ذُنُوبَهُ فَلْيُكْثِرْ مِنَ الصَّلَاةِ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فَإِنَّهَا تَهْدِمُ الذُّنُوبَ هَدْماً»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): هر که نتواند آنچه را که گناهانش را با آن بپوشاند و کفّاره کند به‌جا آورد، پس بسیار بر محمد و خاندانش صلوات بفرستد؛ که صلوات گناهان را سخت در هم می‌کوبد و ویران می‌کند.
اگر کسی هست که قادر نیست تکفیر کند ذنوبش را، یعنی کفّارهٔ گناهانش را نمی‌تواند بدهد — گناهانش چندان سنگین بوده که آثارش نیز مترتّب شده؛ ضیق معیشتی پیدا کرده و مانند این‌ها — چه راهی دارد؟
حضرت فرمودند «فَلْيُكْثِرْ»: پس بسیار این کار را انجام بده. چه کار؟ از صلوات بر محمد و آل او. زیاد صلوات بفرستد.
دقت به «أَکْثِرْ»اش داشته باشید. کثرت صلوات؛ و ماه شعبان اصلاً ماه صلوات است.
چه اتفاقی می‌افتد؟ حضرت فرمود «فَإِنَّهَا» — این یک تأکید است — «تَهْدِمُ الذُّنُوبَ هَدْماً». دو مرتبه «هَدْماً»؛ تأکید دیگر. قطعاً، قطعاً حد می‌شود؛ منهدم می‌شود گناهانش با کثرت صلوات.
این بهترین ذکر است برای برون‌رفت از آثار گناه و زشتی‌ها. خوب است انسان این را، به‌خصوص در این ماه، پیشه بگیرد.
آثار صلوات در زیارت جامعهٔ کبیره
یکی از آثار صلوات، که طهارت نفس است، در جامعهٔ کبیره آمده؛ در آن قسمت که به اهل‌بیت عرض می‌کنیم:
«وَجَعَلَ صَلَوَاتِنَا عَلَيْكُمْ وَمَا خَصَّنَا بِهِ مِنْ وَلَايَتِكُمْ طِيباً لِخَلْقِنَا وَطَهَارَةً لِأَنْفُسِنَا وَتَزْكِيَةً لَنَا وَكَفَّارَةً لِذُنُوبِنَا»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و درودهای ما را بر شما، و آنچه را که از ولایت شما به ما ویژه داشت، مایهٔ پاکیِ آفرینش ما و طهارت جان‌های ما و تزکیهٔ ما و کفّارهٔ گناهان ما قرار داد.
این صلواتی که ما به شما می‌فرستیم چهار پیامد دارد: طیب خلق ما؛ طهارت برای نفس‌های ما؛ تزکیه برای ما؛ و کفّاره برای گناهان ما. هر چهارتایش بحث تزکیه و طهارت و طیب شدن است. طیب است، طهارت است، تزکیه است، کفّاره است. همه در پی چیست؟ پیامدهای صلوات. یعنی صلوات باعث می‌شود ظاهر و باطن انسان دگرگون شود.
طیب خلقت؛ ناپاکی هنگام انعقاد نطفه
این «طِيباً لِخَلْقِنَا» را بعضی منابع «خُلْقِنا» خوانده‌اند. چه اخلاق، چه خلق. یعنی در خلقت ما نیز اگر ناپاکی‌ای وجود داشته باشد — مثلاً پدر و مادر وضو نگرفته‌اند و نزدیکی کرده‌اند و شیطان دخالت کرده؛ بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم نگفته‌اند هنگام مجامعت و شیطان دخالت کرده — ناپاکی‌ای در بدن انسان، در جسم انسان، پدید می‌آید.
آن ناپاکی را با فشار غدد باید برطرف کرد؛ و می‌گوید با کثرت صلوات نیز باید چنین شود. صلوات چیست؟ «طیب الخلق، خلقنا»: خلقت ما را این صلوات طهارت می‌بخشد و باعث می‌شود آن کدورت‌ها، آن قذارات، آن آلودگی‌ها از میان برود. در پی‌اش این موانع برطرف شود و وسعت رزق پدید آید — رزق از هر نحو که بخواهد باشد — و اجنّه دفع شوند. اجنّه دفع می‌شوند.
صلوات مطلقه؛ و شرط مأثور بودن
یکی از بهترین‌ها، صلوات مطلقه است؛ کلاً مطلقاً صلوات. یکی از بهترین صلوات‌ها را نیز در میان صلوات‌ها تقدیم می‌کنم.
البته خواهش می‌کنم — خوب شد یادم افتاد — بسیار مراقب باشید که صلوات‌ها کلاً مأثور باشد؛ یعنی اثر اهل‌بیت باشد. همین‌طور «این گفت، آن گفت» نه. فوق نهایت آن، این است که مثلاً یک حکیم، یک عارف، یک بزرگی چون آقای بهجت، چون آقای حسن‌زاده، بر آن تأکید کرده باشند. اگر هم ما در روایات ندیده‌ایم، یعنی آنان به آن رسیده باشند و از عالم قدس استیاد کرده باشند. همین‌طور از خودمان چیزی نسازیم.
مثلاً صلوات ناریه را دیده‌ام بعضی‌ها پخش می‌کنند. ما اصلاً در مصادرمان صلواتی به نام صلوات آتشی نداریم. از خودشان ساخته‌اند. متأسفانه از این دست زیاد است.
صلوات مخصوصهٔ حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها
یکی از صلوات‌هایی که متن صلوات از مصادر اهل‌بیت نیست، مأثور نیست، اما بزرگان بسیار سفارش کرده‌اند، صلوات مخصوصهٔ حضرت زهرا سلام‌الله‌علیهاست.
البته این از روایاتی از این دست گرفته شده؛ مثل این دست روایات که پیامبر عزیز عالم فرموده‌اند. متن عربی‌اش را در نوشته‌ها یافتم. در کتاب کشف الغمه فی معرفة الأئمه آمده است. این را چه کسی فرموده؟ پیامبر.
«يَا فَاطِمَةُ مَنْ صَلَّىٰ عَلَيْكِ غَفَرَ ٱللَّهُ لَهُ وَأَلْحَقَهُ بِي حَيْثُ كُنْتُ مِنَ ٱلْجَنَّةِ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): ای فاطمه، هر که بر تو صلوات بفرستد، خدا او را می‌آمرزد و هر کجای بهشت که باشم ملحقش می‌کند به من.
فاطمه‌جان، هر کس به تو صلوات بفرستد، خدا می‌بخشدش و ملحقش می‌کند به من، هر کجای بهشت که باشم. این نشان می‌دهد که منهدم‌کننده است؛ یعنی همهٔ آلودگی‌ها را می‌برد تا انسان ملحق شود به پیامبر.
و مخصوصاً از این حدیث، آن صلوات خاصه گرفته شده است. عین متن مأثور نیست؛ اما حکما از این استفاده کرده‌اند، عرفا.
حدیث بحار: موکّل بودن ملائکه بر حضرت زهرا
بحار، جلد ۴۳، صفحهٔ ۵۸. چه قدر زیباست. پیامبر فرمود:
«إِنَّ ٱللَّهَ قَدْ وَكَّلَ بِهَا رَعِيلاً مِنَ ٱلْمَلَائِكَةِ يَحْفَظُونَهَا مِنْ بَيْنِ يَدَيْهَا وَمِنْ خَلْفِهَا وَعَنْ يَمِينِهَا وَعَنْ شِمَالِهَا وَهُمْ مَعَهَا فِي حَيَاتِهَا وَعِنْدَ قَبْرِهَا بَعْدَ مَوْتِهَا يُكْثِرُونَ ٱلصَّلَاةَ عَلَيْهَا وَعَلَىٰ أَبِيهَا وَبَعْلِهَا وَبَنِيهَا»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): به‌راستی خدا گروهی انبوه از فرشتگان را بر او موکّل کرده است که از پیش روی او و از پشت سر او و از راست او و از چپ او نگاهش می‌دارند؛ و آنان با اویند در زندگانی‌اش و نزد قبرش پس از مرگش؛ و بر او و بر پدرش و همسرش و فرزندانش بسیار صلوات می‌فرستند.
خدای متعال گروه کثیری از ملائکه را موکّل کرده بر حضرت زهرا، دخترم. اینان از پشت و روبه‌رو و چپ و راست، دائماً همراه حضرت‌اند؛ معیت او می‌کنند و از حضرت زهرا محافظت می‌کنند. کی؟ در زمان حیاتش؛ نزد قبرش؛ پس از شهادت ایشان.
پس از این محافظت، کارشان چیست؟ صلوات زیاد بر او می‌فرستند؛ و بر پدرش و شوهرش و فرزندانش.
اینجاست عین روایتی که عرفا از آن استیاد کرده‌اند. کار این ملائکه کثرت صلوات بر اوست و بر پدر و بعل و بنین او. لذا عرفا آمده‌اند که اگر می‌خواهی صلوات بفرستی، این‌گونه بگو. این از اینجا استیاد شده است:
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ فَاطِمَةَ وَأَبِيهَا وَبَعْلِهَا وَبَنِيهَا»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر فاطمه و پدرش و شوهرش و فرزندانش درود فرست.
اضافات اهل معرفت؛ و عدد پانصد و سی
بعد بعضی آمده‌اند «وَالسِّرِّ الْمُسْتَوْدَعِ فِیهَا» را نیز به آن افزوده‌اند. بعضی از عرفا گفته‌اند منظور حضرت محسن است؛ بعضی گفته‌اند امام عصر است.
«وَالسِّرِّ الْمُسْتَوْدَعِ فِيهَا بِعَدَدِ مَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُكَ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و بر آن راز به ودیعت‌نهاده در او، به شمار آنچه علمت بدان احاطه دارد.
این دو تکهٔ آخر را مخصوصاً عرفا و بزرگان اهل معرفت افزوده‌اند. در روایات نیست؛ دقت داشته باشید.
و مثلاً بعضی از بزرگان گفته‌اند چون عدد فاطمه پانصد و سی است، در قضای حاجت و گرفتن حاجت بسیار مجرّب است که پانصد و سی بار همین صلوات را — تا همان نقطه، بدون افزوده‌ها — بگویی.
حالا اگر دوست داشتید آن عبارتی را که بزرگان افزوده‌اند، و بسیار هم گفته‌اند اضافه کنید، بیفزایید.
ختم جلسه
ان‌شاءالله که به برکت صلوات این ماه — ماه صلوات است — عاقبت همهٔ ما ختم به خیر شود. صلوات بفرستید.
«ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): خدایا، بر محمد و خاندان محمد درود فرست.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.