یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
صفر و دعوت به غیاث الله؛ کیفی‌سازی اعمال
صفر شروع شد و ماه، ماه صفر است؛ دعیتم إلی غیاث الله است. به‌راستی و به حقیقت سفر إلی الله شروع شده است به‌طور جدی و در این مسافرت بعضی‌ها گویی سبقت را می‌ربایند و از دیگران سبقت می‌گیرند و در وضعیت کیفی‌سازی خودشان و اعمالشان قرار می‌گیرند که بهترین کار در این ماه هم کیفی‌سازی اعمال است؛ نه صرفاً کم و تعداد اعمال را بیشتر کردن، کیفی‌سازی. و چه عجیب که در این ماه چنین نیست که اگر کسی جلو زد و گویی سبقت را ربود بگوییم تشویق مال یک نفر تنبیه مال همه فقط او به خیر برسد. نه؛ هرکس در این ماه رفت و جلودار شد به نوری، معرفتی، حقیقتی رسید از نور وجود او همه بهره می‌گیرند. مثل آنکه إنا أنزلناه فی لیلة القدر به انزال دفعی به قلب مقدس پیامبر تمام حقایق نازل می‌شود و تا إلی یوم القیامة همچنین تمام خلائق و کائنات و ممکنات دارند از این انزال دفعی خیر می‌برند. این‌طوری نیست که کسی گمان کند اگر کسی به جایی رسید فقط خودش بهره برده؛ مثل نماز جماعت که یک نفر نمازش قبول شود. سرِّ یکی از اسرار نماز جماعت این است مال همه قبول می‌شود. یک نفر اگر قبول شود — البته اگر قبول شود — ولی مال همه قبول می‌شود. برکت شرکت در هیئات و جلسات: این‌ها یک نفر مورد لطف خدا قرار بگیرد همه مشمول می‌شوند. این یک سفره است که عجیب است؛ یک سفرهٔ عجیب و چه ظرفیتی دارد.
دعای کلّ؛ ظرفیت ماه و حرکت به‌سوی الله
حالا پیرامون اسرار و برکات ماه مبارک رمضان بخواهیم صحبت کنیم بسیار است. إلا ما شاء الله بزرگان مثلاً کتاب اسرار الحکم مرحوم حاجی سبزواری علیه‌الرحمه که غوغا کرده در اینجا. چه ظرفیتی دارد این ماه که کل، کل، کل در دعایش — که از بهترین دعاهاست که حتی کمتر دعایی دیده شده که در آنجا در پس انجامش آثار گناه هم بخشیده شود. گناه بخشیده می‌شود اما آثارش بخشیده شود کار بزرگی است؛ کار کمی نیست در مداومت بر این دعا: اللهم أدخل علی أهل القبور السرور؛ این آثار گناه هم بخشیده می‌شود. بعد از نمازها بخوانیم. حالا در آن دقت کنید می‌گوید کل، کل. همه‌اش کل. کل مریض‌ها شفا بگیرند، کل اسرا خلاص شوند، کل مدیونین قرضشان ادا شود. کل اینجا هست. این ظرفیت این ماه را دارد می‌رساند. چرا؟ به‌جهت آنکه دعیتم إلی غیاث الله. الله هم کل است. اسم کل است. اسم خاص است. حرکت به سمت الله. همه داریم به سمت الله می‌رویم و هر مقدار که از این الله بهره گرفتیم همان مقدار از این کل را به آن رسیده‌ایم. که محل و مخرج فرج هم برای دیگران هم ما می‌شویم. بسیار ماه عجیبی است.
سه روایت؛ رمضان چون پیامبر و چون علی
تبرکاً دو سه روایت تقدیم شود. از کتاب شریف بحار جلد نودویک صفحهٔ شصت‌وپنج البته به نقل از تفسیر امام عسکری — مرحوم مجلسی تفسیری دارد منسوب به امام عسکری — فرمودند قال رسول الله از قول پیامبر خیلی عجیب است. پیامبر وقتی می‌خواهد عظمت جایگاه خودش را در میان خلائق بسنجد و به نمایش بدهد عظمت ماه مبارک رمضان را میان شهور دیگر چنین می‌فرماید: محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در عباد الله کشهر رمضان فی الشهور. پیامبر جایگاهش در میان همهٔ بندگان الله مثل ماه رمضان میان بقیهٔ ماه‌هاست. عجب! تا حالا چنین نگاهی داشته‌ایم؟ فرق میان این ماه با ماه‌های دیگر واقعاً مثل فرق پیامبر است با خلائق دیگر. عظمت را بنگر.
یا مثلاً دوباره در بحار جلد سی‌وهشت صفحهٔ چهارده البته آنجا این روایت را مرحوم مجلسی علیه‌الرحمه به نقل از فضل ابن شاذان — فضائل ابن شاذان خودش کتاب روایی است — اینجا باز پیامبر چنین می‌فرماید: فضل علی ابن ابی‌طالب علی هذه الأمة؛ فضیلت و برتری امیرالمؤمنین بر این مردم مثل چیست؟ کشفضل شهر رمضان علی سائر الشهور. الله اکبر. چقدر برتری هست میان امیرالمؤمنین و دیگر خلائق؛ همان‌قدر برتری هست میان این ماه و ماه‌های دیگر.
حرمت نام رمضان؛ شهر رمضان ضیافت الله
و چه عجیب که روایتی از حضرت امام کاظم — نقل از امیرالمؤمنین — از کتاب النوادر. انتهای روایت مبسوطی است که امام کاظم صلوات‌الله‌علیه فرمود نگویید رمضان؛ توبیخ دارد. اگر کسی بگوید رمضان امام کاظم در این روایت عجیبشان فرموده‌اند کفاره دارد و باید یک روز روزه بگیرد. در این روایت رمضان چیست؟ حرمت نگه دارید. حتی در روایت دیگری از کتاب معانی الأخبار سعد خفاف می‌گوید من با هشت نفر محضر امام باقر صلوات‌الله‌علیه بودیم. بعد بحث رمضان شد. چون قرار شد نگوییم رمضان دیگر. او می‌گوید بحث رمضان شد. بعد امام باقر ما را توبیخ کردند. فرمودند چرا می‌گویید رمضان؟ نه برای چه می‌گویید رمضان آمد، رمضان رفت، رمضان شد. رمضان اسمی از اسماء الله است و چیز زوال‌پذیر می‌آید و می‌رود. اسم خدا که زوال ندارد. بلکه بگویید شهر رمضان؛ ماه رمضان. حالا این ماه رمضان چیست؟ ضیافت الله است. سفر شروع شده و این سفره برای همه گسترده است. همین‌طور که در این دعا می‌گوید کل، کل، کل. نمی‌شود هیچ‌کس را مستثنا کنیم.
حتی آلوده‌ترین‌ها؛ ناامیدی راه ندارد
حتی پست‌ترین آدم‌ها به این شکلی که امروز گفته شد — یعنی آلوده‌ترین‌ها که اگر بنده باشم و بهترین‌ها که ان‌شاءالله شما باشید — اصلاً و ابداً راه فراری از این سفره نیست. یعنی حتی آلوده‌ترین‌ها، بیچاره‌ترین‌ها، در و داغون‌ترین‌ها، آنهایی که اصلاً خراب کرده‌اند، از بین برده‌اند حتی مستهلک شده‌اند، به وادی هلاکت رسیده‌اند، غرق در گناه شده‌اند. چون رمضان اسم الله است از تو دل الله بیرون آمده و این ضیافت، ضیافت الله است. احدی نمی‌تواند ناامید باشد در این ماه. بسم‌الله شروع کنیم. به فضل الهی آمده شد امروز: رب أدخلنی مدخل صدق وأخرجنی مخرج صدق واجعل لی من لدنک سلطاناً نصیراً که به زحمت تفاسیر سلطان نصیر امام عصر است. دعا شد ورود به همین نیت که خراب کرده‌ام بیا اصلاح کن مرا. ناامید مطلقاً نباشیم. ان‌شاءالله به سمت کیفی‌سازی اعمالمان برویم. امید که از برکات و اسرار این ماه همگان از آنات عجیب و عرشی‌اش بهره‌مند شویم.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.